Jules Evans - De kunst van controleverlies

Het evenwicht tussen Dionysos en Apollo

De mens heeft een fundamentele behoefte aan transcendentie, piekervaringen, flow. Iris Murdoch noemde het 'unselfing'.

Deze toestand kent meerdere stadia en kan bereikt worden op verschillende manieren. Het is van alle tijden en er zijn voor- en nadelen. Wanneer wordt vervoering, extase gevaarlijk? Hoe houd je de regie over jezelf?  Dit is in het kort waar het boek over gaat.  

Onderverdeeld in tien hoofdstukken neemt Jules Evans de lezer mee in deze, soms duistere, wereld. De stof in dit non-fictieboek is goed te volgen. De vermelding van namen en werken van auteurs maakt duidelijk waar Evans zijn inspiratie vandaan haalde. Aldous Huxley wordt veel genoemd.  

Dat de mens vroeger al behoefte had aan extase zien we aan de Griekse god Dionysos, god van roes en dronkenschap.

Aan de andere kant stond denker Apollo, god van de voorspelling, maat en beheerst gevormde muziek. Of het rationeel scepticisme van Socrates. In hoofdstuk 4 Rock-'n-Roll podium staat een citaat van Epiphanius (bisschop van Salamis uit de vierde eeuw).

'Spring in het rond, hemelen. Zing lofliederen, engelen. Jullie die wonen in Sion, dans in cirkels' 

De auteur heeft zelf een BDE (bijna-doodervaring) gehad, dit verklaart mede zijn fascinatie voor dit verschijnsel. In de klassieke literatuur schrijven Plato en Cicero al over BDE.  Evans wordt erg persoonlijk wanneer hij vertelt over geestverruimende middelen die hij zelf gebruikte en daar niet altijd goede ervaringen mee had. 

Uitgebreid wordt ingegaan op religie als uitlaatklep. Eeuwenlang mocht het volk zich uitleven tijdens de feesten die men vierde, denk aan optochten, verkleedpartijen, dansen en drank. Na de Reformatie kwam een einde aan alle versiering, maar zoals na elke repressie kwamen er weer nieuwe bewegingen om de behoefte aan extatische rituelen te bevredigen.  Een interessant deel is de verbinding die de muziek van Elvis Presley had met de kerk, hij werd beïnvloed door de pinksterkerken uit het zuiden. 

Voor eenieder die zich interesseert voor vormen van extase, hoe die te bereiken en vooral wat de valkuilen zijn, is dit een mooi overzicht. De geschiedenis, de verschillende (sociale en medische) invalshoeken en de vele verwijzingen naar de literatuur en mythologie maken het begrijpelijk. Evans beschouwt niet alles klakkeloos, hij blijft kritisch wanneer hij meedoet aan diverse meetings, de ervaringen zijn niet altijd positief, dit zorgt voor een realistisch beeld.

Titel: De kunst van controleverlies

Auteur: Jules Evans     

Pagina's: 304

Uitgeverij:  Ten Have

ISBN: 9789025905279

Verschenen: augustus 2017

Michael Foley - Leuk hè? De filosofie van plezier maken

Gastrecensie Roosje

Beoordeling 4 sterren

Uitgeverij Atlas Contact

‘Homo Humoris’

Heb jij dat ook wel eens, dat je bijvoorbeeld wordt meegesjouwd naar de vrijmarkt op Koningsdag en dat je je afvraagt tussen al die etende en kopende en er heel tevreden uitziende massale mensenmenigtes: Wat is hier nou leuk aan? Of dat je min of meer gedwongen bent met je kinderen een leuk uitje te hebben naar de Efteling, waar je meer in de rij wachtende, etende en er tevreden uitziende mensen staat, dan dat je in die leuke attractie zit, en je onderwijl afvraagt: Wat is hier nou leuk aan? Of dat je met je vrienden gezellig naar een overvol café moet, omdat dat juist zo ‘leuk’ is?

In ieder geval heeft dichter, schrijver en filosoof Michael Foley deze ervaring zo vaak gehad dat hij besloot er onderzoek naar te doen en er een boek over te schrijven. Knorrepot Foley schreef ’Leuk, hè? De filosofie van plezier maken’ (Isn’t this fun?).

Opzet van het boek

Hij zet zijn boek lekker gestructureerd op in vier delen:
1. Een definitie van leuk;
2. Leuk begrijpen;
3. Het leuk hebben;
4. Leuk beoordelen.

‘Leuk is niet alleen ingewikkeld, maar ook paradoxaal. Het is een volstrekt modern concept, en toch zal onderzoek uitwijzen dat het vaak een terugkeer naar het oudst denkbare ritueel uit de prehistorie behelst’, schrijft Fowley op blz 21 in een niet al te fraaie vertaling.
Vervolgens onderzoekt Foley rituelen door de geschiedenis en door alle culturen heen, waarbij hij zijn eigen ervaringen niet vergeet te vermelden - indrukwekkend! Zo is zijn aanpak: een jaloersmakende kennis van de geschiedenis en antropologische en sociale wetenschap, gelardeerd met eigen belevenissen, niet gespeend van zelfspot en relativerende humor. Leuk, hè? lijkt Foley te willen zeggen, op alle niveaus.

Een van de uitgangpunten uit deze studie is dat de mens ook en misschien voornamelijk een groepsdier is; en dat veel in ons leven bedoeld is om dit groepsgevoel steeds opnieuw te voeden en te consumeren. Daarom zeggen we steeds tegen elkaar: Leuk, hè?

Conclusie
Dit boek is te uitgebreid om in een leuke recensie even vlot samen te vatten. Ik zou willen zeggen: lees dit boek, neem het mee op een luie vakantie als je veel tijd hebt en genoeg hebt van het leuk doen. Het boek eist wel wat van je: zeer aandachtig lezen, belangstellend te staan tegenover geschiedenis en antropologie en de naar mijn smaak af en toe wat al te flauwe humor van de schrijver - maar wellicht is die flauwe humor juist precies zo bedoeld, om het ‘leuk, hè?’ te benadrukken -. Het is goed om het boek van tijd tot tijd terzijde leggen en dan het een en ander nog eens goed door je gedachten te laten gaan: langzaam savoureren.

De auteur

Michael Foley ( 1947 Noord-Ierland) woont in Londen. Hij schrijft fictie, non-fictie en gedichten.

Auteur: Michael Foley

Vertaald door: Wybrand Scheffer
Uitgeverij Atlas Contact
ISBN 9789045033570
Pagina's 384
Gepubliceerd 01-04-2017

Willem Elsschot-Het Tankschip

De door het Huygens ING bezorgde editie van het Verzameld werk van Willem Elsschot verschijnt vanaf heden in een nieuw jasje bij Uitgeverij Polis. De eerste delen die zojuist werden gepubliceerd zijn De Verlossing, Pensioen en Het Tankschip. Tekstbezorging en annotaties zijn van Peter de Bruijn. Elk deel is voorzien van een nieuw nawoord. Voor de eerste drie titels werden deze geschreven door Eric Rinckhout, Matthijs de Ridder en Dirk Leyman.
Van alle drie te recenseren boeken eerst  Het Tankschip. De ontwerper van de boeken is Herman Houbrechts.



Met dank aan uitgeverij Polis

 

 

 

 

 

 

 

'De dunne lijn tussen acceptabel en verwerpelijk'

Wat doe jij wanneer je een aanbieding krijgt waarbij je een geldbedrag in het vooruitzicht wordt gesteld zonder dat je zelf een investering hoeft te doen?
Dit is de vraag die boven komt drijven wanneer je deze novelle van Elsschot leest, want hier wordt de verleiding waaraan Jack Peeters blootgesteld wordt wel heel erg groot.
Dit is de annonce waarop Peeters reageert:

'Wilt u eigenaar worden van groot tankschip, zonder enig geld noch risico? Schrijf dan, met opgaven van referenties, onder letters C.B., bureau van het blad. Absolute discretie gewaarborgd. Men onderhandelt slechts met alleenstaande zaakkundige, van vreemde nationaliteit'

Onderwerp van de verleiding is Het tankschip en boodschapper is Boorman, deze gewiekste zakenman is een bekend personage in Elsschots werk.
Dat het een voorstel met minstens één luchtje is wordt al snel duidelijk, het doel is belastingontduiking en de manier waarop de constructie geconstrueerd wordt is een typisch voorbeeld van hoe mazen in de wet misbruikt kunnen worden. Het tweede luchtje is het wensen van een oorlog zodat het schip meer waard zou worden.
Niets nieuws, dit is van alle tijden en ook nu nog dagelijkse gang van zaken.
Het verhaal wordt verteld in verschillende vertelperspectieven, het begin is de inleiding om bij de raamvertelling te komen waarin Peeters uitlegt hoe Boorman Peeters tracht te verleiden, paaien om mee te gaan in de deal.
De eigenaar van het tankschip blijft op de achtgrond.

Het verhaal heeft een open einde, er wordt niet precies verteld hoe de afloop is en dat is jammer. Er is gesuggereerd dat er een vervolg zou komen, maar dat is niet gebeurd.
Een interessant boek, om over na te denken, in de constructie te duiken, te genieten van het mooie proza, de bekende personages en van de sublieme ironische schrijfstijl.




Auteur: Willem Elsschot

Categorie: Novelle

Pagina's: 107

Uitgeverij: Uitgeverij Polis

ISBN: 9789463102186

Verschenen: mei 2017

Hilary Mantel - Acht maanden in de Gazastraat

Gastrecensie Roosje

Beoordeling 5 sterren

Uitgeverij Atlas Contact

"De geesten van de Gaza-straat"

Frances en Andrew Shore hebben een tijd in Zambia gezeten en zijn op zoek naar een nieuwe plek. Spaargeld hebben ze niet en baantjes in het Verenigd Koninkrijk liggen niet voor het oprapen. Andrew krijgt als bouwkundig ingenieur een baan aangeboden in Djedda in Saoedi-Arabië. Hij gaat vooruit, Frances wacht in de UK tot haar visum is geregeld. In Afrika willen de Shores niet blijven, al hebben ze het er naar hun zin gehad. In het vliegtuig naar Saoedi-Arabië krijgt Frances aanwijzingen dat het vermoedelijk geen makkelijk verblijf gaat worden. Ze realiseert zich bovendien dat je je eigen problemen altijd met je mee neemt. Dit is al een heel kleine vooruitwijzing - en er zijn er meer - dat Frances het niet makkelijk gaat krijgen in het Koninkrijk Saoedi-Arabië.

Wie Mantels autobiografie ‘De geest geven’ heeft gelezen, zal vermoeden welke problemen haar parten spelen. In het verdere verloop ziet de lezer dat Frances in de omgang met haar buurvrouwen een beetje ongemakkelijk wordt als dezen haar op het hart drukken dat het leven als moeder bijzonder ‘fullfilling’ is.

In de loop van het boek zien we Frances wel steeds vreemdere dingen ervaren en denken. Er gebeuren ook rare dingen en het leven in Saoedi-Arabië is ook om dol van te worden, niets is wat het lijkt, en alles kan voortdurend 180 graden omslaan. Andrew probeert zijn vrouw te steunen waar hij kan, maar hij bevindt zich in een spagaat - oei, pijnlijk! -: hij kan moeilijk zijn baan opgeven voordat het contract eindigt; ze zullen geen geld hebben, in de UK zijn weinig jobs, en een uitreisvisum uit Saoedi-Arabië krijg je niet zomaar. De expats zitten er als het ware gevangen, ook zonder tralies.

In deel 2 volgen de gebeurtenissen elkaar met een sneltreinvaart op; naarmate het boek vordert gaan de dingen sneller. Dat alles culmineert tenslotte in het droeve lot van Fairfax.

Thema’s
‘Culture clash’; het is vrijwel ondoenlijk te leven in een samenleving die in alles het tegengestelde is van die waarin je bent grootgebracht.
Vervreemding; verblijf in den vreemde met een cultuur die in alles het negatief lijkt van je eigen cultuur, leidt tot paranoia.
Feminisme; cultuurrelativisme is Frances op de huid geschreven, maar vrouwen moeten niet behandeld worden als tweederangs-burgers.

Motieven, o.a.
De ‘lege’ flat
De man met het geweer
De verborgen tuin - die Frances ziet, maar Andrew niet -
Het zelf maken van alcohol

Schrijfstijl
Mantel heeft een heel fijne, tamelijk precieze schrijfstijl, die veel Engelse schrijvers hebben en die ik erg waardeer. Zij schrijft alles met nuance; soms duidt zij de dingen terloops aan, zoals in het begin de problemen die Frances heeft. In de loop van het verhaal kom je er misschien wel achter wat die zijn. Je moet ook wel een beetje tussen de regels door lezen, al schrijft ze heel nauwkeurig.
Ze weeft motieven en thema’s heerlijk door elkaar, zodat er een stevig weefwerk ontstaat.

Soms lijkt het of de roman zich erg focust op de politieke en maatschappelijke situatie van Saoedi-Arabië. Hoe bizar die ook is, toch denk ik dat de lezer zich op Frances moet focussen. Zij is degene die dit alles ondergaat. Zij is geen onbeschreven blad, ze heeft haar eigen issues, in zichzelf als persoon en in haar huwelijk, en die worden in een extreme situatie als in een in ontwikkeling zijnde Islamitische natie alleen nog maar vergroot. Doordat zij niet vrij is zich te bewegen zoals ze wil, kan ze haar problemen niet uit de weg gaan: geen baan buitenshuis, geen echtgenoot die de kastanjes uit het vuur haalt, geen vrijheid om te winkelen waar je wilt, etc. De gevangenis buiten vergroot haar innerlijke gevangenis.

Auteur

Hilary Mantel (1952, Derbyshire) heeft inmiddels een uitpuilende prijzenkast. Twee keer won ze de Man Booker Prize, voor Wolf Hall en Het boek Henry. Maar ook de Walter Scott Prize, de Costa Boek Book of the Year, de Orange Prize, onder andere. Met spanning wordt over de hele wereld uitgekeken naar het derde deel over Cromwell, De spiegel en het licht, waarvan de Nederlandse editie naar verwachting in 2018 bij Uitgeverij Atlas Contact zal verschijnen.

(Bron: Bol.com)

Auteur: Hilary Mantel

Vertaald door: Harm Damsma, Niek Miedema

Categorie: Roman

Pagina's: 368

Uitgeverij: Atlas Contact

ISBN: 9789025449865

Verschenen: maart 2017

Gustav Schwab - Griekse en Romeinse sagen

Beoordeling 4 sterren

Met dank aan Uitgeverij Holland

"Een fantastische en overzichtelijke uitgave"

Deze 558 pagina's tellende uitgave, (gebonden met leeslint) van de "Griekse en Romeinse Sagen" biedt de lezer een zeer complete editie van álle klassieke sagen. Het boek is geschreven in de eerste helft van de 19e eeuw, maar vakkundig vertaald in het Nederlands. De tekst heeft nergens een oubollige uitstraling en de taal is helder, heel mooi beschrijvend, levendig en beeldend.

Gustav Schwab heeft met alle bekende en onbekende sagen een mooi doorlopend geheel weten te creëren.

Het boek is onderverdeeld in vijf afzonderlijke delen:

1. Metamorphosen en andere korte sagen. De Argonauten, Herakles, De Herakliden
2. De Trojaanse sagen
3. De laatste Tantaliden
4. Odysseus
5. Aeneas
Als afsluiting een deel dat is gewijd aan de Hemelgoden uit Griekse en Romeinse mythologie.

Buiten dat het prachtige verhalen zijn, is het ook een heel waardevol boek voor de gevorderde lezer die zich meer wil verdiepen in de intertekstualiteit, die veel voorkomt in de literatuur. Het boek laat zich heel gemakkelijk doorzoeken op namen, volken, plaatsen of Goden, door de toevoeging van een zeer uitgebreid register achter in het boek.

Deze uitgave is bedoeld voor jonge mensen, maar wie zegt dat je als volwassene het boek niet zou kunnen lezen en er wel degelijk van kunt genieten? De verhalen geven de lezer veel leesplezier en het is een rijkdom om alle sagen te leren kennen.

Een absolute aanrader voor alle leeftijden en iedereen die zich deze klassieke verhalen eigen wil maken.

Wat jammer is aan deze uitgave is het ontbreken van illustraties, wat zeker voor de jonge lezer als een gemis zou kunnen voelen.

Gustav Benjamin Schwab (Stuttgart, 19 juni, 1792 – Stuttgart, 4 november, 1850) was een Duitse predikant. Hij is vooral bekend geworden als verzamelaar, bewerker en uitgever van zowel sagen uit de klassieke oudheid als Duitse volkssagen.

schrijver en
(Bron: Wikipedia)


Auteur: Gustav Schwab
Pagina's: 558
Uitgeverij: Holland
ISBN: 9789025113650
Verschenen: april 2017

Diego Zúñiga - Camanchaca

Beoordeling 5 sterren

Met dank aan Uitgeverij Karaat

"De impact van een mistsluier over een familie"

Het verhaal

Camanchaca is het indringende coming of age-verhaal van een nu 20-jarige jongen, een introverte, inactieve, gelaten en naamloze ik-verteller die journalistiek studeert, een slecht gebit heeft en een behoorlijk overgewicht.

De ouders van de verteller zijn gescheiden toen hij vier jaar was en hij is met zijn moeder in Santiago de Chile gaan wonen. De dominante, gefrustreerde moeder, "dik en lomp", werkt niet meer en gaat bijna de straat niet meer op. De vader is in Iquique gebleven en heeft een nieuwe vrouw en een zoontje.

Al in zijn jonge jaren heeft hij het plan om later bij de radio te gaan werken, om als verslaggever voetbalwedstrijden te verslaan. Hij spaart voor een cassetterecorder en microfoon, en neemt zijn eigen verslaglegging op.

Dan komt zijn moeder op het idee dat hij haar ook kan interviewen. Hierdoor stelt hij zijn moeder vragen over de reden van de scheiding; wat is er met zijn nichtje gebeurd, hoe is zijn oom Neno overleden en hoe kwam het dat ze met een tas vol geld terug kwam uit Iquique?

"Bij een van de interviews zei mijn moeder dat het soms beter was om je niets te herinneren"

Vanwege het slechte gebit van de hoofdpersoon reist hij met zijn vader en zijn gezin naar het zuidelijke grensstadje Tacna in Peru, om daar een goedkope tandarts te bezoeken. Van zijn moeder heeft hij een lijst meegekregen met kledingwensen die zijn vader voor hem moet betalen. Het dienen vooral dingen te zijn van een goed merk.

Het is een lange reis door de Atacama-woestijn van Chili. De hoofdpersoon worstelt met vragen die hij hem eigenlijk niet durft te stellen en vader uit gemakkelijk kritiek op het overgewicht en lijkt geen oog te hebben voor het onderhuidse leed van zijn zoon. Wanneer vader iets zegt, geeft hij hem een kort, ontwijkend antwoord en sluit zich vervolgens letterlijk voor hem af door zijn oordopjes in te doen. Het gesprek dooft al, voordat het zelfs maar begint.

Ook de logeerpartij bij zijn opa, loopt niet uit op een warm welkom.

"Daarom ben je zo dik, zegt hij, omdat je niet aan sport doet. [.....] Jehova wil geen mannen als jij, zegt hij, hij wil actieve mannen, die voor hun lichaam zorgen, voor hun ziel, die het leven weten te waarderen. Goede mannen, zegt hij en ik hou mijn mond. Er spoken woorden in mijn hoofd die ik zou kunnen zeggen. Het zijn er veel en ze zitten me dwars, maar het lukt me niet ze in de juiste volgorde te zetten"

De hoofdpersoon staat nog altijd onder invloed van zijn ouders en is niet bij machte om zich daaraan te onttrekken. Hij worstelt met een jeugd waarin negatieve belevingen een grote rol spelen, de scheiding, zijn schooltijd en de familiemist die maar niet lijkt op te trekken.

Camanchaca

Dit is een verschijnsel aan de kuststreek in Noord Chili. Het vormt zich tot een compacte deken van mist en onttrekt alles aan het oog. Deze camanchaca staat in dit boek model voor de mist die over de familie hangt.

Het verhaal en de schrijfstijl

Het boek is opgebouwd uit kleine, naamloze hoofdstukjes en vertellen beurtelings over gebeurtenissen bij vader en moeder, en verspringen ook in tijd.

Het verhaal is een pijnlijk en schurend relaas over een ongemakkelijke jeugd en dito omgang met de ouders. Er wordt heel veel verteld, maar de schrijfstijl is juist heel minimalistisch te noemen, doordat het zonder overbodige toevoegingen wordt beschreven. Je voelt de pijn, de desinteresse en het verdriet, zonder dat het expliciet wordt beschreven. Een prachtige vorm van showing-not-telling.

Ondanks de korte en onopgesmukte tekst, zijn de beschrijvingen heel beeldend en laten de lezer meevoelen met de hoofdpersonage. De schrijfstijl is helder.

Terugkerende motieven zijn het uiteengerukt gezin, raadsels waar niemand echt over wil en durft te praten, het slechte gebit waar ook de moeder last van had en het overgewicht van de moeder en de hoofdpersoon.

Dit pareltje is een beklijvend verhaal, waar je nog lang over na kunt denken. Een pareltje omdat zo'n klein boekje zóveel kan verwoorden. Een absolute aanrader voor de liefhebber van een mooie en indringende roman.

De auteur

Diego Zúñiga is een Chileens schrijver en debuteerde met Camanchaca in 2009 op 22-jarige leeftijd. Hij woont en werkt in Santiago de Chile en zijn werk is beloond met enkele literaire prijzen.

Auteur: Diego Zúñiga

Vertaald door: Merijn Verhulst

Categorie: Roman

Pagina's: 139

Uitgeverij: Karaat

ISBN: 9789079770335

Verschenen: mei 2017

Esther Sprikkelman - Bijenvader

Beoordeling 4 sterren

Met dank aan Uitgeverij Lemniscaat

"Een gelaagd verhaal terug in de tijd"

Het is in de zomer van 1985 dat Henrico, het vriendje van Johanne, in coma in het ziekenhuis ligt. Wat er is gebeurd is nog onduidelijk, maar de ernst van het letsel kan er op wijzen dat er misschien sprake is van geheugenverlies in het geval Henrico mocht ontwaken. Omdat Johanne niet wil dat alles wat ze samen hebben beleefd in de vergetelheid zal raken, spreekt ze cassettebandjes in en vertelt op die manier hun gezamenlijke verhaal. Ook voor zichzelf kan ze op deze manier alles op een rijtje zetten.

Een paar maanden eerder is Johanne met haar moeder Kat en jongere broertje Paulie verhuisd van Utrecht naar Warsum. Daar leert ze Henrico kennen die in de snackbar van zijn ouders werkt.

"Ik ga nu gewoon vertellen.

Vanaf het begin.

Ons begin.

Dat zijn jouw billen in een vale spijkerbroek, de rand van je blauwgestreepte boxershorts, je hoekige schouders onder een wit T-shirt waarop met rode letters CAFETARIA 'T TREFPUNT staat, je zwarte haar dat krult in je nek. Je staat voorovergebogen over de bak met frituurvet, haalt de zeef omhoog, controleert of de frieten al een gouden kleur hebben.

Tot zover niets aan de hand.

Dan draai je je om en kijk je me aan.

Een smal gezicht bedekt met bruine sproeten, hoge jukbeenderen, een lange neus die een beetje scheef staat (ja, dat is echt zo), en ogen van het allermooiste turkoois.

Ik doe mijn best om door te ademen, maar ik denk dat je zag dat ik schrok. Ja, toch?

Zeg het maar, zeg je.

Ik weet ineens niet meer waar ik voor kwam. Die ogen"

Johanne wordt opgenomen in dezelfde vriendengroep en ze brengen veel tijd met elkaar door. Helaas is ook de wat vreemde Dora steeds van de partij, op dat moment het vriendinnetje van Henrico.

Paulie brengt veel tijd door bij de buurman die een fervent imker is. Paulie is hiervan zo onder de indruk dat hij van de buurman ook een bijenvolk krijgt waar hij zich op kan richten. De buurman is een wat norse man die iets geheimzinnigs lijkt te verbergen.

Welk incident heeft Henrico getroffen?

Bijenvader is een bijzondere en gelaagde roman. De lezer valt meteen binnen in het midden van het verhaal.

De plot heeft meerdere verhaallijnen die synchroon lopen, maar ook de nodige flashbacks die de lezer langzaamaan duidelijk maken wat er is gebeurd in die paar maanden dat Johanne met haar familie in Warsum is komen wonen. De verhaallijnen zijn ingenieus tot één geheel gesmeed en komen aan het eind mooi samen.

Verschillende vertelperspectieven wisselen elkaar af. De ik-verteller gebruikt ook vaak het jij-perspectief wanneer ze zich via het cassettebandje tot Henrico richt. Daarnaast vertelt een personale verteller over de belevenissen van Paulie.

Een enkele keer kan een aanwijzing of verhaallijn verwarrend overkomen en duikt het gevoel op dat er een foutje in de tijd en tekst is geslopen. Dit komt echter weer goed wanneer je doorleest.

De auteur heeft een aantal motieven in het verhaal verwerkt (zoals muziek, stukjes van songteksten,

kalverliefde, depressie bij jongeren en de structuur van het bijenvolk) en die lijken niet toevallig gekozen.

Heel consequent gebruikt de auteur de dingen die gewoon waren in de tachtiger jaren, zoals de cassettebandjes (die krengen waar de tapes soms van in het apparaat verstrikt raakten), de vrije opvoeding en ook het gemis aan een aanwezige ouder.

Het boek is geschikt voor jongeren, maar het is tevens een prachtig verhaal voor volwassenen.

Auteur: Esther Sprikkelman

Geschikt voor 15 - 18 jaar

Pagina's: 148

Uitgever: Lemniscaat B.V.

ISBN: 9789047708704

Verschenen: februari 2017

Maria Stahlie - De middelste dag van het jaar

Recensie Tea

Beoordeling 5 sterren
Met dank aan Uitgeverij Querido

"De loutering"

Een roman met de tijdsspanne van nog geen 24 uur, een roman met daarin meerdere verhalen, geheimen zodat er thrillerachtige momenten ontstaan die op zeer subtiele wijze worden uitgewerkt. Plaats van handeling Amsterdam.

Hoofdpersonage Sylvia ontmoet op een kerkhof een bekende uit het verleden, Lucien. Aan het graf van Andrei, de precies 5 jaar geleden vermoorde ex-man van Sylvia, begint hun snikhete gezamelijke middelste dag van het jaar. Het is 2 juli.

Het leven van de 60-jarige Sylvia is tot nu toe niet helemaal vlekkeloos verlopen, hoewel ze zelf het idee heeft haar zaakjes onder controle te hebben.

Ze heeft een ex-man Tommy, haar eerste echtgenoot met wie ze 2 dochters heeft en inmiddels ook kleinkinderen, allen wonen in Chicago waar Tommy geboren en getogen is. Sylvia bleef in Amsterdam.

De feiten zijn belangrijk in het boek, maar veel interessanter zijn de beschrijvingen die Maria Stahlie geeft van het innerlijk leven van Sylvia. Door de toevallige ontmoeting met Lucien, alcoholist, ziet er uit als een landloper en heeft een abces in z'n kaak, zijn deze twee voor deze ene dag tot elkaar veroordeeld.  Het Griekse bijgeloof zegt dat na vijf jaar de botten moeten worden opgegraven om te kijken of zijn zonden zouden zijn vergeven. Behalve veroordeeld tot elkaar zijn de twee ook lotgenoten doordat ze beiden een geheim op te biechten hebben.

Mystiek speelt een belangrijke rol in het verhaal , zo heeft een ontmoeting met een vriendelijke monnik grote indruk gemaakt op Sylvia. Tijdens een klassenuitstapje naar een contemplatief klooster maakte ze kennis met  'de staat van de hogere verwarring', een staat van fascinatie en tegelijkertijd angst om voorbij grenzen te gaan.

'Haar blik was naar binnen gericht en in haar binnenwereld heerste geen hogere verwarring maar ontreddering'

Mythologische en Bijbelse ( 'Come forth, Lazarus, come forth !' ) verwijzingen

geven het verhaal een extra lading. Zoals  in de beschrijving van zes reigers aan de rand van de dodenakkers. In de tijd van de Farao's was de reiger het symbool voor vernieuwing.

De terloops genoemde ex-man Tommy speelt een belangrijke rol, hij is muzikant en  is in Nederland voor een optreden met zijn band. Het lichtvoetige ritme van de taal  gaat aan het einde van het boek over in een extatisch ritme. De muziek maakt iets los in de harten van de mensen en zorgt voor een adembenemend slot.

Een schitterend intiem boek met surrealistische elementen. 

Auteur: Maria Stahlie

Categorie: Roman
Pagina's: 196
Uitgeverij: Querido
ISBN: 9789021405117
Verschenen: mei 2017

Anya Niewierra - Het Dossier

Beoordeling 5 sterren

Met dank aan Uitgeverij B For Books B.V.

Zinderende spanning en duistere zaken in de DDR

"Het Dossier" is een zeer spannend, gelaagd, geloofwaardig en solide verhaal over de 46-jarige kunstenares Josta Bresse-Wolf. Ze is opgegroeid in de DDR en op 9 november 1989 gevlucht naar West-Berlijn op het moment dat de Muur viel.

Josta wordt wakker in haar eigen bed in Mechelen en wanneer ze op haar wekker kijkt ziet ze dat het al 12.49 uur is. Dan merkt ze tot haar schrik en verbazing dat ze tien dagen verder is dan ze dacht en dat ze die tien dagen geheel kwijt is. Ze voelt zich lichamelijk ellendig.

Tot overmaat van ramp ontdekt ze tijdens het douchen dat haar buik pijnlijk is en vindt ze wonden die duiden op een operatie. Haar huisarts bevestigt dit en uit een röntgenfoto blijkt dat haar linkernier is weggenomen. Vele vragen beheersen vanaf dat moment haar gedachten. Wie had haar nier nodig en waarom hebben ze haar laten leven? 

Josta besluit aangifte te doen, maar de Nederlandse recherche ontdekt tijdens het onderzoek dat er duistere zaken naar boven komen over haar identiteit en de periode dat ze nog in de DDR verbleef. Op dat moment verandert ze van slachtoffer in verdachte.

Vanwege een aanslag op haar leven komt ze onder voortdurende bescherming van twee agenten, maar wanneer ze in de "Frankfurter Algemeine" een verontrustend bericht leest, besluit ze af te reizen naar Berlijn en de journalist om hulp te vragen. Ze weet te ontsnappen aan de aandacht van haar bewakers. Ze vertelt de journalist Tom Adler haar verhaal en samen gaan ze op zoek naar antwoorden op Josta"s vragen en het "Dossier", waarin alle informatie is beschreven over de kunstvervalsing van het werk van belangrijke schilders door de "Königstein Gruppe". Er zijn echter meer mensen op zoek naar het "Dossier"..............

Dan ontvouwt zich het verhaal van Josta, over de tijd dat ze nog leefde in de toenmalige DDR, haar schilderstalent, de "Königstein Gruppe", de rol van de Stasi, de omstandigheden in "Hohenschönhausen", waar Josta gevangen heeft gezeten en op een mensonwaardige manier gemarteld werd, zodat de Stasi het Dossier in handen zou kunnen krijgen.

De hoofdstukken worden afgewisseld met cursief gedrukte hoofdstukken, waarin er een ander personage aan het woord is en het verhaal van Josta van de andere kant belicht. In beide lijnen wordt het ik-perspectief gebruikt. Door deze twee verhaallijnen krijgt de lezer stukje-bij-beetje alle informatie en wordt de beklemmende spanning opgebouwd. Angst en drijfveren worden meeslepend beschreven.

Anya Niewierra schreef eerder haar debuut "Vrij uitzicht" die werd genomineerd voor de

Debutantenprijs, de Schaduwprijs en voor De Beste Thriller.

Met haar tweede boek "Het Dossier" heeft ze een ijzersterke thriller afgeleverd met een zeer geloofwaardig, gedegen en spannend plot. Ze heeft de lezer hiermee een kijkje gegeven in de voormalige DDR. Het wordt de lezer duidelijk dat de auteur uitgebreid research heeft gedaan en  zich goed heeft geïnformeerd over de thema's in het verhaal.

De personages worden goed beschreven en de plot is filmisch te noemen. De schrijfstijl is vlot en de auteur weet de lezer op een soepele manier mee te nemen in de belevenissen en emoties van de personages en alle informatie die het verhaal bevat, zowel fictie als non-fictie.

De epiloog is het enige minpuntje aan het boek. Het komt wat over als een happy end van een Amerikaanse film, maar doet gelukkig niets af aan het verhaal en de zinderende spanning zoals het is geschreven.

"Het Dossier": Een 5 sterren boek en een regelrechte aanrader en een boek dat beklijft.

Auteur: Anya Niewierra

Categorie: Thriller

Pagina's: 320

Uitgever: B For Books B.V.

ISBN: 9789085164210

Verschenen: april 2016

Max van Olden - De juiste man

Een ge(s)laagde psychologische thriller

Beoordeling: 4.5 sterren

Na het geslaagde debuut "Lieve edelachtbare", die de Schaduwprijs 2016 heeft gewonnen, is "De juiste man" het tweede boek van Max van Olden.

Oscar Seefelt is een 63-jarige advocaat met een eenmanszaak. Na een alcoholverslaving te hebben verruild voor een gameverslaving slijt hij zijn dagen met werken. Behalve zijn buurvrouw Astrid heeft hij niet veel sociale contacten.  

Zijn veertienjarige zoon Jelte is twintig jaar geleden door een ongeluk om het leven gekomen, waarna zijn huwelijk met Karin op de klippen is gelopen. De automobilist die het ongeluk heeft veroorzaakt is doorgereden, ontraceerbaar en daardoor nooit gestraft. Oscar zegt stellig te weten wie er verantwoordelijk is voor het dodelijke ongeval en wanneer in 2016 het verjaringstermijn dreigt te verlopen gaat hij de strijd aan om de dader alsnog gestraft te krijgen. Vanaf dat moment laat Oscar zich niet meer stoppen en zijn wraak en vergelding de drijfveren. Hij smeedt een ingenieus plan, waarbij hij de grenzen van de wet opzoekt.

Hoe ver gaat Oscar hierin en wie zal hij betrekken in de uitvoering van zijn plan? Kan Oscar zich eindelijk overgeven aan een stuk rouwverwerking?

Zijn buurvrouw Astrid voelt sympathie voor hem, maakt geregeld een praatje en biedt wat gezelligheid door hem uit te nodigen voor een borrel en om een hapje mee te eten. Oscar krijgt zelfs interesse in de vereniging van het volkstuinencomplex waar Astrid lid van is.

"De juiste man" is een gelaagd verhaal met twee hoofdlijnen die elkaar afwisselen en aan het einde naadloos samenkomen. De plot wordt goed en rustig opgebouwd, waarbij het duidelijk is dat de auteur, als advocaat, weet waar hij over schrijft.

De vlotte schrijfstijl is toegankelijk en er zijn geen overdadige en onnodige details die een verhaal onoverzichtelijk maken.

Bij dit soort verhalen is het altijd lastig om ze goed te duiden, maar de termen "psychologische thriller" en "roman" zijn beiden van toepassing voor dit ge(s)laagde boek.

Auteur: Max van Olden
Categorie: Thriller
Pagina's: 278
Uitgever: Ambo Anthos
ISBN: 9789026335877
Verschenen: februari 2017
www.amboanthos.nl

Esther van der Ham - Controle!

Beoordeling 3.5 sterren
Met dank aan Droomvallei Uitgeverij


Hoe het leven soms in duigen dreigt te vallen 

Marjolein is een jonge moeder die wat vastgelopen lijkt te zijn in haar relatie en de dingen in haar leven. Haar jeugd heeft niet aangevoeld als een warm nest en de band met haar bemoeizuchtige, oordelende en kille moeder is niet onvoorwaardelijk te noemen. 

Ze is zwaarmoedig en staat niet al te positief in het leven, wat er toe leidt dat ze regelmatig in conflict komt, niet alleen met anderen maar ook met zichzelf. "Doemdenken" is het woord wat haar personage regelmatig oproept. Dit gedrag leidt bij de lezer soms tot wat irritatiegevoelens jegens het hoofdpersonage.

"Ze sluiten me buiten".

Zelf heeft Marjolein het gevoel dat ze wel degelijk optimistisch is.

"Dat kan er ook nog wel bij, denk ik moedeloos. Houdt het nou nooit op? [......] Het blijkt dat ik ondanks alles erg optimistisch van aard ben[.......] Het past wel weer in de gebeurtenissen van de laatste tijd, weer iets dat volkomen mis gaat, bedenk ik me".

Wanneer haar partner bij een ongeval om het leven komt, ze bij zichzelf, tot overmaat van ramp, een verdachte plek in een borst ontdekt, haar financiën ontoereikend blijken en ze van baan gaat veranderen, lijkt alles om haar heen in duigen te vallen.

Ze komt in een rollercoaster van gevoelens terecht en dreigt de controle over haar leven te verliezen.

Omdat er in eerste instantie aan borstkanker wordt gedacht, gaat Marjolein op zoek naar oplossingen en neemt daarin een drastische keuze. Ondanks dat ze van haar omgeving hier niet al te veel steun bij ondervindt, gaat ze hierin toch dapper haar eigen weg en komt ze tot de conclusie dat ze zelf een keuze heeft gemaakt, waar ze volledig achter kan staan.

"Je hebt altijd een keuze, ook als je geen keuze hebt"

Het verhaal kent een onverwachte plotwending en eindigt in een spannende apotheose.

Het boek is geschreven vanuit personale perspectief. Het is een vlotlezend verhaal en zal voor veel lezers herkenning geven. Absoluut een mooi debuut en zeer het lezen waard.

Esther van der Ham heeft haar eigen uitgeverij: Droomvallei Uitgeverij.

Ze heeft met "Controle!" haar debuut geschreven, waarin ze deels autobiografische gebeurtenissen heeft verweven. Eerder schreef ze kinderboeken die ze zelf illustreerde.

Auteur: Esther van der Ham

Categorie: fictie-roman

Pagina's: 240

Uitgever: Droomvallei

ISBN: 9789491886584

Verschenen: december 2016

www.droomvalleiuitgeverij.nl

Seringenmeisjes - Martha Hall Kelly

Beoordeling 5 sterren
Met dank aan Uitgeverij Ambo/Anthos

Drie vrouwen, één oorlog

In het boek "Seringenmeisjes" neemt De auteur de lezer mee naar de jaren in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Op meeslepende wijze worden de afzonderlijke, indrukwekkende verhalen en de dramatische gebeurtenissen verteld van drie zeer verschillende vrouwen. Elk op haar eigen wijze. Elk ongelooflijk sterk.

Caroline Ferriday woont in New York en als vrijwilliger werkzaam als hoofd Familieondersteuning op het Franse consulaat.

"Vanaf de achterbank keek ik naar het in puin liggende Frankrijk. In de kranten lezen over de oorlog [.....] was één ding, maar de aanblik van een vernield Frankrijk was iets heel anders".

De zestienjarige, Poolse Kasia Kuzmerick wordt opgepakt, nadat ze in de gaten is gehouden wanneer ze voor het Poolse verzet een pakketje ophaalt. Samen met haar moeder en zus wordt ze op transport gesteld naar Fürstenberg, waar ze in een vrouwenkamp belanden.

"We ontdekten al snel dat het overleven in Ravensbrück draaide om je tinnen kom, beker en lepel, en om je vermogen om die te bewaken. Als je je ogen zelfs maar een tel afwendde konden ze verdwijnen om nooit meer terug te komen".

De ambitieuze Herta Oberheuser is vijfentwintig en woont in Duitsland. Ze heeft geneeskunde gestudeerd, maar het blijkt als vrouw moeilijk om werk te vinden. Om toch in haar onderhoud te kunnen voorzien, reageert ze op een annonce in de krant, waarin er een arts wordt gezocht in een heropvoedingskamp voor vrouwen........Ravensbrück. Wanneer ze ontdekt wat er van haar wordt verwacht, reageert ze vol ongeloof dat dit niet is wat ze wil, maar als snel stompt ze af en werkt ze gewoon mee met haar collega's.

Ze helpt mee bij chirurgische experimenten ten behoeve van haar landgenoten aan het front. De operaties worden verricht op de zogenoemde "Konijnen". De meisjes in het kamp die als proefkonijn fungeren.

Wanneer uiteindelijk de oorlog voorbij is komen Caroline en Kasia op wonderlijke wijze met elkaar in contact en slaan de handen ineen. Herta probeert te verdwijnen, maar of haar dat gaat lukken......?

Herta:

"Tegen april 1945 had Duitsland de oorlog verloren [.....] Op een middag verliet ik het kamp en sloop langs de oever van het meer [.....] Het meer was boos, er zwiepten schuimkoppen overheen. Werden die veroorzaakt door de wind of door degenen wier as daar was begraven e in het slib was gezonken? Hoe kon mij dat worden verweten? Ik had alleen uit noodzaak de betrekking van kamparts aangenomen. Het was nu te laat voor de gestorvenen om hun knokige vingers op te heffen en tegen mij te getuigen [.....] Het was moeilijk om te geloven dat alles voorbij was en dat ik op de vlucht was. De schande was bijna slopend".

Met dit indrukwekkende, mooi gelaagde verhaal weet de auteur een rake manier te vertellen over de gruwelen van de oorlog. De hoofdstukken eindigen vaak met een cliffhanger, zodat het bijna niet anders kan dan dat je wilt doorlezen. De plot is ijzersterk geschreven. Heel mooi weet ze de stukken waarin Kasia aan het woord is ook daadwerkelijk door een zeventienjarige te laten vertellen. De drie hoofdpersonages vertellen beurtelings hun verhaal vanuit het ik-perspectief.

Het is een boek waar de auteur veel research voor heeft gedaan. Een werkelijk prachtig geschreven boek dat beklijft!!!

Martha Hall Kelly woont in de VS en heeft dit boek geschreven nadat ze in 1999 een artikel onder ogen kreeg waarin over Caroline Ferriday werd geschreven en waardoor ze werd geïnspireerd om "Seringenmeisjes" te schrijven.

Auteur: Martha Hall Kelly

Vertaling: Ike Cialona

Categorie: Oorlogsroman

Pagina's: 495

Uitgever: Ambo Anthos

ISBN: 9789026337673

Verschenen: mei 2017

www.amboanthos.nl