Barry Hines - Kes

Recensie door Truusje

Uitgeverij Podium

De vrijheid van een vogel

Kes is een aangrijpende coming-of-ageroman over Billy Caspar, een vijftienjarige en dromerige jongen uit een Engels mijnwerkersdorpje in South Yorkshire, waar hij woont met zijn oudere broer Jud en zijn moeder. Het leven is er hard, het is geen vetpot en doordat er ook nog eens een vader aan het sjofele gezin ontbreekt, is het Jud die dient te zorgen voor hun levensonderhoud, door te werken in de mijnen. Het is een rauw verhaal met scherpe randjes over een solitaire knul. Billy komt nu eens vertederend over, dan weer als een straatschoffie dat op zijn tijd zijn lange, grijpgrage vingers gebruikt en iets gapt omdat hij honger heeft.

Het nest waar hij in opgroeit is niet warm te noemen. Zijn moeder vindt het maar lastig om een liefdevolle en betrokken rol te vervullen en zoekt haar vertier voornamelijk buitenshuis, waarbij ze geregeld vergeet zich te bekommeren om haar twee kinderen en te zorgen voor voldoende mondvoorraad.

Doordat het gezin niet ruim behuisd is, slapen de jongens op één kamer en in één bed. Het boek opent met een scene van het ochtendritueel. Jud moet voor zijn werk eerder opstaan dan zijn broertje, wat de nodige strijd tussen de jongens oplevert. Billy is degene die zijn broer op zijn verantwoordelijkheden wijst, schopt hem bijna letterlijk het bed uit, waarna hij zelf nog even terug kan onder de warme dekens. Helaas moet hij het meer dan eens bezuren, wanneer Jud de laatste boterhammen heeft meegenomen en Billy met een lege maag zijn krantenwijk moet doen. Lopend, omdat Jud tot overmaat van ramp ook zijn fiets nog heeft meegenomen.

De beschrijvingen van onder andere de natuur zijn zo mooi aan het papier toevertrouwd, dat je tijdens het lezen steeds met Billy mee kunt lopen en ruiken, voelen en beleven wat hij ervaart. Door het filmische, beeldende en het scherpe oog voor veel details, werd ik domweg aan het papier vastgezogen bij het lezen van alle karakteristieken.

In een paar passages komt heel helder naar voren hoe de hoofdpersoon zelf aankijkt tegen zijn leventje, de dingen die voorbij zijn en de dingen die hij zo graag anders had gezien. De auteur laat de lezer beleven hoe Billy zich de fijne momenten herinnert met zijn vader en hoe hij zijn leefomstandigheden zou willen veranderen.

School lijkt voor Billy een noodzakelijk kwaad te zijn - hoewel hij altijd plichtsgetrouw op tijd aanwezig wil zijn - en zijn resultaten laten danig te wensen over. De sfeer is er vaak ver te zoeken. Leraren zwaaien gretig met het rietje die ze op de handen van 'lastpakken' laten zwiepen. Tussen de jongens is ruzie zoeken, vechten en pesten schering en inslag, waar Billy meer dan eens slachtoffer van wordt. Ook de gymnastiekleraar Sugden is behept met nogal sadistische trekjes, wanneer Billy na de les snel zijn kleren aanschiet. Hij staat dan te popelen om weg te gaan, maar móet zich weer uitkleden om te douchen. De schrijnende passage laat zien hoe ongelijk de verhoudingen tussen leraar en leerling zijn.

'Terwijl Billy bezig was met zijn enkels en hielen, posteerde Sugden drie jongens aan de ene kant van de doucheruimte, waarna hij zelf naar de andere kant liep, waar de toevoer naar de leidingen langs de muur werd geregeld. Hat draaiwieltje waarmee je de toevoer kon afstellen zat op een korte stang en was verdeeld in acht segmenten die de vorm hadden van bloemblaadjes. Ter hoogte van de plek waar de leidingen voor koud en warm water bij elkaar kwamen zat een thermostaat waarvan de meter in het rood stond, op 43 graden. [...] Sugden draaide hem via WARM naar KOUD. Een paar tellen lang was er geen verandering van temperatuur af te lezen en bleef de rode schijf het grootste deel van de meter bedekken. Toen begon hij weg te zakken, eerst langzaam, daarna sneller [...] Het koude water deed Billy's adem stokken. Hij stak zijn handen naar voren alsof hij wilde voelen of het regende, en rende toen naar het uiteinde van de doucheruimte. [...]

'Oververhit, Caspar?'

'Laat me d'r uit, meneer. Laat me erdoor.'

'Ik dacht dat je wel even zou willen afkoelen na al je inspanningen in het doel.'

'Ik sta te vernikkelen!'

'Je meent het.'

Scène uit de film Kes

De jongens krijgen toch medelijden met hun klasgenoot, maar de leraar weet van geen wijken. De reden dat Billy zo graag snel naar huis wil is Kes, de torenvalk die hij uit het nest heeft gehaald. De naam Kes is een afkorting van 'kestrel', wat 'torenvalk' betekent. Vele uren hij besteedt hij aan het lezen van boeken over valkerij en wanneer hij ze niet mag lenen bij de bibliotheek, weet hij er stiekem een te gappen. Zo leert hij precies hoe hij zijn valk af kan richten en elk vrij uur is hij met Kes bezig. Op die momenten is Billy helemaal in zijn element. Zijn succesvolle resultaten kunnen ook nog eens rekenen op de oprechte belangstelling van meneer Farthing.

Een onbezonnen actie komt Billy echter heel duur te staan, waarbij hij niet echt hoeft te rekenen op de steun van zijn moeder. 

Aan het eind van het boek creëert de auteur een rustpunt en haalt hij de vaart uit het verhaal, door de omgeving van het leefgebied van Billy heel gedetailleerd op papier te zetten. Het personage van Billy en de relatie tot zijn valk worden psychologisch magnifiek uitgediept.

Het is een grote aanwinst dat deze moderne klassieker ruim 50 jaar na dato eindelijk in het Nederlands is vertaald. De vertalers zijn er subliem in geslaagd om van dit juweeltje zo'n heerlijk te lezen verhaal te maken.

Zoals Hines in zijn nawoord schrijft, heeft hij uit ervaringen van zijn eigen jeugd geput. Ook hij zwierf veel door de natuur rond het mijnwerkersdorpje.

Kes is een titel uit de voorjaarsactie 2019 van Schwob

Auteur

Barry Hines (1939-2016) was een Engelse auteur. Hij heeft verschillende werken op zijn naam staan en hield zich daarbij tevens bezig met het schrijven van televisiescripts.

De auteur is geboren in het mijnwerkersdorp Hoyland Common, South Yorkshire.

Ook hij heeft in de mijnbouw gewerkt, maar later zijn eerder afgebroken studie weer opgepakt en is als leraar lichamelijke opvoeding aan de slag gegaan.

Een jaar na het uitkomen van het boek, is dit verhaal op het witte doek verschenen.

Titel: Kes

Oorspronkelijke titel: A Kestrel for a Knave

Auteur: Barry Hines

Vertaling: Harm Damsma en Niek Miedema

Pagina’s: 223

ISBN: 9789057599545

Uitgeverij Podium

Verschenen: februari 2019

Oorspronkelijk verschenen in 1968

Iris Murdoch-Een wilde roos

Recensie door Tea van Lierop

Uitgever Contact

Het dichtgeweven web van hunkering en liefde

Net als in vele andere romans van Murdoch is ook in dit verhaal de liefde het centrale thema. Dit keer zijn alle personages met elkaar verbonden in een web waarvan de draden warrig door elkaar heenlopen en ook nogal eens wisselen al naar gelang de belangen van het bonte gezelschap. In een decor waarin de pen van Murdoch duidelijk is te herkennen worden de personages tot leven gebracht en hun karakters zichtbaar. Met de naam Miranda als onstuimige kleindochter is het slechts wachten op verwijzingen naar The Tempest van Shakespeare.* Stormachtig is het in elk geval wel, passie en onvervuld verlangen vullen het hele boek en er zijn winnaars en verliezers.

De openingspassage aan het graf van Fanny, echtgenote van Hugh, maakt al een en ander duidelijk over de verhoudingen. Hugh en Fanny hebben twee kinderen waarvan er eentje naar Australië is geëmigreerd en samen met haar man een kinderrijk gezin heeft. De oudste jongen, Penn, is overgekomen naar Engeland om bij het ziekbed van zijn oma te zijn. Randall, het andere kind van Fanny en Hugh, is getrouwd en heeft met zijn vrouw Ann een rozenkwekerij. De roos loopt als motief door het verhaal heen in al zijn gedaanten en als bijzonderheid is te vermelden dat de titel is ontleend aan een gedicht van Rupert Brooke The Old Vicarage, Grantchester. (1912). In dit gedicht benadrukt de dichter het verschil tussen de in rijen geplaatste bloemen in Duitsland met de rommelige bloei van wilde rozen in Engeland. De titel verwijst tevens naar het vormeloze, saaie karakter van Randalls vrouw Ann. Randall noemt haar een ‘hondsroos’.

Op de begrafenis verschijnt ook Emma, de ex minnares van Hugh, die hij al tijden niet meer heeft gezien, ze laat zich niet echt zien maar is meer een schim die zich samen met een andere vrouw ergens in de verte even vertoont. Pikant detail: Randall kent haar ook.

In de kenmerkende lichte en onderhoudende stijl van I.M. worden de gedachten van de personages duidelijk, soms in dialogen, soms door een alwetende verteller aan het woord te laten. Van tijd tot tijd komen Murdochs ideeën over goed en kwaad, haar moraalfilosofie uit de verf en kunnen de personages getypeerd worden. Randall is de antagonist, als een op geld beluste en opportunistische egoïst probeert hij zijn zin te krijgen. Hij heeft met Ann een dochter, Miranda en ze wonen in een kasteelachtig huis compleet met spookachtige vertrekken en torentjes. Als een mokkend en pruilend kind probeert hij zijn zin door te drijven, hij vit op zijn vrouw en op de rozenkwekerij, eigenlijk wil hij het liefste een luxe leventje leiden. Zijn vader bezit een kostbaar schilderij. Om zijn zoon tegemoet te komen in zijn financiële onverzadigbaarheid, verkoopt hij het en geeft zijn zoon een cheque. Weg is Randall, mét de gezelschapsdame van de geheimzinnige ex-minnares van Hugh, Lindsay. 

Heel herkenbaar zijn die trio’s in het werk van Murdoch. Emma, Randall en Lindsay vormen een driemanschap waarvan de precieze verhoudingen niet helemaal uitgesproken worden, alleen dat Emma de absolute macht heeft en de andere twee stevig in haar greep houdt, tot het schip met geld binnenkomt dus. Nu ik het hier allemaal zo opschrijf lijkt het net of het een klucht is, maar zo kun je dit boek niet lezen, er zijn wel kluchtige passages bij, maar dat is niet de grondgedachte. Uiteindelijk gaat het om de afwegingen die gemaakt worden. Ann is ook verliefd, maar zij denkt wel degelijk verder dan alleen haar eigen pleziertjes. De kerk en het huwelijkssacrament spelen bij haar wel een rol, in tegenstelling tot haar man. Bizarre bijkomstigheid is dat Miranda verliefd is op dezelfde man als haar moeder….

Behalve deze verwikkelingen zijn er natuurlijk de geweldige beschrijvingen van de huizen, dat zijn altijd optrekjes met allure, bijzonder van architectuur en vol verleden en prettig verval, heerlijk om te lezen. En niet te vergeten de vergezichten over de wisselende landschappen, uitgestrekte bosschages en moerassen, mooie wolkenluchten en zee die niet zichtbaar is, maar die je wel voelt.

‘Van het dorp, dat verborgen lag onder de andere uitloper van de heuvel, was, tussen weelderige iepen, die nu goudgeel glansden in de heldere zon, alleen het slanke bovenstuk van de torenspits te zien. En dáárachter lag het moeras, dat zich in wijde verten verloor, met zijn grasland en zijn wilgen, waarover altijd een zilverachtige nevel hing.’ (1964-30-31)

In andere werken van Murdoch komen wel eens nachtelijke bezoeken voor, sluipend, in het geheim door achtertuinen, dat is hier niet, maar wel is er een dolk, een vlijmscherp wapen, dat deed meteen denken aan ‘Een afgehouwen hoofd’. En water, minder dan in in andere boeken van haar, maar regelmatig regen en de nodige tranen.

The Tempest wordt aan het eind van het boek nog wel letterlijk aangehaald wanneer Emma stelt dat ze Lindsay echt wel zou hebben vrijgelaten zoals Prospero Ariël. 

Prospero en Miranda

Deze keer is het niet zo eenvoudig een protagonist aan te wijzen, ik neig naar Miranda, het onstuimige meisje dat ruige spelletjes speelt, haar neef Penn afwijst en met haar poppen speelt. Haar broertje Steve is gestorven en dit gemis speelt in het gezin nog altijd een grote rol.

De liefhebber kan zijn hart ophalen met dit boek uit 1962, het is verre van stoffig, leest vlot en is vooral ontzettend interessant om het patroon te herkennen dat I.M. gebruikt om haar romans vorm te geven. De rommelige inrichtingen van vertrekken geven een heerlijk beeld van de personages en je waant je ook echt in zo’n kamer, fijn om in te vertoeven en mee te leven met de personages. Enjoy!

* https://nl.wikipedia.org/wiki/De_storm_(toneelstuk)

De auteur

Dame Jean Iris Murdoch (Dublin, 15 juli 1919 – Oxford, 8 februari 1999), was een filosofe, die haar grootste bekendheid dankt aan haar werk als romanschrijfster.

Murdoch had een voor die tijd erg vrije moraal. Ze had relaties met veel verschillende mannen, vaak met meerdere tegelijk, ook na haar huwelijk met John Bayley. Dat waren zonder uitzondering invloedrijke mannen, vaak afkomstig uit de wereld van wetenschap en cultuur. Er gingen geruchten dat Murdoch ook relaties met vrouwen zou hebben, maar dat ontkende ze altijd. Iris Murdoch leidde een productief leven. Naast het schrijven van romans en ander werk gaf ze vaak lezingen, in binnen- en buitenland, vooral over haar werk als schrijfster maar ook over filosofie.

In 1978 kreeg ze de Booker Prize voor haar roman The Sea, the Sea. Het boek gaat over een gepensioneerde regisseur die zich op het platteland terugtrekt. Daar ontmoet hij zijn eerste liefde, van wie hij zijn hele leven is blijven dromen en die zich zonder een spoor achter te laten uit zijn leven heeft teruggetrokken. Zijn verlangen naar haar laait weer op, wat tot noodlottige verwikkelingen leidt. In 1987 kreeg ze de onderscheiding Commander of the Order of the British Empire, waardoor ze zich Dame Iris Murdoch mocht noemen.

(bron https://nl.wikipedia.org/wiki/Iris_Murdoch)

Titel: Een wilde roos

Titel oorspronkelijk: An unofficial rose

Auteur: iris Murdoch

Uitgever: Contact

ISBN: 9789025462673

Vertaling: Katja Vranken

Genre: fictie

Pag.: 320

Verschenen: oorspronkelijk 1962, deze editie 1964

Jan van der Mast - Jacques van Marken, biografie

Recensie door Mireille

Uitgeverij Nieuw Amsterdam           

Niets dan lof over een drukbezet man?

Voor zijn roman Agneta (2015) heeft Jan van der Mast het leven uitgediept van de vrouw naar wie het Delftse Agnetapark vernoemd is. Hij was echter nog niet klaar met haar man Jacques van Marken (1845-1906), Nederlands eerste sociaal ondernemer. Daarom schreef hij diens gelijknamige biografie.

Van der Mast is stedenbouwkundige en tijdens zijn studie in Delft leerde hij het Agnetapark kennen: een unieke fabriekskolonie uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Een tijd waarin de Nederlandse bevolking groeide, waardoor ook de vraag naar levensmiddelen toenam. In hoog tempo werden er fabrieken gebouwd en daaromheen verrezen arbeidersdorpen – sommige op fabrieksterrein, zoals Philipsdorp in Eindhoven en het Agnetapark in Delft.

Veel van de ondernemers waren kapitalistisch ingesteld, gericht op het maken van winst, en zij bekommerden zich niet om de slechte woon- en werkomstandigheden van hun arbeiders. Ook de politiek deed voor 1889 weinig aan het oplossen van de ‘sociale kwestie’ en hier zag Jacques van Marken kansen. Na zijn studie technologie, 25 jaar oud, wilde hij zich inzetten voor de samenleving.

In 1870 opende hij de Nederlandse Gist & Spiritusfabriek en hij begon direct een zorgsysteem voor zijn arbeiders, stimuleerde onderwijs voor de kinderen en lanceerde een Spaarkas. Als hij dertien jaar later de Oliefabriek (nu Calvé geheten) opent, heeft hij inmiddels ook een ziekenfonds en pensioenstelsel opgezet. In feite was het Agnetapark een verzorgingsstaat in het klein.

Niets dan lof over deze sociaal ondernemer zou je zeggen, maar documenten uit die tijd werpen er een ander licht op. Van Marken zou een ‘welvarende praatjesmaker’ en een ‘man van vals sentiment’ zijn. Van der Mast heeft deze bronnen, bijvoorbeeld uit het tijdschrift De Nieuwe Gids, opgenomen, maar hij gaat er niet lang op door. Daardoor ontstaat het gevoel dat hij Van Marken enigszins verheerlijkt. Dat is niet zo gek als je het bronnenmateriaal in ogenschouw neemt waar hij zich grotendeels op baseert: het persoonlijke familie- en bedrijfsarchief, samengesteld door de ondernemer zelf.

Jan van der Mast met het borstbeeld van J.C. van Marken

Niet alleen had de ondernemer twee fabrieken te leiden, ook hield hij er twee gezinnen en een opiumverslaving op na. Hoe hield hij dit leven vol? In deze zeer uitgebreide biografie blijkt dat zijn vrouw Agneta een grote steun was, al was haar echtgenoot hier niet altijd van op de hoogte.

Jacques van Marken is een volledig boek vanwege het uitgebreide register en notenapparaat, waardoor het een historisch verantwoord naslagwerk is geworden. Daarnaast zijn kaarten van Delft en vele afbeeldingen opgenomen. Om de Van Marken-beleving compleet te maken, rest me nu niets meer dan een rondleiding in het Agnetapark, door de auteur persoonlijk gegeven.

Auteur

Jan van der Mast (Den Haag, 1961) is een Nederlandse toneel- en romanschrijver die in 1994 debuteerde met de roman Films, vaders & neuzen.

Van der Mast doorliep het Christelijk Lyceum Delft en studeerde Stedenbouwkunde aan de Technische Universiteit Delft. Met een Erasmusbeurs studeerde hij af in Barcelona. Als stedenbouwkundige ontwikkelde hij een Toekomstvisie Hoogvliet 1990-2015, maar koos vervolgens voor het schrijverschap.

Voor het absurdistische toneelstuk Dood van een sardien ontving hij in 1991 een nominatie voor de Nederlands-Vlaamse Toneelschrijfprijs. Het stuk waarin hijzelf acteerde werd uitgenodigd voor internationale jeugdtheaterfestivals in Den Bosch, Gent, Aarau en Wenen.

Met zijn toenmalige partner Wilma Keizer richtte hij theatergroep Keizer & van der Mast op, die veelal in samenwerking met STIP (Amsterdam) (jeugd)theatervoorstellingen maakte, waaronder Het Zigzagkind met onder anderen René Groothof.

Zijn roman Films, vaders & neuzen verscheen in 1994 bij de SUN (Nijmegen) en werd (samen met onder anderen Arnon Grunberg en Anna Enquist) genomineerd voor de Debutantenprijs.

Een jaar later won hij de Essayprijs van de NRC met het stuk Een uitstapje naar de werkelijkheid.

In 2007 maakten Keizer & van der Mast hun laatste voorstelling Morgen ben ik anders naar een boek van Ted van Lieshout. Sindsdien concentreert Van der Mast zich op het schrijven van historische romans, waarbij hij zijn fantasie de vrije loop laat om gaten te dichten. Bij Nieuw Amsterdam verschenen de romans De kleine Keizer (2012) en Agneta (2015)

Daarnaast schrijft hij verhalen uit het romantische voetbaltijdperk, die in bladen als Hard Gras en Feyenoord Magazine zijn verschenen o.a. over de bijzondere levens van Ajax-keeper Gerrit Keizer en Feyenoord-doelman Bram Panman.

(Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_van_der_Mast)

Titel: Jacques van Marken

Auteur: Jan van der Mast

Pagina's: 656

ISBN: 9789046820957

Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Verschenen: maart 2019

Fjodor Michajlovitsj Dostojevski – Aantekeningen uit het dodenhuis

Recensie door Roosje

Uitgever L.J. Veen Klassiek

Scenes uit een strafkamp, Dostojevski als observator

‘In de afgelegen streken van Siberië stuit men te midden van steppen, bergen of ondoordringbare wouden af en toe op kleine stadjes met zo’n duizend, of als het veel is tweeduizend inwoners;...’ (2017: 15)

Aleksandr Petrovitsj Gorjantsjikov (APG) wordt geïntroduceerd in de proloog van het boek door een ik-personage; APG wordt later eveneens een ik-personage, soort van droste-effect. APG is eenzelvig. Hij was dwangarbeider van de tweede categorie (dus van adel, blijkt later in het boek) geweest en wegens moord op zijn vrouw had hij tien jaar in het strafkamp doorgebracht. Na zijn dood koopt de ik een stapel papieren van APG’s hospita. Die stapel papieren vormen dit boek Aantekeningen.... Volgens biograaf Joseph Franck lijkt de ik uit de proloog op Dostojevski’s vriend Alexander von Wrangel.

Dostojevski schreef deze roman, die op autobiografische gegevens berust, in de wetenschap dat de scherpe blik van de Russische censuur op zijn woorden gericht waren. APG is op Dostojevski zelf gebaseerd maar is geen politieke gevangene, zoals Dostojevski wèl was. APG is ook van adel maar heeft zijn vrouw vermoord en moet daarom tien jaar dwangarbeid uitzitten.

Was Von Wrangel een zeer optimistisch mens, Dostojevski was dat niet. In de roman zien we dat APG de moed erin probeert te houden maar regelmatig toegeeft aan zijn zwaarmoedigheid. (introductie van Jan Brokken).

Je leest ook heel goed hoe Dostojevski de censuur probeert te paaien; je moet wel goed lezen, maar het is overduidelijk dat hij sommige situaties vergoeilijkt en goedpraat. Hmm, dacht ik bij mezelf: een gevalletje van een dansje rond de censuur. Maar eigenlijk ook heel knap dat hij dat op die wijze doet. Als je goed leest, zie je het en wellicht heeft Dostojevski dat ook zo bedoeld.

Deze roman van Dostojevski heeft enorm veel indruk gemaakt op me, net als de uitstekende vertaling van Marko Fondse. Niet dat ik de vertaling vanuit het Russisch kan beoordelen maar het Nederlands is van een grote schoonheid en soepelheid. Zo kom je ze niet zo vaak tegen.

Drie boeken over gevangenschap las ik achter elkaar. Eerst Rachel Kushner, Club Mars; toen Primo Levi, Is dit een mens? en toen deze roman. Natuurlijk is het boek van Levi over Auschwitz het gruwelijkst, maar je ziet sterke overeenkomsten in deze drie heel verschillende romans: mensen die gedwongen opgesloten zitten en beroofd zijn van hun vrijheid en hoe zij daarmee omgaan. Hoe redden zij zich in een uitzichtloze situatie, hoe blijven zij mens in barre omstandigheden? Daar zit iets universeels in. Binnenkort lezen we met een groepje ook De graaf van Montechristo van Dumas père; dan komt dat grote thema weer aan de orde. De hoofdpersonen uit de eerste drie boeken zijn ‘schuldig’, dat mag je van Primo Levi natuurlijk niet zeggen, maar vanuit het perspectief van toenmalige machtshebbers, zelf de grootste misdadigers, was hij dat wel. In het boek van Dumas wil de gevangene ontsnappen, zijn onschuld aantonen en wraak nemen.

Ook Dostojevski wil, net als Levi, getuigen van het zware leven in een strafkamp. Ook Kushner wil getuigen van het te zware leven in een gevangenis en zij benadrukt dat het strafsysteem vooral mensen uit de laagste sociale regionen van de samenleving treft.

Dostojevski doet dat op de wijze van een observator, van een etnoloog, van een socioloog, van een psycholoog. Hij kiest deze manier om een aantal redenen, denk ik. Op deze wijze lijkt zijn betoog minder een persoonlijke afrekening met het Russische systeem, en kan hij daarmee de censuur paaien. Zo kan hij een groter publiek bereiken omdat zijn toon toch redelijk licht blijft en hij humor niet spaart. En kan hij zichzelf overtuigen dat er ook hoop is voor hem en dat er een uitweg is uit zijn benarde situatie. Regelmatig schiet het depressieve karakter van APG door de opgeruimde observaties heen; dan wordt het hem te veel. 

Schijnexecutie van de Petrasjevtsy, illustratie uit 'Dostojevski', Leonid Grossman (1963)

Soms ook, heel soms vroeg ik me af of de personage van APG wel helemaal betrouwbaar is. Betrouwbaar in literaire zin, bedoel ik. Dan merk je dat hij niet alleen niet de objectieve verteller is die hij pretendeert zijn maar dat hij onbewust en onbedoeld het kampleven schetst vanuit zijn eigen, heel persoonlijke situatie en dat hem dus als lezer niet op zijn woord en zijn mooie blauwe ogen kunt geloven.

Dostojevski zelf was ook niet zo’n vrolijke frans, te zeer geneigd tot diepe Russische weemoed. Zijn vriend Von Wrangel was juist wel opgeruimd en welgemoed.

Dostojevski vertelt het kampverhaal vanuit het algemene eerst, dan meer toegespitst op gedetailleerde zaken en personen.

Het verhalen vertellen is ongetwijfeld van oudsher een grote behoefte van mensen. Het is de wijze waarop wij als mensen kunnen leren en ervaren. Daardoor krijgen we inzicht in de levens van anderen en ook in dat van onszelf: ‘ter leringh ende vermaeck’.

Het verhalen vertellen staat ook in deze roman sterk op de voorgrond.

Toch laat deze roman zich lezen als een etnografische studie. En als een sociologische studie over de standenmaatschappij, die voor een deel maar zeker niet helemaal wegvalt in het kamp. Er is ook wel sprake van klassenjustitie maar veel minder dan je zou verwachten.

Op psychologisch gebied laat Dostojevski zich evenmin ongemoeid. Dat wist ik natuurlijk al van zijn roman Schuld en boete, die ik als puber las en waar ik ontzettend van onder de indruk was. Ik kreeg bij het lezen van deze roman weer het gevoel: Dostojevski leest eigenlijk helemaal niet zo moeilijk; hij leest als een modern auteur; dat is natuurlijk ook te danken aan de voortreffelijke vertaling, zoal ik al schreef.

Deze roman biedt hoop voor alle gevangenen, ook de levenslang-gestraften, en niet alleen voor APG zelf.

‘Ja, met God! Vrijheid, een nieuw leven, opstanding uit de doden... Welk een gelukzalig ogenblik!’ (ib.: 430 = einde) denkt APG na een korte poos van vertwijfeling of hij het kamp eigenlijk wel uit wil, of hij het aankan een nieuw leven op te bouwen. Als ik het goed begrepen heb, mochten deze gestraften niet terugkeren naar hun eigen woonplaats, of misschien konden ze dat niet. Van Dostojevski en APG zijn hun goederen verbeurd verklaard; ze hebben gewoon niets meer. Ze moeten als kolonist in Siberië aan de slag.

Deze roman is echt een aansporing om meer te gaan lezen van Dostojevski. En ook over de communistische goelag van bijvoorbeeld Aleksandr Solzjenitsyn, ook geen vrolijke frans, als ik goed herinner.

De auteur

Fjodor Michajlovitsj Dostojevski (Russisch: Фёдор Михайлович Достоевский) (Geluidsfragment luister (info / uitleg)) (Moskou, 11 november [O.S. 30 oktober] 1821 – Sint-Petersburg, 9 februari [O.S. 28 januari] 1881) was een Russisch romanschrijver en publicist. Hij is een van de bekendste auteurs uit de Russische literatuur. Hij wordt tot de zogenaamde 'Realistische School' in Rusland gerekend, hoewel zijn werk zich van veel andere realisten onderscheidt door het wijsgerig gehalte en de dominerende dialoogvorm. Dostojevski liet een omvangrijk oeuvre na.

Hij werd onder meer beroemd door zijn romans De gebroeders Karamazov, Misdaad en straf en De idioot. Dostojevski schreef in een typerende gehaaste stijl, met veel nadruk (emfase) en herhalingen. Veel van zijn belangrijkste personages lijden en worden vernederd vanwege hun hartstocht. Dostojevski leed aan epilepsie. Naar eigen zeggen is dit van invloed geweest op zijn werk. Het werk van Dostojevski kent een sterke nadruk op het Russisch-orthodoxe christendom, en zijn boodschap van absolute liefde, vergeving en liefdadigheid voor ieder mens, gericht op het leven van het individu in een wereld waar veel verdriet is, maar ook veel schoonheid.(Wikipedia)

Auteur-Fjodor Michajlovitsj Dostojevski

Titel: Aantekeningen uit het dodenhuis

Uitgever: L.J. Veen Klassiek

Vertaling: Marko Fondse

ISBN: 9789020414806

Pag.:430

Genre: fictie

Verschenen: 2015

Jose Saramago - De stad der blinden

Recensie door Philipp van Ekeren

Uitgeverij J.M. Meulenhoff

Een brok in de keel

Het gebeurt nog maar zelden. Een boek dat ik af en toe moet wegleggen om bij te komen. Een verhaal dat mij zo naar de strot vliegt dat ik er een nachtmerrie van krijg. ‘De stad der blinden’ is zo’n boek. Vanaf het eerste incident voor het stoplicht start de ontreddering: witte duisternis. De angst is gelijk voelbaar. De angst verbindt de slachtoffers. En juist als de bodem van de beschaving is bereikt gaat het nog dieper. Ik betrap mij erop dat ik de vrouw van de oogarts, de enige persoon wiens gezichtsvermogen niet wordt aangetast, influister om al het hitsige schuim der aarde te vermoorden met haar schaar.

Het is zeker geen horrorverhaal. Absoluut niet. Het toont de lezer, met bruut raffinement, de overlevingsdrang waartoe eenieder in staat kan zijn. Extreme situaties verlichten de donkere zijde der mens.

Het boek deed mij denken aan de schrijvers Gerhard Durlacher, Primo Levi maar vooral Albert Camus met 'De Pest'. Overleven in afzondering. Maar wel met één groot verschil: de eerste twee schrijvers houden een emotionele afstand tot de hel die ze zelf aan den lijve hebben ondervonden. Zonder trouwens aan impact in te boeten. José Saramago laat ons voelen wat zijn fictieve hoofdpersonen meemaken. De snelle transitie van zelfstandigheid tot volledige afhankelijkheid. En ieder wordt gelijkwaardig, van oogarts tot prostituee. Maar gelukkig is er hoop. De hoofdpersonen proberen de humane waardigheid en beschaving te behouden om te kunnen overleven in deze inferno. Of het nu een concentratiekamp, een epidemie of opgesloten in een leegstaande inrichting betreft. In het begin van het verhaal dienen alle hoofdpersonen in dit gemêleerde gezelschap zich één voor één aan met hun leven, zorgen, waarden en zwakten om na het verliezen van hun visuele zintuig vrij snel te belanden in ontreddering, twijfel, angst. En door de blindheid gaat alles op de helling. Solidariteit is een luxe. In hun waardigheid komen de hoofdpersonen, zoals de oogarts en zijn vrouw, als eerste langzaam bovendrijven in het verval van hun lotgenoten. Er vormt zich een groep in het besef dat men alleen als collectief een kans maakt om te overleven of zoals Saramago het schrijft:

'[...] het heilige beginsel van het gemeenschappelijke bezit moesten respecteren.' Tegen het degenereren tot dierlijke proporties. Zoals beschreven in de prachtige zin: 'en door het verlies van het licht in hun ogen het lichtbaken van het fatsoen kwijtraken.'

Deze hoofdpersonen hebben geen namen maar omschrijvingen die allemaal te maken hebben met het zicht: de oogarts, de vrouw van de oogarts, de eerste blinde, de man met het zwarte lapje, het meisje met de zonnebril, het schele jongetje tot zelfs de hond die zich bij hun aansluit wordt aangeduid met 'de hond van de tranen'. Het kwam op mij over dat de afstand die daarmee wordt gecreëerd de alledaagsheid van de personages benadrukt. De vrouw van de oogarts memoreert in het begin van het verhaal:

'[...] het niet lang zal duren of we weten niet meer wie we zijn, kunnen ons niet eens meer herinneren hoe we heten, en waarom zouden we ook, wat voor nu zouden onze namen nog hebben, honden herkennen andere honden niet door de naam die ze gekregen hebben, maar aan de geur… aan het praten….'

Meestal kan ik halverwege een boek inschatten hoe het verhaal gaat eindigen. Bij dit boek ging dat gewoon niet op omdat alles onzeker blijft voor de hoofdpersonen én de lezer. Daardoor blijft het spannend tot de laatste pagina. Afijn, genoeg gezegd, geen spoilers meer, iedereen zal het zelf moeten meemaken. De oogarts eindigt met een krachtig statement:

'Ik denk dat we niet blind zijn geworden, ik denk dat we blind zijn, Blinden die zien, Blinden die ziende niet zien.'

Een prachtige afsluiter die stemt tot nadenken. Dit boek zal mij altijd bijblijven.

Als enige negatieve punt op dit meesterwerk is de stijl. Erg lange samengestelde zinnen, opgedeeld door komma’s in andere zinnen, met een wisselend perspectief tussen de alwetende verteller en de hoofdpersonen zelf. Toch past het wel op één of andere manier bij dit verhaal maar het is wennen. Dat dit boek een regelrechte aanrader is mag duidelijk zijn.

Auteur

José de Sousa Saramago (Azinhaga, 16 november 1922 - Lanzarote, 18 juni 2010) was een van de belangrijkste Portugese hedendaagse schrijvers. Hij won in 1998 de Nobelprijs voor Literatuur. Rond zijn 50ste, begon Saramago het schrijven van de romans die uiteindelijk een internationale reputatie zouden krijgen.

Saramago was kind van de dagloner Jose de Sousa en Maria de Piedade. In de officiële registers werd hij echter vermeld als geboren op 18 november. 'Saramago' is de naam van een wild kruid en tevens de roepnaam van zijn vader. Bij de burgerlijke stand werd deze roepnaam per ongeluk aan zijn naam toegevoegd. Hij heette dus voluit José de Sousa Saramago.

Na een hele reeks betrekkingen, van autohersteller, slotenmaker en tekenaar tot ambtenaar bij de gezondheidsdienst, kwam hij op een drukkerij en in de krantenwereld terecht. Al tijdens zijn studie mechanica was hij echter een fervent bezoeker van de openbare bibliotheek van Lissabon.

In 1947 kwam ook zijn eerste roman (Terra de Pecado - Het land van de zonde) uit. Hij schreef nog een onafgewerkte roman, maar stopte met schrijven omdat hij volgens zichzelf 'niets behoorlijks meer te melden' had. Tot 1966 legde hij de pen neer.

In 1949 werd Saramago om politieke redenen ontslagen. Eind jaren vijftig begon hij bij een uitgeverij te werken, zodat hij de Portugese schrijverswereld leerde kennen. Vanaf 1955 werkte hij deeltijds als vertaler. In 1966 verscheen zijn eerste dichtbundel (Os Poemas Possíveis), in 1970 zijn tweede (Provalmente Alegria). In 1967-68 werkte hij aanvullend als literatuurcriticus.

In 1969 sloot hij zich aan bij de illegale Communistische Partij van Portugal. Zijn ster rees; hij werd literair criticus en politiek commentator, lid van het bestuur van de zojuist opgerichte Portugese Schrijversbond en ten slotte adjunct-hoofdredacteur.

In 1972 en 1973 was hij redacteur bij het dagblad Diário de Lisboa, waar hij als politiek commentator werkte en waar hij enige tijd het culturele supplement verzorgde. Hij behoorde tot de eerste Directie van de Portugese Schrijvers Vereniging. Gaandeweg begon hij zelf artikelen te schrijven, zichzelf aan cultuur bijbrengend wat hem aan scholing ontbrak. Saramago werd omstreden als gehard communist en genadeloos criticus, als zelfverklaard atheïst en pessimist.

Hij besloot zich op zijn 53ste aan de literatuur te wijden. Dat was een sprong in het diepe omdat hij al een tijd niet meer schreef en weinig geproduceerd heeft (een paar poëziebundels, verzamelde journalistieke stukken en een roman).

Vijf jaar later, in 1980 kreeg hij succes in eigen land met zijn roman 'Opgestaan van de grond', over de mensonwaardige levensomstandigheden van de Portugese landarbeiders. In 1981 brak hij internationaal door met zijn roman 'Memoriaal van het klooster'.

In 1988 huwde Saramago de Spaanse journaliste Pilar del Río. Zij is tevens de vertaalster van een aantal van zijn boeken. Haar familie geeft Saramago's boeken uit.

In 1992 verliet hij het land en ging op het Spaanse Canarische eiland Lanzarote in vrijwillige ballingschap wonen. Zijn roman 'Evangelie volgens Jezus Christus' werd door Portugese bisschoppen als godslasterlijk bestempeld en daarom door de minister van Cultuur geweigerd als kandidaat voor de Europese Aristeion-prijs. Op Lanzarote schreef hij een reeks dagboeken en romans.

Op 8 oktober 1998 kreeg hij de Nobelprijs voor Literatuur. Bij de Europese verkiezingen stelde hij zich (op een onverkiesbare plaats) kandidaat voor de Communistische Partij Portugal.

Saramago had een aantal eredoctoraten, aan de Universiteit van Turijn (Italië), Universiteit van Sevilla (Spanje), Universiteit van Manchester (Verenigd Koninkrijk) en de Universiteit van Coimbra (Portugal).

(Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Saramago)

Titel: De stad der blinden         

Oorspronkeleijk titel: Ensaio Sobre A Cegueira

Auteur: José Saramago

Vertaling: Harrie Lemmens

Pagina's: 336

ISBN: 9789029091121

Uitgeverij J.M. Meulenhoff

Verschenen: juli 2015

Haruki Murakami - Norwegian Wood

Leeservaring door Tea van Lierop

Atlas Contact

Over liefde, vriendschap en verlies….

In plaats van de gebruikelijke recensie schreef ik deze keer een persoonlijke leeservaring. Haruki Murakami is één van mij favoriete auteurs, hij schreef vele romans en ik houd van zijn stijl.
Niet elk boek leent zich kennelijk voor een herlezing.
Deze herlezing is heel anders dan de eerste lezing. Vond ik het boek bij de eerste lezing mooi, overweldigend en gevoelig, nu vond ik het boek veel van hetzelfde en kreeg het vooral in het laatste gedeelte mijn onverdeelde aandacht.

Niet dat het niet onderhoudend was, maar er was naar mijn idee te weinig spanning en teveel seks. De personages gingen me op een gegeven moment ook een beetje irriteren, de vreemde vragen over zichzelf, het puberale gedrag en de zoveelste keer dat iemand niets van zich liet horen… het is een bildungsroman, dat weet ik, maar daarin zijn gradaties aan te brengen.

Misschien had ik het boek beter niet kunnen herlezen, dan was de eerste zoete herinnering blijven hangen. Maar dat is achteraf praten. Mijn liefde voor het werk van Haruki Murakami begon met de 1q84 trilogie, daarna was ik meteen verkocht, wat een stijl, magie en spanning! Daarna las ik zijn andere romans en verhalen. Een hoogtepunt was het lezen van ‘Murakami en het gespleten leven’ van Ype de Boer. In dit boek worden thema’s, motieven benoemd en uitgelegd vanuit een filosofisch invalshoek, werkelijk erg leerzaam.

Ook voor Norwegian Wood maakte ik dankbaar gebruik van dit leerzame boek. De gespletenheid van Watanabe is het hele boek voelbaar, er treedt zelfs een verdubbeling op na de zelfmoord van Naoko.
Het analytische element heeft me wel geboeid, maar een aantal stukken vond ik langdradig overkomen, aan het einde kwam wel de spanning die ik nodig had om het boek op waarde te kunnen schatten. Omdat daar de eindjes bij elkaar komen en duidelijk wordt hoe de personages zich ten opzichte van elkaar verhouden.

In het begin was ik nog vol goede moed. Wanneer verteller en hoofdpersonage Watanabe in zijn herinnering duikt om zich het meisje Naoko, dat hij vele jaren niet zag, voor de geest te halen springen twee typisch Murakami motieven eruit: het oorlelletje en de put. Ook de beschrijving van het meisje met haar onzekere en fragiele verschijning is precies goed:

‘Eerst haar profiel. Misschien komt altijd eerst haar profiel terug omdat Naoko en ik samen altijd naast elkaar liepen. Dan draait ze zich naar me toe, lacht naar me, houdt haar hoofd een beetje scheef, begint te praten en tuurt diep in mijn ogen. Alsof ze op zoek is naar de schaduw van een klein visje dat toevallig de bodem van een heldere bron oversteekt.’ (2011-9)

Naoko’s zielsverwant en Watanabe’s beste vriend Kizuki heeft zelfmoord gepleegd en hierna voelen beiden zich verweesd. Ze vormden met zijn drieën een eenheid en die is nu weg waardoor hun leven nooit meer hetzelfde zal zijn. De zoektocht naar 'het ontbrekende' is een thema, de twee verweesden zoeken elkaar op, dit is toch veel complexer dan het lijkt, er is geen vervanging, er blijft een gemis, een hiaat. Beiden zoeken hun eigen oplossing, het meisje houdt van Watanabe, maar kan zich absoluut niet overgeven aan hem, hij houdt van haar en wil een relatie, maar heeft tevens te maken met andere meisjes waarvan er eentje heel speciaal wordt. Bovendien staat Naoko met één been in het dodenrijk en probeert ze Watanabe mee te slepen. Er ontstaan complexe driehoeken met bizarre wendingen en verschuivingen. Seks wordt een probleem, de een wil wel maar kan slechts één keer genieten, de ander heeft bizarre prikkels nodig om het leuk te hebben en heeft echt aparte ideeën

‘'O, dat is waar ook: laten we wierook branden voor mijn vader,' zei Midori. Ik volgde haar naar de kamer waar het huisaltaar stond, stak wierook aan en vouwde mijn handen.

'Weet je, ik heb me laatst voor deze foto van mijn vader helemaal uitgekleed. Ik heb al mijn kleren uitgetrokken en mezelf uitgebreid, met een soort yoga, aan hem laten zien. "Kijk papa, dit zijn mijn borsten en dit is mijn k.t (tvl),'" zei Midori.’ (2011-513)

En Watanabe? Deze ongenaakbare jongen met zijn liefde voor platen, voedsel en vrouwen laat zich als een speelbal tussen de vrouwen heen en weer gooien en weet zich geen houding te geven.

Een mooie rol is weggelegd voor Reiko, de kamergenote van Naoko wanneer ze samen in een kliniek zitten ver van de bewoonde wereld midden in een bos. Een schitterende passage vind ik wanneer Naoko 's nachts als een schim in het dodenrijk verschijnt aan Watanabe. De vreemde sfeer in de kliniek en de verhouding tussen de oudere Reiko en Naoko worden aangenaam beklemmend beschreven. Door de vergelijking mer De Toverberg -  je kunt er niet omheen, het boek dat Watabe bij zich heeft wordt meerdere keren genoemd - is de link met Hans Castorp snel gemaakt. Het was wat mij betreft niet nodig geweest, het leidde me af, Japan en Europa roepen een totaal andere sfeer op.

Overigens is het allemaal wel erg triest en weemoedig, de mooie songs die Reiko op haar gitaar speelt maken het verdriet en het noodlot voelbaar, alle tekenen wijzen op een niet goede afloop. Maar hoe het afloopt is wel bijzonder, uiteindelijk zijn er winnaars en verliezers.

Het laatste gedeelte van het boek waarin de waarheid aan het licht komt levert het volgende citaat op, een mooi citaat, waarin Watanabe de oren gewassen krijgt van Reiko die helemaal met de Shinkansen* naar Tokio komt.

‘'Als je over de dood van Naoko pijn voelt, voel die pijn dan de rest van je leven. En als er iets van te leren valt, leer dat. Maar word helemaal los daarvan gelukkig met Midori. Jouw pijn heeft niets te maken met Midori. Als je haar nog verder pijn doet, is het misschien niet meer terug te draaien. Het is misschien moeilijk, maar wees sterk. Word volwassen. Ik ben helemaal uit de kliniek hierheen gekomen om je dit te zeggen. Dat hele stuk in die doodskistachtige trein.' (2011-637)

(Foto: Gasper Tringale)

De auteur

Haruki Murakami (1949) schreef onder andere de romans 'Norwegian Wood', 'Kafka op het strand', '1q84' en 'De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren'. Murakami’s werk wordt in meer dan veertig landen uitgegeven en is bekroond met meerdere prijzen, waaronder de Welt-Literaturpreis en de Hans Christian Andersen Literatuurprijs. Hij wordt regelmatig getipt als kandidaat voor de Nobelprijs. In 2016 verscheen de verhalenbundel 'Mannen zonder vrouw'. Zijn grote nieuwe roman Killing Commendatore verscheen eind 2017, een nieuw hoogtepunt in zijn oeuvre. In januari 2019 verscheen 'Roman schrijver van beroep', een eenmalig kijkje achter het bureau én in de ziel van Haruki Murakami. (Foto: Gasper Tringale)

Titel: Norwegian Wood

Auteur: Haruki Murakami

Uitgever: Atlas Contact

ISBN: 9789045017426

Vertaling: Elbrich Fennema

Genre: fictie

Pag.: 213

Verschenen oorspronkelijk: 1987

Verschenen deze editie: 2011

*De Shinkansen (Japans: 新幹線) is een netwerk van hogesnelheidslijnen in Japan, waarop de beroemde kogeltreinen (Japanse hogesnelheidstreinen) rijden. (wiki)

Ivica Prtenjača - Het is goed, het is mooi/De berg

Recensie door Truusje

Uitgeverij KLIN

                                        

Een spiegel voorgehouden worden

Terwijl de romans en dichtbundels van Ivica Prtenjača zijn vertaald in twintig talen, bleef de Nederlandse boekenwereld lang verstoken van zijn werk. Sanja Kregar heeft nu twee van zijn romans - of eigenlijk is de term 'novellen' beter op zijn plaats - vertaald. Deze zijn samengevoegd tot een fraaie genaaid, gebonden uitgave.

In beide novellen ligt het perspectief bij de ik-figuur. Op enig moment wordt zijn naam ook genoemd, Ivica. Het is dus alleszins aannemelijk dat het hier om een autobiografisch werk gaat.

In 'Het is mooi, het is goed' ontrolt het verhaal van de ik-figuur zich in korte hoofdstukken. Hij beschouwt zichzelf als auteur, maar het werk wil maar niet van de grond komen, dus is hij op zijn vierendertigste de stad uit getrokken en is op weg naar zijn allereerste vaste baan, als boekhandelaar in de nieuwe boekenzaak 'Glorija' in Zagreb.

Een gemeubileerd huurappartement is snel gevonden, maar hij kan het daar in zijn eentje eigenlijk niet vinden en na werktijd gaat hij het cafeetje tegenover de boekwinkel in. Zijn gekmakende eenzaamheid verdrinkt - en verdringt - hij daar. Al vanaf zijn jeugd is het hem duidelijk dat hij een geagiteerde geest heeft, slecht kan plannen en daardoor altijd haast heeft.

'Maar mijn innerlijke onrust knaagde. De giftige plant van verantwoordelijkheid en schuld groeide en bloeide. Ik bestreed het allemaal op een volstrekt verkeerde manier; ik overtuigde mijzelf ervan dat ik zo slim en handig ben dat ik het allemaal op tijd zou redden, dat er niets aan de hand was, mijn vermogen om snel te leren en goed te onthouden is toch wijd en zijd bekend, ik kan makkelijk improviseren enzovoorts...'

Met de nodig zelfspot en zelfreflectie beschrijft hij de gebeurtenissen in Zagreb en de boekwinkel, afgewisseld met anekdotes uit zijn jeugd. De drijfveer om zelf te koken is allerminst aanwezig en hij gebruikt de meest dubieuze maaltijden in allerhande etablissementen. Toch weet hij steeds weer iets moois te zien in de dingen om hem heen. Er gebeurt voor de lezer ook iets moois door een schijnbaar samenspel tussen protagonist, die behept is met een groot opmerkingsvermogen, en de auteur die veel details beschrijft.

Maar dan komt er een moment dat hij zichzelf even niet in de hand heeft en met zijn neus op de feiten wordt gedrukt.

De tweede novelle, 'De berg', vertelt het verhaal van Ivica die met een ezel, Visconti genaamd, de bergen in trekt, als vrijwillig surveillant bij de brandweer. Vanaf de top van de berg heeft hij het overzicht in een uitzichtpost, vanwaar hij zijn controlerend oog over het eiland laat gaan, om te waken over het ontstaan van zomerbranden.

'Dit wezen, Visconti, [...] had van het begin af aan iets edelmoedigs over zich dat ik bewonderde. Hij was namelijk erg, erg rustig, bijna onbeweeglijk als een beeld met levende ogen. Daarbij was hij wonderbaarlijk harmonieus, stil en bescheiden. Toen ik hem te drinken gaf, bleef hij eerst een poos boven het water staan, bezweet en moe. Geen gulzigheid, geen gevecht. Wat kon ik dat bewonderen.'

Gedurende een verblijf van drie maanden gaat hij op zoek naar de eenzaamheid om te trachten zijn rust terug te vinden, nadat hij na zijn vertrek bij de boekwinkel nog bij een uitgeverij en een museum had gewerkt, maar zijn draai niet meer kon vinden.

In het gezelschap van Visconti, ziet hij voorbijkomende toeristen en heeft hij af en toe contact met twee plaatselijke jagers. Verder volledig op zichzelf aangewezen, overdenkt hij de voorbije jaren en wordt hij geconfronteerd met zijn angsten, verondersteld onvermogen, maar vooral met het besef dat het een louterende ervaring is.

'Mijn eenzaamheid wordt bedwelmend. Ik ben vertrouwd geraakt met deze berg, de uitkijkpost, het bos, de paden en de dieren. Ik kwam in een gat in de tijd terecht, een gat zonder gedachten en ik vond er mijn spiegelbeeld, mijn schaduw en mijn weg. Ik loop als een vrij man over een breed, leeg pad.'

De mooie, samengestelde en meanderende zinnen, maken van dit proza een fijne leesbeleving. De filosofische overpeinzingen zijn bijzonder boeiend en herkenbaar, zijn ontboezemingen heel persoonlijk en open. Toch is Prtenjača's schrijfstijl heel helder, zuiver en bondig, en bovenal niet gespeend van humor.

Twee betoverende novellen, die onverbrekelijk bij elkaar horen en een man laten zien die door schade en schande een spiegel voorgehouden kreeg.

Auteur

Ivica Prtenjača ( Rijeka , 27 januari 1969 ), Kroatische schrijver en redacteur. 

Hij studeerde Kroatisch aan de voormalige Faculteit der Pedagogiek in Rijeka en vervulde diverse banen, van magazijnmedewerker tot bouwvakker, galeriehouder, brandweerman, handelaar, boekhandelaar, marketingmanager, woordvoerder en werkte in uitgeverijen. Hij is een prominente promotor van literatuur, deelnemer, leider en organisator van literaire vergaderingen en evenementen. President van Goran springplank. Op de Kroatische radio verzorgt en autoriseert hij de shows 'Mijn keuze' en 'Morning on Third'.

Met de roman 'Good, Nice' debuteerde hij in 2006. Tevens schrijft hij poëzie en dramamodellen. Zijn boeken zijn vertaald in 20 talen. Hij heeft Kroatische literatuur gepresenteerd tijdens tal van vergaderingen in het buitenland. Hij is lid van de Croatian Society of Writers en woont en werkt in Zagreb.

(Bron: https://hr.wikipedia.org/wiki/Ivica_Prtenja%C4%8Da)

Titel: Het is goed, het is mooi/De berg

Auteur: Ivica Prtenjača

Vertaling: Sanja Kregar

Pagina's: 232

ISBN: 9789492160140

Uitgeverij KLIN

Verschenen: maart 2019