Mark Hussey - Mrs Dalloway. Biography of a novel

Prachtige reflectie op Virginia Woolf's Mrs Dalloway

Mrs Dalloway, de vierde en bekendste roman van Virginia Woolf, verscheen in 1925. Vorig jaar was het dus de honderdste ‘verjaardag’ van één van de meest gekende romans van de modernistische literatuur. Deze, nog steeds populaire roman, beschrijft een dag uit het leven van een welgestelde dame, Clarissa Dalloway, en een man, Septimus Warren Smith, die worstelt met de ervaringen als frontsoldaat tijdens WO I. 

Het boek is, zoals reeds aangehaald, een gekend werk van de modernistische literatuur. De schrijfstijl is de zogenaamde stream of consciousness. Het betreft een verteltechniek waarbij de innerlijke wereld van de personages of toevallige voorbijgangers in het verhaal worden verkend. In een korte passage krijgen we zo een intiem portret van gedachten, emoties en observaties. Het vereist wel enige aandacht van de lezer. Ik heb het zelf reeds meermaals gelezen, ook al omdat het zich afspeelt in Londen, en ontdek steeds nieuwe zaken. 

Mark Hussey biedt ons in dit boek, Mrs Dalloway. Biography of a novel,  een prachtige reflectie aangaande deze roman. Opvallende opener is de vaststelling dat Virginia Woolf ‘a messy writer’ was. Volgens de auteur zijn de bewaard gebleven concepten vaak bevlekt met sigarettenas of pootafdrukken van een hond. Een eerlijk beeld die de auteur ons ter introductie weergeeft. Het eerste deel is dan ook de resultante van deze eerste bevindingen. Meer bepaald een verslag hoe de roman is ontstaan door onderzoek van notaboekjes en dagboeken. Het is namelijk op 6 oktober 1922 dat Virginia Woolf de eerste plannen van een verhaallijn noteert in haar dagboek. 

We komen ook te weten dat het personage, Clarissa Dalloway, die reeds ter sprake kwam in de roman The voyage out, gebaseerd was op een kennis van Virginia Woolf. Meer bepaald Kitty Maxse (geboren Lushington). 

‘She recalled in a memoir how the tea table at their parents’ tall House Hyde Park Gate had been ‘fertilized’ for wit, grace, charm and distinction was undoubtedly the lovely Kitty Lushington.’

Via dit aanknopingspunt gaat de auteur dieper in op het levensverhaal van Virginia Woolf, geboren als Adeline Virginia Stephen. In het bijzonder volgt hij haar bij de ontstaansgeschiedenis van de roman. Haar verdere ontwikkeling als auteur, haar twijfels en de problemen die ze heeft met haar mentale gezondheid.  Vermoedelijk komt ze als essayist onder invloed van generatiegenoten als Katherine Mansfield, T.S. Eliot, Lytton Strachey en James Joyce. Met deze laatste auteur, wiens belangrijkste roman Ulysses zich ook afspeelt tijdens één dag in een grootstad (in casu Dublin), voelde ze zich niet zo verbonden. Marcel Proust daarentegen leek haar meer te inspireren. 

‘His matstery in rendering the complexity of emotions struck her as unmatched,..’

Het is inderdaad zo dat het terugblikken op ervaringen en emoties in beide romans meesterlijk worden omschreven. Proust en Woolf zijn op dat vlak gelijke zielen. Beoefenaars van dezelfde kunst. 

Ook het andere personage, Septimus Warren Smith, vind ik even interessant. Bij het begin van de roman zijn Clarissa en Septimus, afzonderlijk, op pad in Londen. Ze nemen de schoonheid in zich op. Clarissa ervaart dit eerder ingetogen. Septimus reageert intenser. Hij was als jongeman ooit liefhebber van Shakespeare en poëzie,  wilde bewijzen dat hij een man was door te vechten, maar is nu een schim van zichzelf. Hij lijkt elk geluid te associëren met deze van het oorlogsgebeuren. De oorlog had onmiskenbaar een invloed op hem.

Het is de verdienste van Mark Hussey om bij zijn biografie van de roman dit personage,  Septimus Warren Smith, evenwaardig te analyseren. Het thema is de ervaringen van de loopgraven. Veel veteranen van WO I hadden te lijden onder wat toen gekend was als ‘shell shock’. Waar de negatieve invloed op de mentale gezondheid van oorlogsveteranen bespreekbaar is nu, lag dat honderd jaar terug veel moeilijker. Men zag deze personen als lafaards. Deze reacties krijgen in de roman gestalte via de houding van de dokters die Septimus willen behandelen. Ook de radeloosheid met dit fenomeen wordt mooi weergegeven via het personage van de echtgenote, Lucrezia ‘Rezia’ Warren Smith.  Ze wil gewoon gelukkig zijn met de man op wie ze ooit verliefd werd, maar die zich nu gedraagt op een voor haar irrationele wijze. Echt een tragisch personage. Woolf heeft dit trouwens fenomenaal omschreven. 

Ook interessant is de passage waar Hussey nader ingaat op het publicatieproces van deze roman. De geboorte van een bestseller wordt uitvoerig omschreven. De eerste uitgave verscheen op 14 mei 1925 bij de Hogarth Press, in oplage van 2000 exemplaren. Tegelijk verscheen de roman in de Verenigde Staten bij een andere uitgeverij: Harcourt Brace. Opvallend daarbij is dat deze versies enigszins verschillen. 

‘Woolf typically ordered multiple sets of proofs. She would send one to her America publisher, Harcourt Brace, and one was used for the Hogarth Press. But she would revise the English and American proofs differently, which means that nearly all of her novels exist in different versions in those two countries.’

Hussey gaat daar dieper op in, maar verliest zich niet in al te veel details. Wat hij trouwens doorheen dit boek nooit doet. Hij werpt zijn blik op een deelaspect van het verhaal en laat dan de nieuwsgierige lezer zelf aan de slag gaan. Het boek is een samenraapsel van allerlei anekdotes met een wetenschapper als verslaggever. 

Echt ‘gelanceerd’ werd Mrs Dalloway  door de herdruk, met voorwoord van Virginia Woolf zelf, uitgegeven door The Modern Library. Vervolgens volgden er nog veel vertalingen. Het boek werd een roman van een generatie. Af en toe werd het herontdekt. Dit was ook vrij recent het geval met de film The Hours, een Brits-Amerikaanse dramafilm uit 2002. De film is gebaseerd op het boek The Hours van Michael Cunningham. Nicole Kidman, Julianne Moore en Meryl Streep waren de hoofdrolspelers. De film werd genomineerd voor verschillende Oscars. Die voor beste actrice werd gewonnen door Nicole Kidman. Hussey gaat hier ook op in. 

Met dit prachtig geschreven werk, een liefdesbrief als het ware, gaan we mee op in Hussey's passie en bewondering voor Virginia Woolf. De diepgang van het boek is opmerkelijk en verdiepend, maar overstelpt de lezer nooit. Hij neemt ons mee in zijn ontdekkingstocht aangaande het leven en de nasleep van Woolfs meesterwerk. Hij brengt verslag vanaf het vroegste concept, het succes, tot en met de hernieuwde belangstelling.  Een aanrader! 

Over de auteur

Mark Hussey is hoogleraar Engels aan de Pace University in de Verenigde Staten. Hij werkte mee aan verschillende publicaties over Virginia Woolf. 

Over Virginia Woolf

Virginia Woolf , geboren geboren Adeline Virginia Stephen (South Kensington (Londen), 25 januari 1882 – Lewes (Sussex), 28 maart 1941) was een Britse schrijfster van romans en essays. Ze was stichtend lid van de Bloomsburygroep en werd in het interbellum een belangrijke figuur in het literaire leven van Londen. Veel van haar werk gaf ze zelf uit via Hogarth Press, de uitgeverij die ze samen met haar echtgenoot, Leonard Woolf had opgericht. Ze benam zich het leven door zich te verdrinken in de rivier de Ouse nabij Monk's House.

--

Auteur: Mark Hussey

Titel: Mrs Dalloway. Biography of a novel. 

Pagina’s: 222

ISBN: 9781526176813

Manchester University Press 

Verschenen: mei 2025