vrijdag 5 januari 2018

Tilmann Lahme-De familie Mann

 Geschiedenis van een gezin
 
 Met dank aan De Arbeiderspers



                                                     Open doek voor 'De Manns' !


Inleiding

 

Dit boek bevat een uitgebreid en zeer leesbaar verslag van de familie, inclusief Heinrich Mann, schrijver en broer van Thomas. Verdeeld in zeven lange hoofdstukken wordt telkens een periode besproken. De lopende tijd is van 1922-2002. Het nawerk met talrijke noten en andere aanvullingen beslaat ruim 10% van het boek. De foto's geven een goede aanvulling op de tekst. Een aanzienlijk deel is gewijd aan de oorlogsjaren.  








Schrijverskinderen

De Duitse familie bestaat uit Thomas (alias Tovenaar), zijn vrouw Katia (Joods) en de kinderen Erika, Klaus, Golo, Monica, Elizabeth en Michael.  Erika en Klaus alias 'de schrijverskinderen'  hebben een heel bijzondere, symbiotische relatie. Hierover wordt in geuren en kleuren verteld. Al op zeer jonge leeftijd spelen ze allerlei dagelijkse situaties na, Erika is de geboren actrice, Klaus de schrijver. Later ontdekken ze samen het artistieke milieu, experimenteren erop los met liefdesrelaties, drugs, avontuurlijke vakantiereizen met de auto, allemaal mogelijk door de gulle hand van vader en moeder. Dit is de normale gang van zaken in huize Mann, Michael: 

'In plaats van een degelijke winterjas die hij moest aanschaffen, heeft hij andere dingen gekocht, en in plaats van de afgesproken dertig dollar heeft hij er meteen maar vijfenveertig uitgegeven – en dat zijn moeder laten weten in een van zijn gebruikelijke ‘hoe-kon-me-dat-nou-overkomen’-brieven' 

Aandoenlijk is de rol van moeder, Mielein, zij is de begrijpende, verzoenende vrouw. Zij heeft vele offers moeten brengen. 

'Het is haar in de loop van de eerste huwelijksjaren duidelijk geworden dat haar man verborgen neigingen en verlangens heeft....' 



MASS UND WERT,  tweemaandelijks tijdschrift voor vrije Duitse cultuur onder leiding van Thomas Mann en Konrad Falke.









Profetisch

Behalve aan de karakters van de kinderen en het echtpaar besteedt de auteur aandacht aan de tijdsgeest. De politieke ontwikkelingen en het kunstenaarschap van Thomas, Erika, Klaus en Golo zijn nauw verweven met het veranderende Duitsland. De opkomst van het fascisme vereist stellingname van de Mannen. Tegengestelde meningen van de gezinsleden onderling zorgen voor heftige woordenwisselingen. Het is niet eenvoudig te kiezen tussen het geboorteland Duitsland en het land dat dreigt af te glijden.

Golo heeft met zijn profetische blik de toestand treffend geanalyseerd in een artikel in 'Maß und Wert', hij zag waartoe de 'kalmeringspolitiek' zou leiden. 
Als banneling in Amerika kan Thomas zijn werk voortzetten.  Met het schrijven van kritische essays, het geven van lezingen en zijn aanstelling als gasthoogleraar in Princeton verdient  hij de kost. Inmiddels is de familie verdeeld over Europa en Amerika. De contacten verlopen per brief of er wordt gereisd. Opvallend:

'Er wordt in deze grote, vreemde familie voortdurend en over van alles geschreven en gesproken; over wat belangrijk is juist niet
 
Liefdevol
 
'Een Mann-Rindert Kromhout' is helemaal gewijd aan Klaus Mann die in de schaduw staat van zijn vader, een diepgeworteld gevoel. Lahme geeft In dit boek meer voorbeelden van ongelijkheid, de kinderen worden niet allemaal gelijk behandeld. Zo geeft Thomas toe dat hij Elizabeth verkiest boven Michael. De relatie Thomas-Erika is ondanks felle discussies, liefdevol:

'Met haar humor slaagt Eri­ka Mann er steeds het beste in haar vader af te leiden van de donkere kanten van het leven en nu van de beslissing die dat ‘kopperige zonderlingetje’ Elisabeth heeft genomen en die iedereen in de familie vreemd vindt' 

Melancholie

Golo heeft zich voor en tijdens de oorlog ontwikkeld als visionair criticus. Het leger zet hem in als  vertaler en voorlezer van teksten voor de Duitse radio. Erika waarschuwt in haar lezingen en essays voor het gevaar van fascisme. Thomas, voelt zich aan het eind van de oorlog uiteindelijk ook medeverantwoordelijk, dit is een 'historische getuigenis 
 
Na de oorlog keert een aantal van de Mannen terug naar Europa. Deze familie, waarvan de kinderen schrijverstalent geërfd hebben van vader, blijft niet veel bespaard. Behalve de oorlog hebben persoonlijke drama's, zoals aanleg voor melancholie en depressies, het worstelen met de seksuele identiteit een beslissende rol gespeeld. 
 
Een ontroerend moment is wanneer Thomas na de oorlog in het Oost-Duitse Weimar de net ingestelde Goethe-Nationalpreis in ontvangst neemt,  dit tegen het zere been van het Westen.
 
'Ten slotte wint bij Thomas Mann de houding die hij in Frankfurt en Weimar publiekelijk verkondigt: 'Ik ken geen zones. Mijn bezoek geldt Duitsland zelf, Duitsland als geheel, en geen bezet gebied.’'
 
Conclusie
 
Naast al het andere werk over Thomas Mann en zijn familie, denk alleen maar aan het omvangrijke oeuvre van Margreet den Buurman, is dit een fijn en overzichtelijk boek. Er is over deze schilderachtige, artistieke familie veel te vertellen. Vooral omdat de kinderen en broer Heinrich ook veel van zich lieten horen. Het is fijn wat achtergrondinformatie te hebben wanneer je één van de grote romans leest van Thomas of Heinrich Mann. Veel van de elementen in bijvoorbeeld 'De Toverberg' zijn autobiografisch, grappig, De Tovernaar en De Toverberg.





 

  Auteur: Tilmann Lahme
  Vertaler: Ria van Hengel
  Pagina's: 480 
  Uitgeverij: De Arbeiderspers 
  ISBN: 9789029507332   
  Categorie: Literaire non-fictie 
  Verschenen: 02-05-2017 
  


2 opmerkingen:

  1. Interessant, lijkt me, en bewonderenswaardig dat je je op deze manier voorbereid op het lezen van een van Manns grootste werken.
    Eén iets is me echter niet helemaal duidelijk, Tea: is "Een Mann" van Rindert Kromhout dan in dit boek opgenomen, of heb je het in je recensie over twee boeken?
    "Die Buddenbrooks" van Thomas Mann was, vele jaren geleden, het laatste boek dat ik in het Duits las; nadien heb ik mijn Duits laten verwateren, helaas.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Robert,"Een Mann van Rindert Kromhout lazen we met een Hebban leesclub en dat haalde ik aan omdat dat de verhouding van Klaus met zijn vader zo goed weergeeft.
    "Die Buddenbrooks"is ook prachtig, die lazen we onlangs met het klassieker-genootschap.

    BeantwoordenVerwijderen

Laat gerust een reactie achter.
Dat wordt zeer op prijs gesteld en we willen graag weten wat je ervan vindt.