Jean Rhys - Alle verhalen

Recensie door Roosje

Uitgeverij Orlando
Schwob herfstactie 2019

Miniaturen van levens

Ruim vijftig verhalen van Brits-Caraïbisch auteur Jean Rhys (24 augustus 1890 – 14 mei 1979) telt deze bundel. Uitgeverij Orlando bundelde deze verhalen, die eerder verschenen zijn in verschillende bundels en tijdschriften in de periode 1927 tot 1978.

Stuk voor stuk allemaal miniatuurtjes van levens van over het algemeen vrouwen, maar ook van mannen, hoewel die mannen hebben het dan toch weer over vrouwen, hun echtgenotes, hun minnaressen. Leven op de vierkante centimeter maar ook met een ruimere blik op een leven in vogelvlucht. Rhys’ verhalen zijn geen psychologische portretten maar eerder fijnzinnige observaties vanuit het perspectief van een buitenstaander.

´Internationaal brak Rhys door met Wide Sargasso Sea (1966), dat is geschreven als de voorgeschiedenis van Charlotte Brontës Jane Eyre. Het boek corrigeert het bijna karikaturale beeld van hoofdpersoon Rochester, met zijn mannelijke trots en onbegrip voor de West-Indische sensualiteit. Hij vervreemdt van zijn vrouw en al wat haar eigen is en veroorzaakt zo een identiteitscrisis bij haar. Rhys stelt daarmee de personages uit Jane Eyre psychologisch in een ander licht. Dankzij Wide Sargasso Sea werd Jean Rhys kort voor haar dood benoemd tot Commandeur in de Orde van het Britse Rijk. De roman werd in 1993 verfilmd door de Australische regisseur John Duigan. In 1999 werd het boek verkozen in de Modern Library’s lijst van 100 beste Engelstalige romans uit de 20e eeuw.'  (https://nl.wikipedia.org/wiki/Jean_Rhys)

De plaatsen waar de verhalen zich afspelen zijn Dominica, de Britse West-Indische eilanden dus, Parijs en Londen. Personages en vertellers zijn veelal vrouwen die zich door een gedwongen soort wereldburgerschap niet helemaal thuis voelen op de plek waar ze wonen. En in die zin vertolken zij vermoedelijk Rhys’ eigen gevoel over zichzelf en haar plaats in de wereld. Ze was opgegroeid op Dominica en verliet dat eiland noodgedwongen vroeg in haar leven. De idyllische plek van van haar jeugd heeft ze nooit meer terug kunnen vinden. Later keerde ze weliswaar terug, maar vond er niet terug wat ze achter gelaten had; dat leek ze voor altijd kwijt te zijn. In haar verhalen kan ze vorm geven aan haar heimwee, haar herinneringen en verscheurd gevoel; het gevoel een buitenstaander te zijn en er niet helemaal bij te horen.

Misschien zijn Rhys’ personages niet in staat de culturele code te kraken van het land en de cultuur waar zij verblijven. Mede daardoor had Rhys ongetwijfeld een voorkeur voor personages die aan de rand van de samenleving leven, outcasts: hoeren, kunstenaars, de bohème, dieven en moordenaars, echtbrekers, mannequins, buitenlanders. Mensen die op zoek zijn naar geborgenheid maar daarin niet helemaal slagen of daar soms ook helemaal niet in slagen.

Rhys schreef met een grote precisie en daardoor vrij langzaam. Haar redacteur had weinig werk aan haar verhalen en romans. Maar haar personages zijn tamelijk onvoorspelbaar. Rhys laat veel in het ongewisse. Ze had vaak moeite met het einde van een verhaal.

Een feministe vond zij zichzelf helemaal niet. Haar vrouwelijke personages hebben weliswaar een grote eigenheid in het vormgeven van hun leven, maar zetten net zo makkelijk hun seksualiteit.

'Met haar vroege werk had Rhys aanvankelijk weinig succes, ondanks de aanbevelingen van Ford Madox Ford. Het stond niet bekend als heel sterk of diepgaand, eerder als sentimenteel. Latere literatuurcritici zijn echter van oordeel dat zij haar tijd ver vooruit was door vrouwen te beschrijven die seksueel geëxploiteerd worden en hun seksualiteit zelf inzetten om hun underdogpositie te verbeteren. De roman Voyage in the Dark (1934), die kortstondig de aandacht trok, heeft als thema de onbegrepen, ontwortelde vrouw. In de jaren veertig werd haar werk niet meer herdrukt en verdween ze in de vergetelheid. Er werd zelfs algemeen verondersteld dat ze niet meer leefde. Hernieuwde bekendheid verwierf ze pas in 1957 door een radiohoorspel van haar roman Good Morning, Midnight uit 1939, waarin ze met behulp van de stream of consciousness-techniek het bewustwordingsproces van de ouder wordende vrouw beschrijft.'        (https://nl.wikipedia.org/wiki/Jean_Rhys) 

Rhys’ verhalen moet je rustig lezen en je moet er langzaam van genieten. Zij neemt je mee naar een wereld van halfbegrepen gebeurtenissen en wonderlijke figuren. Het is niet eenduidig, meestal, wat er nu precies gebeurt of gebeurd is. Dat gevoel had ik heel sterk bij het lezen van haar beroemde roman De wijde Sargassozee, ook bij herlezing. Een zinderende toestand van gevoel, bijgeloof, mysteries, niet geaccepteerd te worden, voodoo-achtige sferen en waanzin.

Deze bundel is een belofte voor héél lang leesplezier.

Titel: Alle verhalen

Auteur: Jean Rhys

Vertalers: Lisette Graswinckel, W.A. Dorsman-Vos; met inleiding van Jan Brokken

Pagina´s: 384

ISBN: 9789493081130

Uitgeverij Orlando

Verschenen: augustus 2019

Denis Johnson - De naam van de wereld

Recensie door Marjon Nooij

Uitgeverij Koppernik

Een dolende ziel

Sinds zijn vrouw en dochter vier jaar eerder zijn omgekomen bij een auto-ongeval, is de vijftiger Michael Reed een dolende ziel. Hij sleept zichzelf zieltogend door het leven dat nog altijd in het teken staat van de nevelen van de rouw en zijn woede op Onze Lieve Heer. Zijn leven, verdriet en gedachten heeft hij nog altijd niet op regel en hij lijkt zich te bewegen in de desolate toestand van een  naargeestige droom. Verdoofd door zijn verdriet, stoned door het verlies, geamputeerd van het beste deel van zichzelf en achterblijvend met een vernietigend schuldgevoel.

'Op de dag van het ongeluk pikte onze buurman Anne en Elsie, mijn vrouw en dochter, op voor ons huis [...] Ik wuifde dat ze moesten stoppen en boog me naar het bestuurdersraampje. Het had de afgelopen nacht geijzeld. De straten waren gevaarlijk.'

Als universitair docent Geschiedenis zit hij een aantal jaar gebakken, maar hij raakt zijn aanstelling kwijt wanneer hij te horen krijgt dat er geen verlenging van zijn contract meer inzit. Wanneer hij de jongere en roodharige celliste Flower Cannon ontmoet, raakt hij geïntrigeerd door haar verschijning en op verrassende - magische? - wijze komt hij haar vervolgens in allerlei gelegenheden tegen. Eens is ze serveerster bij een diner, dan ziet hij haar zichzelf - en plein publique en zonder enige gêne - ontdoen van haar schaamhaar en op een ander moment werkt ze in een casino als stripper. Gebiologeerd gaat hij graag in op haar vriendschap en lijkt haar overal te volgen, zoals naar een kerkdienst, waar hij tot het besef komt dat zijn boosheid jegens God eigenlijk ongegrond is.

'Terwijl het gezang om me heen wuifde als tarwe in de wind betrapte ik mezelf erop dat ik de aanwezigen telde. [...]. Ik vroeg me af hoe het zou klinken op de lege groene velden onder de onbewolkte hemel, hoe hartverscheurend klein zelfs zo'n menigte stemmen zou klinken als die opsteeg naar de oneindige onverschilligheid van de ruimte. Ik voelde me eenzaam voor ons allemaal, en opeens wist ik dat er geen god was.'

Het perspectief ligt bij Reed, in de eerste persoon enkelvoud, waardoor je hem het dichtst op de huid zou moeten zitten - de lezer is deelgenoot van elke stap die hij zet en van zijn gedachten, - maar toch blijft hij ongrijpbaar, want het is duidelijk dat hij niet goed weet hij met zichzelf aan moet.

Het doorlopende verhaal volgt een meanderende route, waarbij je Reed bijna met je ogen dicht volgt, om dan te ontdekken dat je je ineens in een heel ander decor bevindt. Zijn herinneringen rijgen zich naadloos aaneen en hij is zich ervan bewust dat hij het niet allemaal even helder beschrijft.

'En nu denk ik dat dit verhaal coherent kan worden als ik je vraag er dit visioen mee te verbinden: lichtgevende beelden, opgeroepen en afgevoerd in een vloeiende vaagheid. Met dat verschil dat ik Flower niet voor een boodschap hield, maar voor een geest, de geest van mijn dochter - ja, en ze kwam en ging enige tijd in de stroom van gebeurtenissen zoals mijn Elsie in de stille waterval van de herinnering.' 

The name of the world is al verschenen in 2000 en nu, twintig jaar later, door Uitgeverij Koppernik postuum uitgegeven als De naam van de wereld in een vloeiende vertaling van Peter Bergsma. 

Denis Johnson (München, 1949) had een aversie tegen praten over zichzelf, hij schreef zijn boeken, maar was wars van de merchandise er omheen. In verband met de politieke loopbaan van zijn vader zat hij wereldwijd op internationale scholen en heeft hij les gehad van Raymond Carver, die invloed op het werk van Johnson heeft gehad. Alcoholverslaving  en leverkanker werden Johnson in 2017 fataal.

Het kostte me extra tijd en moeite om de draad te volgen. De eerste helft van het verhaal komt het wat wonderlijk op gang en het ontrolt zich op een bevreemdende manier, alsof er eigenlijk maar weinig gebeurt, maar het bouwt zich langzaam op en dwingt je tot bewust lezen en zelfs passages herlezen om ten volle de strekking te pakken te krijgen. Dergelijke korte novellen zijn een feest om, zodra de laatste bladzijde is gelezen, meteen weer opnieuw te beginnen, om het maximale te absorberen van wat het proza heeft te bieden; proza dat niet gespeend is van humor en cynisme en waarbij het bij tijd en wijlen een poosje heerlijk kauwen is op de ontwikkeling van de protagonist. Deze sleurt zichzelf op het apathische af verder, met een intense en vastgegroeide treurigheid, doelloos en geleid door sociale verplichtingen die zijn leven nog een beetje sturing geven. Toch is het een rijk verhaal om langzaam te genieten van de vele prachtige zinnen en taalbommetjes die Johnson met grote precisie tussen de zinnen laat doorschemeren. Niet door het uit te schrijven, maar door de beelden en gevoelens op te roepen met zijn lyrische, maar vederlichte, lucide proza.

'Dit eiland is een grote dorre eenzame rots die smeekt om de komst van een beeldhouwer.'

Een magnifieke, verstilde, soms ondoorgrondelijke, maar beklijvende novelle voor wie meer wil lezen dan alleen woorden.

Titel: De naam van de wereld

Auteur: Denis Johnson

Vertaling: Peter Bergsma

Pagina´s: 136

ISBN: 9789492313898

Uitgeverij Koppernik

Verschenen: april 2020

Iris Murdoch – De leertijd

Recensie door Tea van Lierop
Uitgeverij Atlas Contact

Sfeervol Murdochiaans proza, langzaam genieten

Ook deze roman is weer een waar feest om te lezen. Wie eerder werk van Murdoch las voelt zich thuis in haar fictionele wereld. De terugkerende motieven zorgen voor herkenning en vervelen nooit doordat in elke roman de setting anders is en de personages hun eigen worstelingen hebben. Want worstelingen zijn het. Niet alleen de ingewikkelde familierelaties maar ook de relaties die de personages met zichzelf hebben staan vaak onder druk. Murdochs boeken spelen zich nooit af in een ‘gewoon’ milieu, altijd zijn de huizen upper middle class, de inrichting is artistiek, beetje gipsy, in ieder geval min of meer samengeraapt en vooral veel en vol. De beschrijvingen van deze huizen zijn erg beeldend en zorgen zeker voor een groot deel van het leesplezier. Het geeft de personages zo’n prachtige achtergrond en daarmee een extra dimensie.

‘In de kamer, ingericht in de smaak van Midge want Thomas was blind voor zijn omgeving, straalden de bloemen je tegemoet, niet alleen vanaf de gordijnen, het behang, het oosterse tapijt en zelfs de gestucte kransen op het plafond, maar ook in serene, tijdelijke aanwezigheid, uit allerlei vazen en kannetjes. […] Harry en Thomas stonden bij de open haard, op een met tulpen geborduurd art-decokleedje. Op de schoorsteenmantel verdrong zich een menigte primula’s uit de tuin van het buitenhuisje van Midge en Thomas.’

De personages hebben het niet makkelijk, in dit boek spelen de zeer ingewikkelde familiebetrekkingen een cruciale rol. Het boek telt drie delen; het eerste deel met de titel ‘De verloren zoon’, zet meteen de toon. Deze benaming grijpt terug naar het bijbelverhaal waarin twee zoons in strijd komen met elkaar door jaloezie en onbegrip. Hoe kon de vader de dood gewaande zoon zo boven de trouwe zoon stellen? De twee zoons in deze roman zijn Stuart en Edward, maar het zijn geen broers, zoals gezegd zijn de familierelaties complex. Harry is de echte vader van Stuart, maar hij heeft meer op met zijn andere zoon, Edward. Beide jongens zijn zoekende naar wat goed is. Edward wordt verteerd door schuld, het boek begint met een dramatische gebeurtenis die hem zal achtervolgen. Stuart is gestopt met zijn studie en wil zijn leven beteren. Geloven in God doet hij niet, hij zoekt zijn eigen celibataire invulling. 

Edward is bijgelovig en bezoekt een medium om iets te weten te komen over zijn echte vader Jesse. Is hij nog in leven of dood? De zoektocht brengt hem naar Zeevang, tevens de titel van deel twee en het allermooiste stuk vanwege de paradijselijke setting van het bouwsel. Natuurlijk mogen de spookachtige elementen niet ontbreken, de lezer komt wat dat betreft ruim aan zijn trekken. In geweldige beschrijvingen wordt het leven geschetst van de drie vrouwen die er wonen. Ze houden er een zeer aparte levensstijl op na, bijna geheel selfsupporting. Hun eten verbouwen ze zelf, hun kleding is gipsy en er is een geheim. Jesse is Edwards vader, twee van de aanwezige vrouwen zijn z’n zusters, of toch misschien niet? De auteur laat veel los, maar niet alles tegelijk, langzaam opgebouwde spanning en interessante plotwendingen maken het verhaal steeds ingewikkelder, maar door het tempo zijn de lijnen nog goed te volgen. 

De roman zit vol tegenstellingen, verdubbelingen en zoals gezegd veel elementen uit eerder werk. De tegenstellingen zitten in de twee broers, waarvan de karakters zeer verschillen en ook in Zeevang, dat zowel paradijselijk als spookachtig is. Uit andere romans kennen we de steeds terugkerende stenen (als kiezelstenen in de rivier en als sieraden), de toren en het water. Stenen meenemen naar huis was iets wat I.M. graag deed en is dus een mooi voorbeeld van een autobiografisch element, net als haar grote voorliefde voor water. Het water speelt in dit boek een extra bijzondere rol omdat het zo doet denken aan Virginia Woolf, de tragische gebeurtenis wanneer ze met haar zakken vol stenen de rivier inloopt. Er zijn meer verwijzingen te ontdekken, zoals de boeken die Stuart en Edward lezen. Stuart is weg van Mansfield Park van Jane Austen, Edward leest Prousts A la recherche du temps perdu, hiermee eindigt het boek en laat zien hoe de beide jonge mannen hun leven voortzetten, ieder met zijn eigen doel. 

Mijn hooggespannen verwachtingen van dit boek zijn uitgekomen, ik vroeg me af in hoeverre de filosofische beschouwingen aan zouden sluiten bij mijn kennis. Het blijkt dat er een rode draad loopt in Murdochs oeuvre. De moraal 'goed en kwaad' is terug te vinden in haar werken, haar filosofie luidt dat de mens van nature zelfzuchtig is.

‘Murdoch benadrukt dat we voorbijgaande, sterfelijke wezens zijn, onderworpen aan noodzaak en toeval. Om toch richting aan ons bestaan te kunnen geven, spreekt Murdoch over ‘de idee van het goede’ – een begrip dat zij ontleent aan Plato en dat centraal staat in haar werk. Het goede is een ideaal waarop we ons kunnen richten, een tegenkracht tegen de doelloosheid van het bestaan’ (bron) 

De auteur 

Dame Jean Iris Murdoch (Dublin, 15 juli 1919 – Oxford, 8 februari 1999), was een filosofe, die haar grootste bekendheid dankt aan haar werk als romanschrijfster. Iris Murdoch werd geboren in Dublin, als enig kind van Wills John Hughes Murdoch en Irene Alice Richardson. Op jonge leeftijd verhuisde ze met haar ouders naar Londen, waar haar vader als ambtenaar werkte. Haar moeder volgde een zangopleiding, maar brak die af toen ze zwanger was van Iris en ze pakte het zingen daarna nooit meer op. 

Iris Murdoch bezocht scholen die voor die tijd vooruitstrevend waren. Haar middelbareschoolopleiding volgde ze op een kostschool in Bristol. Ze studeerde klassieke talen, geschiedenis en wijsbegeerte aan het Somerville College in Oxford. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte ze op het Britse ministerie van Financiën. Na de oorlog werkte ze een tijd voor de United Nations Relief and Rehabilitation Administration in Londen, België en Oostenrijk.

Ze deed een postuniversitaire studie aan het Newnham College in Cambridge, waar Ludwig Wittgenstein haar leraar was. In 1948 kreeg ze een baan als onderzoeksassistent (fellow) en mentor aan St. Anne's College in Oxford. Daar ontmoette ze in 1954 op een feestje John Bayley, die een soortgelijke functie bekleedde op het naburige St. Anthony's College. Later werd hij hoogleraar Engels en literatuurcriticus. In 1956 traden ze in het huwelijk, dat duurde tot zij overleed. 

Murdoch had een voor die tijd erg vrije moraal. Ze had relaties met veel verschillende mannen, vaak met meerdere tegelijk, ook na haar huwelijk met John Bayley. Dat waren zonder uitzondering invloedrijke mannen, vaak afkomstig uit de wereld van wetenschap en cultuur. Er gingen geruchten dat Murdoch ook relaties met vrouwen zou hebben, maar dat ontkende ze altijd.

Iris Murdoch leidde een productief leven. Naast het schrijven van romans en ander werk gaf ze vaak lezingen, in binnen- en buitenland, vooral over haar werk als schrijfster, maar ook over filosofie. 

In 1978 kreeg ze de Booker Prize voor haar roman The Sea, the Sea. Het boek gaat over een gepensioneerde regisseur die zich op het platteland terugtrekt. Daar ontmoet hij zijn eerste liefde, van wie hij zijn hele leven is blijven dromen en die zich zonder een spoor achter te laten uit zijn leven heeft teruggetrokken. Zijn verlangen naar haar laait weer op, wat tot noodlottige verwikkelingen leidt. In 1987 kreeg ze de onderscheiding Commander of the Order of the British Empire, waardoor ze zich Dame Iris Murdoch mocht noemen. (Wikipedia) 

Titel: De leertijd
Auteur: Iris Murdoch
ISBN: 9789025495640
Uitgever: Atlas Contact
Vertaling: Heleen ten Holt
Pag.: 474
Genre: fictie
Verschenen: 1986 (oorspronkelijk 1985)

Mannus van der Laan – De windvangers

Recensie door Tea van Lierop
Uitgeverij Nobelman

Kluchtige blik op politiek, milieuactivisme en menselijke lusten

Groningen, daar zou een deel van het boek zich af kunnen spelen. Alle tekenen wijzen erop, alleen de plaatsnamen zijn fictie, dus blijft het gissen waar de personages hun geheimen prijsgeven. De tegenstelling met het echte stadse leven is groot, daar moet je twee uur voor reizen en dat zal ergens in de Randstad zijn. Het doet er niet echt toe, maar toch ontkom je als lezer niet aan het visualiseren van de locaties. Het stoere noorden, grenzend aan onze Oosterburen, is het toneel van journalist Adam Kamphuis. In het dorp Balder bewoont hij een riant huis met Catharina, die een goedbetaalde baan heeft als politica van een Arbeiderspartij. Naast hen staat het protserige huis van hun buren en daar besluit buurman Rieks Kwant tot de aanschaf van vijf windmolens. Verder is er nog een kleurrijk personage, ene John Lavendel, die op mannen valt. Voilà, tot zover de hoofdpersonages en een deel van de intrige.

Wie niets geeft om politiek en de karikaturale beeldvorming van de personages mist, zal niet zoveel hoeven, kunnen glimlachen om de manier waarop de auteur zijn figuren geschapen heeft. Op de achterflap wordt gerept van een zedenschets en daar is wel iets voor te zeggen. Veelal flink uitvergroot en daardoor grappig, krijgen de karakters hun eigenschappen en uiterlijk mee. Het begin van het boek doet vermoeden dat het activistische element een belangrijke rol zal gaan spelen. Wie daar op wacht komt bedrogen uit, al vrij snel blijkt de scoop, waarop Adam hoopt, uit te blijven en hij druipt af naar huis. Dit personage heeft het niet makkelijk in het leven en verbruit het bij buurvrouw Tiny, die uitermate karikaturaal geportretteerd wordt als een sexy, behoorlijk ordinair, mollig typetje. Haar man is gek op haar en door een onhandig misverstand, vandaar het kluchtige, komt het tot een enorme bonje met de buren.

‘Zij (Tiny Kwant tvl) hulde zich bij voorkeur in strakke rokken en broeken, hield van diepe decolletés, toonde nadrukkelijk haar lange gemanicuurde nagels en haar rammelende sieraden. Daarbij droeg ze haar vetrollen als erotische pauwenveren. Altijd goedlachs keek ze hem soms brutaal verleidelijk aan. Wat meende hij (Rienk tvl) wel niet?’

De connectie met John Lavendel en de andere personages is Catherine, beiden strijden om de burgemeesterstitel van Bredam, een gewilde post. Het spelletje, dat wordt gespeeld met de kandidaten, is gewiekst en zal wraakgevoelens opwekken. Zoals gezegd is John van de herenliefde, ook van deze man wordt een karikatuur gemaakt, hij wordt letterlijk nichterig neergezet en erg voorzichtig in het openbaar is hij niet. De rol van zijn ouders, vooral zijn ziekelijk vader, wordt niet helemaal duidelijk, John gaat wel een aantal keer met spoed naar zijn vader vanwege een verslechtering van diens gezondheid.

Erg goed uitgewerkt is het ‘linkse’ gedachtegoed. Adam zegt het zelf al wanneer bij terugkijkt op zijn leven:

‘Hij durfde het amper aan zichzelf toe te geven, maar voor een linkse journalist was hij nogal materialistisch ingesteld. Bepaalde mensen durfde hij daarom niet thuis uit te nodigen, bevreesd als hij was om door het ijs te zakken of hun de ogen uit te steken. Tenslotte was hij zijn woonloopbaan begonnen als anarchistisch kraker.’

Decadentie en links gaat kennelijk toch samen, eigenlijk staat het in schril contrast met de arme bevolking in het hoge noorden. Tijdens de verkiezingen komt dit pijnpunt helder boven, de kansarmen en verschoppelingen stemmen liever op een partij die wel naar hen luistert. Wat dat betreft lijkt het net non-fictie en maakt een aantal zaken in het boek zeer herkenbaar, soms vermakelijk, soms ook tragisch. Tussen de regels door is de onmacht en woede te lezen en feest de bestuurlijke elite fijn door op andermans kosten. Zo kun je het boek ook lezen, de elite tegen de burgers, arm tegen rijk en kapitaal tegen de natuur.

Sommige gebeurtenissen in het boek zijn te voorspellen, maar niet het slot, dat is onverwacht en laat alles op zijn kop staan zodat de auteur in zijn volgende boek mag vertellen hoe verder? Kortom, er wordt veel wind gevangen en niet alleen door hoge bomen. Wie een toegankelijk boek wil lezen met een zowel humoristische, ironische als kritische ondertoon, is met deze roman aan het goede adres.

De auteur

Mannus van der Laan studeerde sociologie en communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkt als journalist bij Dagblad van het Noorden.

Titel: De windvangers

Auteur: Mannus van der Laan

Uitgeverij: Nobelman

ISBN: 9789491737596

Pag: 276

Genre: roman
Verschenen: juni 2020