Theo Mulder - De hersenverzamelaar

Recensie door Koen de Jager

Uitgeverij Balans

Frenologie; een pseudowetenschap

Als de term 'wiskundeknobbel' of 'talenknobbel' u bekend voorkomt, dan is de Duitse arts en hersenonderzoeker Franz Joseph Gall (1758-1828) gelukkig nog niet helemaal vergeten. Het zijn termen die voortleven vanuit zijn werk dat door neuropsycholoog Theo Mulder uitgebreid wordt beschreven in De hersenverzamelaar.

Gall was een arts uit Duitsland die in Wenen praktijk hield als huisarts. Daar begon hij zich te verdiepen in de anatomie en werd hij gefascineerd door het grote verschil in aanleg en gedrag tussen mensen. Hij meende dat de oorzaken hiervan in de hersenen te vinden waren en begon met het verzamelen van schedels. Niet die van de gemiddelde Wener, maar van genieën en kunstenaars, moordenaars en geesteszieken, kortom; de extremen.

Hij ontwikkelde een leer waarbij de vormverschillen van de hersenen leidend waren voor verschillen in de schedels van mensen. Al naar gelang hersenen veranderden, plooide de schedel zich daaromheen en waren verschillen te 'bevoelen' door uitstulpingen en putten in de schedels. Hij ging daarin vrij ver, voerde mensen dronken en liet ruzies ontstaan, en begon het gedrag te noteren en hoofden te bevoelen;

'Hij aarzelde niet om interessante plekken op de hoofden met verf te markeren.'

Langzamerhand ontstond zo zijn schedelleer waarbij men aan het hoofd van de mens het karakter kon aflezen. Met zijn assistent Spurzheim ging Gall lezingen geven die al snel razend populair werden. Niet in het minst omdat hij het show-element niet schuwde, maar ook omdat het behapbare materie was voor het publiek dat niet altijd uit geschoolde academici bestond. Zijn verzamelwoede omtrent schedels nam zulke vormen aan dat hofbibliothecaris Michael Denis expliciet in zijn testament liet opnemen dat zijn schedel niet in de handen van Gall mocht vallen na zijn overlijden; 'Mein Kopf geht nicht nach Gall.'

Gall mocht uiteindelijk niet meer optreden in Wenen omdat zijn ideeën te materialistisch zouden zijn. Hij vertrok naar Berlijn en later naar Amsterdam. Uiteindelijk zou hij in Parijs eindigen, waar hij ook begraven ligt. Uiteraard werd zijn eigen schedel ook onderzocht en die uitslag was opmerkelijk;

'De aanwezige deskundigen waren teleurgesteld, want op basis van de hersen-schedelleer was er eigenlijk niet veel opvallends te zien en te voelen aan de schedel van de meester zelf. Het was allemaal wat gewoontjes.'

Het boek, en dat is een verdienste, gaat na de dood van Gall nog zo'n 100 pagina's door. Het behandelt namelijk ook de lotgevallen van zijn assistent Spurzheim, die zijn leer commercieel uitbuitte tot in Amerika, waar hij overleed. Het boek gaat nog verder en laat zien welke navolgers de schedelleer of frenologie kenden en hoe dit nog doorwerkt tot in onze eeuw.

Maar het belangrijkste is toch Franz Joseph Gall en de duiding van zijn leer. Mulder geeft aan dat het makkelijk is om met de bril van nu hoofdschuddend achterom te kijken en ons af te vragen hoe men in zo'n leer heeft kunnen geloven. Hij zet het verhaal in Gall's tijd en laat zien dat hij als wetenschapper wel degelijk van belang is geweest. Hij was een voortreffelijk anatoom en feitelijk een vroege gedragswetenschapper. Hij beschreef het belang van zenuwbanen en zag als eerste dat hersenen 'ontstonden' uit het ruggenmerg. Hij legde het fundament voor de neurowetenschap. Tegelijk viel hij keihard in een methodologische valkuil. Hij was zo overtuigd van zijn eigen leer dat hij wist waarnaar hij zocht en het bijgevolg ook vond. Hij deed geen controleproeven en liet collega's niet meekijken. Verder nam hij geen leerlingen aan en liet hij geen spoor op schrift achter.

Mulder laat dus prima zien hoe Gall tot zijn leer kwam, wat zijn verdiensten waren en waar hij de mist in ging. De erfenis, in de vorm van zijn opvolgers, komt ook uitgebreid aan bod, net als de voors en tegens van zijn leer. Zo lezen we over rekruteringsbureaus gebaseerd op de frenologie. Er werd serieus gedacht dat mensen op uiterlijke kenmerken geselecteerd konden worden voor bepaalde functies. Op een ander niveau waren er ook schaduwkanten. Er sloop een racistisch wereldbeeld en een westerse superioriteitsgedachte, de ideeën over schoonheid en de perfecte schedel binnen.

Het boek is geen dikke biografie, het telt 360 pagina's. Dat heeft te maken met het feit dat Gall weinig tot niets opgeschreven heeft over zijn persoonlijk leven. Hij was getrouwd en had een zoon, maar leefde gescheiden van hen. Hij schreef wel brieven, maar in de regel als hij iets nodig had van iemand. Daarom valt het te prijzen dat zijn biografie is uitgebreid met een goede beschrijving van de tijd waarin hij werkte én de invloed van zijn leer op de wetenschap die na hem kwam.

 Titel: De hersenverzamelaar

Auteur: Theo Mulder

Pagina's: 360

ISBN: 9789460039324

Uitgeverij Balans

Verschenen: september 2019

Miklós Bánffy – Geteld, geteld

Recensie door Tea van Lierop

L.J. Veen Klassiek Atlas
Schwob

‘De titel is een verwijzing naar Daniël 5, 26. In het Bijbelboek Daniël worden de woorden Geteld, geteld, gewogen, verdeeld’, die op een muur geschreven zijn, door Daniël aan de Babylonische kroonprins verklaard in die zin dat de dagen van de koning geteld zijn, de koning gewogen, maar te licht bevonden is en zijn rijk zal worden verdeeld onder de Meden en de Perzen’

Intens mooie vertelling over aristocratie, hartstocht en politiek

Deel twee, Te licht bevonden, van de Transsylvaanse trilogie is dit jaar (2020)  als 100^e titel gepresenteerd in de Schwob-actie. Hoog tijd om te starten met het eerste deel Geteld, geteld en kennis te maken met het werk van Miklós Bánffy. Als telg van een van de machtigste geslachten in Transsylvanië is hij bij uitstek geschikt het leven te schetsen in de tijd waarin hij leefde. De Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie is vanaf 1867 een feit en Hongarije bloeit op door de bevoorrechte positie die hen toebedeeld werd. De macht van de aristocratie is in de jaren voor WOI nog aanzienlijk, maar de eerste scheurtjes worden al zichtbaar wanneer andere nationaliteiten zich beginnen te roeren, ook zij willen zich manifesteren en hun taal en cultuur behouden.

Geteld, geteld is een lijvige roman met veel beschrijvende inhoud. De uitgebreide weergave van politieke situaties, familiebetrekkingen, landschappen, het (jacht)leven van de aristocratie en het liefdesleven maken het boek zo intens. De auteur geeft door deze gedetailleerdheid de lezer de tijd zich volledig in te leven in de tijd, de personages, het donkergroen van de wouden, de kleuren van de velden, de rokerige entourage in de gokhuizen en de passionele manier waarop de liefde bezongen wordt.

‘Wat de zeldzame perfectie van deze tafel tot een hoogtepunt verhief, was echter niet de schoonheid van de voorwerpen, niet het porselein, het kristal of de bloemencompositie, zelfs niet de uitgelezen keur aan voedsel en wijn, maar het contrast tussen de koele, in blinde duisternis gehulde kamer en de weelderige flonkering van de tafel.

László voelde dit onmiddellijk toen hij naast een van de oude vrijsters ging zitten. De inrichting, het lichtcontrast was een triomf van mensenkennis en zinnelijkheid. Achter zijn rug was een donkere schemering, hij rilde toen hij plaatsnam. Het zwijgend bedienende personeel was onzichtbaar, alleen werd er zo nu en dan een schaal gepresenteerd die daarna meteen weer naar achteren, in het donker verdween.’

De harde werkelijkheid waarmee de niet rijken te kampen hebben contrasteert met de decadente levenswijze van de bevoorrechte klasse. Toch krijgen alle personages hun eigen beeldende beschrijvingen in Bánffys schitterende taalgebruik, elke pagina is alleen om die reden al een feest om te lezen. Het boek dwingt tot langzaam lezen, anders zou een groot deel van het verhaal en de taal verloren gaan. Transsylvanië spreekt tot de verbeelding, het is een historische streek die bekend is vanwege Dracula van Bram Stoker, een gothic horrorverhaal uit 1897. Moeiteloos zijn de verhaallijnen te volgen. De twee hoofdpersonages Bálint Abády  en László Gyeroffy vormen het kader van het verhaal. Aan de hand van hun leven worden familiebetrekkingen verklaard, komen corrupte praktijken aan het licht, wordt duidelijk welke gevolgen verslavingen kunnen hebben en wat dat vervolgens met de directe omgeving doet. Onverschrokken laten de jongeren zich leiden door hun hartstocht en passie, laverend tussen goed en kwaad en risicovol gedrag.

Bálint en László zijn verwant aan elkaar en bevriend. László is bedachtzaam en streeft, via de politieke weg,  Transsylvanië tot eenheid te smeden en het lot van de boeren te verbeteren. Zijn neef is de verkwister, de gokker en staat model voor het verval van Hongarije. Hun verwevenheid toont aan hoe moeilijk het is een systeem om te buigen, er zijn keer op keer krachten aan het werk om het goede te saboteren. Politiek komt uitgebreid aan de orde, het wordt goed zichtbaar hoe ontevredenheid zijn weg vindt naar nationalisme. Mannen met invloed en een vlotte babbel weten lotgenoten te overtuigen en aan zich te binden.

‘Hij (Bálint Abády tvl) probeerde vertier te vinden in deze debatten en in het zorgeloze nachtleven, maar hij verveelde zich bij het gekweel van de viool, de meisjes van plezier interesseerden hem maar matig, en ook het politieke debat intrigeerde hem niet echt, want hij stelde vast dat er steeds in kringetjes werd rondgelopen, steeds rondom dezelfde leuzen, zonder enig concreet plan of levensvatbaar program.’

Tegenstellingen in de politiek worden wonderschoon afgewisseld met passages over interieurs, muziek, literatuur, cultuur en folklore. Het landgoed Dénestornya waar Bálints moeder, Rosa, woont heeft vele hectaren grond, maar geld heeft Rosa niet. Daarom komt het goed uit dat hij weer thuis komt wonen na zijn studie, vanuit zijn thuisbasis kan hij de politiek in en kost het haar geen toelage meer. Een inkijkje in het beheer van zo’n groot landgoed legt de gevoeligheid voor malversaties bloot. Eerst het vertrouwen winnen, daarna komt de afhankelijkheid en tenslotte het misbruik. 

Prachtig zijn de verhalen over Bálints vader en grootvader. De vader leeft niet meer, maar opa wel en nog steeds hebben die twee een prima band. Als klein jongetje kwam hij steevast voor het lekkere versgebakken roggebrood. Dit soort warme verhalen over relaties, jeugdherinneringen en de belangstelling voor techniek die opa overbracht op zijn kleinzoon geven dit boek een fijne menselijke pure laag. De bijzondere omgeving die, ondanks dat veel grond gecultiveerd is, toch ongerept aandoet, zorgt voor een geweldig decor. Het uitgestrekte van de landerijen en de soms tot ruïne vervallen gebouwen geven het landschap iets nostalgisch, een gevoel dat de auteur goed weet over te brengen. Hij kon putten uit tal van autobiografische bronnen.

De onbereikbare Adrienne is Bálints grote liefde. Al vroeg in het boek komt deze ongetemde vrouw ter sprake, ze kennen elkaar al erg lang en de aantrekkingskracht spat van de pagina’s af. Maar het is geen liefdesromannetje, deze liefde krijgt een opmerkelijk verloop, net als andere relaties in deze prachtige, krachtige roman. Op naar deel twee!

‘Hoe kan dat? Is de gravin niet bij de mis?...’ vroeg Bálint terwijl hij zich tot Adrienne wendde. De aanblik van haar gezicht verbaasde hem. Het leek alsof er een schitterend licht door haar huid scheen – haar kin omhoog, haar grote, gele ogen wijd opengesperd. Bijna een Medusamasker, beangstigend en prachtig! Alsof een valsaardig binnenpretje haar lippen vaneen deed wijken. Zo volgde ze met haar blik het wandelende stel en antwoordde niet zolang die twee niet om de bocht waren verdwenen.

Auteur

Graaf Miklós Bánffy de Losoncz (Kolozsvár, 30 december 1873 - Boedapest, 5 juni 1950) was een Hongaars schrijver en politicus.

Miklós Bánffy werd geboren als telg van de invloedrijke Zevenburgse grootgrondbezittersfamilie Bánffy, die sinds 1855 de titel van graaf voerde. Zijn vader was graaf György Bánffy de Losoncz (1845–1929). Zijn moeder, barones Irma (née) Bánffy de Losoncz behoorde tot de tak van de familie Bánffy de Losoncz die de titel van baron voerde. Zij was een dochter van baron Albert Bánffy de Losoncz, opper-ispán van het comitaat Kraszna, en gravin Ágnes Esterházy de Galántha.

Van 1934 tot 1940 verscheen zijn Zevenburgentrilogie, een magnum opus over het verval van de aristocratie in Hongarije sinds het begin van de 20e eeuw. Het eerste deel van deze trilogie is in het Nederlands vertaald en uitgegeven onder de titel "Geteld, geteld". (wikipedia)

Titel: Geteld, geteld

Auteur: Miklós Bánffy

Uitgever: Atlas L.J. Veen Klassiek

ISBN: 9789025458652

Vertaling: Rebekka Hermán Mostert

Pag.: 672

Genre: fictie

Verschenen: 2019

Jean Giono - Heuvel

Recensie door Marjon Nooij

Uitgeverij Vleugels

De boosaardigheid van de heuvels

Les Bastides Blanche; een bijna verlaten hameau, ver van de bewoonde wereld, in de Provençaalse heuvels met vier huizen, bewoond door een dertiental inwoners. Ze verdienen er hun brood met hun boerenbedoening, vertellen elkaar verhalen en laten de absint en wijn rijkelijk vloeien. Mens en natuur gedijen in symbiose, de gemeenschap leeft tezamen in relatieve eenzaamheid, maar alles lijkt pais en vree te zijn.

'De wilde dieren en mensen van de Bastides kruisen elkaar bij de bron, bij het water dat uit de rots komt stromen, zo zacht op de tongen en de vachten.'

De auteur Jean Giono (1895-1970) is zelf ook geboren in de Provence. Toen hij gewond terugkeerde uit de Eerste Wereldoorlog heeft hij zijn pen opgepakt om verzen en mythische romans te schrijven waarin hij gewag maakte van de verbinding tussen mens en natuur. In 1929 verscheen Heuvel, het eerste deel van de Pan-trilogie. In de Griekse mythologie is Pan de god van het bos, de beschermer van de herders en hun vee en de god van het dierlijke instinct. Een toepasselijke titel voor deze trilogie.

Het verhaal

Vanwege een halfzijdige verlamming verblijft de ruim tachtigjarige Janet bij zijn dochter en schoonzoon. Hij slijt zijn dagen in bed, op zijn rug en stijf als een 'stuk dood hout'. Volgens zijn schoonzoon raaskalt hij, maar toch klinkt er onheil door in zijn woorden. Wanneer er een everzwijn en een pikzwarte kat in het dorpje worden gesignaleerd, wakkert dat de bijgelovigheid aan en herinneren de mannen zich de rampspoed waarvan deze dieren destijds een voorbode waren. Janet krijgt een visioen: ze moeten terug naar het basale en niet alleen maar alles als vanzelfsprekend nemen, dankbaar zijn en niet alleen nemen, maar ook teruggeven aan de natuur waar ze zo afhankelijk van zijn.

'De aarde is niet voor jou alleen gemaakt, om haar te gebruiken zoals je dat altijd doet, zonder zo nu en dan de raad van de meester ter harte te nemen. Jij bent als een boer in zijn mooie jasje met zes knopen, een bruin fluwelen vest en een mantel van schapenvel. Ken jij hem, de baas?'

Wat er dan gebeurt zet de mensen op scherp. De enige bron van watervoorziening blijkt spontaan opgedroogd te zijn, de kleine Marie wordt ziek en krijgt stuipen, waardoor 'er grote golven door haar heen trokken die haar botten lieten schreeuwen'. Ook de aarde lijkt te schudden en een allesverzengende, apocalyptische bosbrand breekt uit en bedreigt het dorpje. De mannen voeren een gevecht tegen het onheil en de vier elementen van de natuur. Groot is de verwoesting, alsof de aarde hen wil laten inzien dat er roofbouw wordt gepleegd op de natuur, en de bewoners tot bezinning wil brengen. Razend en radeloos is de blinde paniek. En daartussendoor laveert de zwakbegaafde Gagou die zijn eigen plan lijkt te trekken.

'De aarde was op slag furieus. Heel even verdedigden struiken zich vloekend, en daarna kwam de vlam op ze af en vermorzelde ze onder haar blauwe voeten. Ze danste schreeuwend van blijdschap, maar al dansend bewoog ze zich heel sluw, met kleine pasjes, naar de jeneverbessen verderop, die zich niet konden verdedigen. In een mum van tijd gingen ze neer, en ze schreeuwden het uit terwijl de vlammen op het nu platte en vrije stuk grond door het gras huppelden.'

Giono heeft zijn pen gedoopt in beeldende inkt en zijn beschrijvingen laten het boek lezen met gebruikmaking van alle zintuigen. Door het gebruik van beeldspraak - in dit geval de stijlfiguren personificatie, animalisering en materialisatie - krijgt het lyrische proza een magische twist. Een fenomenale allegorie; van de aarde die terugvecht, die doet denken aan De grote angst in de bergen van Charles-Ferdinand Ramuz.

Wat dit werk zo fascinerend maakt is dat dit bijna honderd jaar geleden geschreven werk nog steeds zo bijzonder actueel is en toont hoe we roofbouw plegen op de aarde. Zorgen om de verandering van het klimaat avant la lettre en een boetedoening voor begane zonden.

Hoedje af voor Kiki Coumans, die de vertaling voor haar rekening heeft genomen en hopelijk al aan het werk is gezet om ook Un de Baumugnes en Regain, deel twee en drie van de Pan-trilogie, te vertalen.

Lees en geniet van dit juweeltje, één van de vele die Uitgeverij Vleugels met zoveel geestdrift en toewijding uitbrengt.

Titel: Heuvel

Auteur: Jean Giono

Serie: Franse reeks

Vertaling: Kiki Coumans

Pagina's: 160

ISBN: 9789493186057

Uitgeverij Vleugels

Verschenen: februari 2020

Wessel te Gussinklo – De hoogstapelaar

Recensie door Tea van Lierop

Uitgeverij Koppernik

Innerlijke monologen van een eeuwig in wording, eenzame filosoof

Deel drie van de trilogie (de eerdere delen zijn De verboden tuin en De opdracht) over Ewout Meyster schijnt prima zelfstandig te lezen. De roman werd onlangs genomineerd voor de shortlijst van de Libris Literatuur Prijs. In 2019 werd het boek bekroond met De BookSpot Literatuurprijs voor fictie (50.000 euro) en de Zeeuwse Boekenprijs 2019. Wat heeft dit boek dat het zoveel nominaties verdient?

De zeventienjarige Ewout heeft slechts één missie: de wereld overtuigen dat HIJ de wijsheid in pacht heeft, weet hoe het hoort, hoe je een man van de wereld wordt, de juiste mensen kent, de goede woorden gebruikt. Ooit zal hij alles verwerken in een boek en het publiek zal aan zijn lippen hangen net zoals men deed wanneer Jean-Paul Sartre een lezing gaf. Ewout spiegelt zich niet aan de minste publieke figuren, behalve Sartre noemt hij Albert Camus, Merleau-Ponti en Nietzsche. Niet dat hij er veel van snapt -  verder dan wat doorbladeren komt hij niet -  terwijl de leraar het zo uitlegde dat hem alles glashelder werd. Wanneer hij vervolgens L'être et le néant van Sartre moet lezen voor school valt niets op zijn plek, alleen maar woorden, geen beelden, geen ‘aha’ momentjes. Dit gevoel van steeds iets willen bereiken, er je best voor willen doen, maar alles vergeefs is zo’n beetje het thema.

‘‘Ho ho,’ zei Gert opnieuw. ‘Zo zo. Sartre hè? Nou. Nou. Tjonge. Wat weet jij van Sartre…?’ Hij slikte even. ‘Jongen’ had hij willen zeggen; een plaatsbepaling, een definitieve bevestiging die duidelijk maakte wie hij zelf was, en hoe hij hier stond – een volwassene met een jazzkelder, en mooie vrouwen, ook volwassen, om hem heen, en tegenover hem die jongen – achttien misschien, een ‘jongen’; niets eigenlijk. Zichtbaar vormde zijn mond zich al naar dat woord. Maar hij zag Ewouts blik, zijn roerloos fonkelende ogen strak op hem gericht en het wetende lachje daarin; waakzaam, op alles voorbereid, en het woord gleed weg. En hij, Ewout, knikte naar hem onveranderd glimlachend, grootogig en roerloos was zijn blik.’

Door de vorm waarin de auteur Ewouts gedachten overbrengt: veel innerlijke monologen met daartussenin dialogen met vooral vrienden, geen getitelde hoofdstukken, wel vier genummerde delen, is het boek te lezen als één lange gedachtestrijd. Ewout geeft niet makkelijk op. Dat koppige vasthouden aan iets wat niet voor hem weggelegd is beheerst zijn hele bestaan. Niets kan ‘zomaar’ zijn, geen woord, gebaar, wat je drinkt, wat je draagt, hoe je haar behoort te zitten, alles kan bijdragen aan het ‘juiste’. Dit boek is veel meer dan een jongen die zich koste wat kost wil spiegelen aan de jongens en mannen die het gemaakt hebben. Zijn worsteling met de eenzaamheid laat een prachtig tijdbeeld zien. Het taalgebruik brengt de jaren 60 tot leven. Een woord als ‘mieters’ (doet denken aan J.J. Voskuil) en de populariteit van Elvis Presley, Harry Belafonte, Cliff Richard brengt je als lezer direct in de juiste sfeer waarin het verhaal zich afspeelt.

De opstandige Ewout heeft het regelmatig met zijn moeder aan de stok. Zij heeft samen met een compagnon een boekhandel, religieuze werken worden er verkocht. De krachtmeting met de moeder past in iedere tijd, maar in de jaren ‘60 waren de verschillen met ouders en kinderen vaak aanzienlijk en werden vergroot door de barsten in de verzuiling die tot dan zorgden voor een duidelijk georganiseerde maatschappij. Dit alles weet de auteur over te brengen door te vertellen over de kerk, de verderfelijke dansmuziek, foute kleding, roken, drinken, kortom alles wat de jeugd ten gronde kan richten. Moeder ziet Ewouts ogen (hij traint op een koele blik)

‘‘Moet je die ogen zien. Het is de duivel die daaruit spreekt, jongen. Keer terug van deze verkeerde weg.’ En ze was de kamer uitgegaan zonder nog een woord te zeggen.’

Deze meesterlijke roman heeft vele facetten. Hij legt eigenlijk de hele structuur van het menselijk bestaan bloot. Neem alleen het feit dat Ewout bedenkt dat HIJ het recht heeft om andere jongens de les te lezen. Hij trekt macht naar zich toe op een heel berekende manier. Wanneer het niet zo’n eenzame trieste figuur was zou je een hekel aan hem krijgen, het gevoel voor hem balanceert op het randje. De titel verwijst naar een opschepper, blaaskaak, dat is precies het juiste woord. Als zelfbenoemde man van wereld houdt hij spreekuur voor zijn vrienden. Hier wordt het thema knecht-meester uitgewerkt, zolang de jongens nog schuchter om een afspraak komen vragen is hij meester.

Maar er is meer. Verborgen moeten zijn seksuele verlangens blijven! Dat is alleen voor hem, gedachten, fantasieën, opwindende kledingstukken….al die dingen zijn onderdeel van zijn escapisme, zo kan hij verder. Ook homoseksualiteit wordt argwanend bekeken, waar hoor je bij, word je uitgescholden of als held bekeken? In de vriendengroep is dit een veelbesproken thema, het heimelijke en verbodene ademt de sfeer van de jaren ‘60. Zo vrijgevochten waren ze nog niet, hoewel er toen wel steeds meer taboes opgeheven werden.

Voor wie houdt van boeken die zich afspelen in de broeierige jaren 60, niet wars is van een boek waarin ogenschijnlijk niet veel gebeurt en niet schuw is van vele leestekens zoals haakjes, is dit precies het juiste boek, een aanrader.

'Over hém ging het! Over hemzelf! Hij was het over wie de leraar Frans vertelde. Hij was zoals Sartre; ook al was hij dit jaar weer blijven zitten – voor de derde keer al – en werd hij opnieuw van een school verwijderd; geen school wilde hem nog hebben. Maar net als Sartre zou hij een groot denker worden, een filosoof. Wat had hij geleden en gedwaald, en zich in bochten gewrongen. Als in een koker van duisternis ging hij voort, elke dag opnieuw. En geen einde, geen uitweg had hij kunnen vinden. Een melaatse was hij, een zieke, met die gedachten en ideeën die niemand had, en waarvan niemand mocht weten dát hij ze had. Want vals was hij en heimelijk, een paria, een vijand van allen die gewoon waren en als zichzelf.'

De auteur

Wessel te Gussinklo studeerde psychologie in Utrecht. In 1986 verscheen zijn eerste roman De verboden tuin, die bekroond werd met de Anton Wachterprijs. Zijn tweede roman, De opdracht (1995), ontving de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs, de ECI-prijs en de F. Bordewijkprijs, en werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs en De Gouden Uil.

Zijn meest recente roman, Zeer helder licht, stond op de toplijst van de AKO Literatuurprijs. In 2015 verscheen het cultuurfilosofische essay Wij zullen aan God gelijk zijn en in 2016 de essaybundel Vijf sterren voor de gaarkeuken.

In 2017 verscheen zijn veelgeprezen roman De weerkgekeerde bloem die op de longlist van de Libris Literatuurprijs en de Bookspot Literatuurprijs stond. Februari 2019 verscheen De Hoogstapelaar, de roman kreeg unaniem lovende kritieken. In november 2019 won hij met De Hoogstapelaar de Bookspot Literatuurprijs. (bron)

Titel: De hoogstapelaar

Auteur: Wessel te Gussinklo

Uitgever: Koppernik

ISBN: 9789492313638

Pag.: 384

Genre: fictie

Verschenen: 2019