Recensie door Tea van Lierop
Uitgeverij De Bezige Bij
Journaal van de
zoektocht naar een zielsverwant?
Inderdaad, met een
vraagteken.
Dit is geen reisverslag, geen dagboek, geen absoluut requiem, geen
reis naar de klassieken, maar een zoektocht naar het leven na de dood. Het
verhaal wordt verteld vanuit het naamloze ik-personage. Aanleiding is zijn
plotseling overleden vriend Tomas. Deze vriend heeft hem een aantal jaren
geleden genadeloos wakker geschud, zijn hele leven op z'n kop gezet en hem net
zo hard weer laten vallen toen hij hem achterliet als 'weduwnaar', zo'n éénheid
waren zij geworden.
Het verhaal wordt niet
chronologisch verteld. Het begint wanneer hij in het vliegtuig zit naar
Alexandrië om een aantal opdrachten te vervullen. Hij gaat op zoek naar de
graftombe van Alexander de Grote, waarover hij een biografie wil schrijven en
hij wil de boeken die Tomas schreef in de bibliotheek aldaar achterlaten.
Alexandrië blijkt toch wat
minder poëtisch te zijn dan gedacht. Vergeleken bij de beelden die het antieke
kaartje van de stad oproepen, is de aanblik van de stad een ijskoude douche.
Nieuwbouwflats en pokkenherrie bepalen het straatbeeld en daar is ook meteen de
eerste snapshot. Door het boek heen staan zwart-wit fotootjes ter illustratie
van de triestheid. Het zijn amateuristische foto's en hun uitstraling is
wanhoop, verlatenheid, eenzaamheid.
Tomas
Tomas uit het boek lijkt
erg op Thomas Blondeau, een Vlaamse
schrijver. De verteller leert Tomas kennen tijdens zijn studie klassieke talen
en terwijl Tomas nooit op de colleges verschijnt weet hij precies hoe hij kan
imponeren. Door te strooien met citaten van schrijvers, dichters en andere
feiten laat hij de ander ineenkrimpen. Toch worden de twee gezworen vrienden,
Tomas noemt hem 'kleintje'. In café Eigenzorg wordt gesproken, gezwegen en
gedronken 'à la vôtre'. Tomas komt
uit Vlaanderen, uit de Westhoek 'waar je
Frankrijk ziet liggen'.
Het blijkt dat hij graag
een loopje neemt met de waarheid en dat je niet alles moet geloven wat hij
vertelt over zijn jeugd. Maakt hem wel tot een kleurrijk figuur. Ook zijn
uiterlijk is opvallend, zo draagt hij altijd een zonnebril omdat hij als kind
te veel zonlicht gehad heeft, hij werd geboren op de langste dag. Deze dag,
over tien jaar, zal aangemerkt worden om een gelofte na te komen. Op die dag is
Tomas er niet meer en moet de verteller alleen op pad.
Plaatsen
Hoeveel fantasie Tomas
heeft blijkt wel wanneer ze met z'n oude Mercedes de wereld bezoeken. Noem een
plaats waar dan ook en Tomas tovert uit de hoge hoed een redelijk bereikbare
bestemming. Hij geeft een draai aan de officiële plek om vervolgens een zinvolle trip te maken en
ter plekke een piekervaring te maken van deze fantasie. Het idee is afkomstig
van Walter Benjamin; je maakt met vijf willekeurige woorden een zo kort
mogelijke, grammaticaal juiste zin.
Wanneer je dit vertaalt
naar driedimensionaal kun je plaatsnamen bedenken en ergens naartoe gaan, geniaal.
De Basiliek van de Heiligen Agatha en Barbara in Oudenbosch is een getrouwe
kopie van de Sint-Pieter in Rome. Verschillende plaatsen komen ook terug in het
boek, behalve in Egypte en Nederland speelt het verhaal zich af in België en de
VS. Deze wisselingen in plaats en tijd zorgen voor spanning in het verhaal.
![]() |
Alexander de Grote 356 – 323 v.Chr. Alexandrië |
De zoektocht naar de
graftombe van Alexander de Grote
levert veel stof tot schrijven op. Aan de hand van Tripadviseur werkt hij
bezienswaardigheden af. Tijdens de zoektocht naar de tombe wordt het zelfs een
beetje spannend en mysterieus, wat is er waar en wat wist Stelios wat verder niemand wist? Ook bijzonder is de passage over Konstantinus Petrou Kaváfis (1863-1933)
Een dichter die schreef over verborgenheden, in dit verband een toepasselijk
thema, want hier in Alexandrië is de verteller op zoek naar verborgenheden en
tijdens zijn studie klassieke talen werd hij geraakt door deze man.
'Maar misschien is het niet zoveel moeite,
Zoveel inspanning waard om mij te kennen,
Later-in een volmaakter samenleving-
Zal stellig iemand anders, zoals ik geschapen,
Verschijnen en handelen in vrijheid.'
Tomas kende deze dichter
nog niet en na het lezen bekritiseert hij hem. Dat de vriendschap niet altijd
pais en vree was blijkt uit de harde confrontatie tussen de twee. Tomas haalt
keihard uit naar Kavaváfis, noemt hem pathetisch. Er moest hem iets
dwarszitten, blijkbaar confronteerde de dichter hem met iets waarvoor zelf niet
voor uit wilde komen. Tomas is de belezene en de verteller hobbelt erachteraan
en moet zich in bochten wringen om mooi te vinden wat Tomas afkraakt, dat gaat
uiteindelijk lukken.
Desolaat
De verteller is na de dood
van zijn vriend verhuisd naar de VS en probeert zichzelf te resetten. Samen met
Amy, de kat, besluit hij de omgeving te verkennen. Niet het volmaakte, maar
juist het onvolmaakte trekt hem. De plek waar de miserabelen wonen wordt systematisch
uitgekamd. Op zoek naar plaatsen waar hij sporen van Tomas zou kunnen vinden.
Op begraafplaatsen scant hij de geboorte-en-sterfdata van de zerken, er liggen
allemaal jonggestorvenen.
'Hier was rouw de natuurlijke toestand. En juist omdat de dood er gewoon was, leek die minder zwaar, een zuchtje, een schouderophalen, laconiek als een hartjesvormige heliumballon, een Halloweenversiering'
Conclusie
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgfqL98ia3gx_LQ70pCMf5SjcYU6z7BFbDC6PtWnunLHFA_RhQHfu1e3Uo4oQAr5SYm9LWkZchH60aYxHY8HKvQo0PAxFYpZITpSNk2F534R_MUXv7a1FoMfUYwZQddUWOnEUOlaooEeETc/s1600/Arjen+van+veelen.jpg)
Het boek bevat nogal wat
citaten van schrijvers en dichters, er wordt geschreven over Alexander de
Grote, over de oorsprong van de vuurtoren, over schilderijen, over obelisken
natuurlijk en dat je die in diverse maten hebt etc. Kortom, een aanrader voor
wie oog heeft voor een ontredderde man die wanhopig probeert de vriend die hij
verloren heeft terug te vinden en de belofte in te lossen van de afspraak die
ze samen maakten.
Titel: Aantekeningen over
het verplaatsen van obelisken
Auteur: Arjen van Veelen
Pagina's: 272
ISBN: 9789023448600
Uitgeverij De Bezige Bij
Genre: Literaire fictie
Verschenen: 17-10-2017
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Laat gerust een reactie achter.
Dat wordt zeer op prijs gesteld en we willen graag weten wat je ervan vindt.