Daan Heerma Van Voss - Noem het liefde

Recensie door Truusje

Uitgeverij De Bezige Bij

Dubbelagent in de liefde

De vierendertigjarige scenarist Tomas Wolf heeft het idee dat hij alles in de liefde wel heeft meegemaakt. Hij gelooft er niet meer in.

De dood van zijn ouders, twaalf jaar geleden, is hem niet in de koude kleren gaan zitten, waardoor hij bij een psychiater op de sofa is beland. Tegenover hem bekent hij dat hij er van overtuigd is dat liefde ziek maakt.

Redenen om weer te geloven in de liefde

De tweede verhaallijn die door het boek loopt is de relatie met zijn grootmoeder. Ze is oud, beseft dat ze het leven geleefd heeft en ziet het einde graag naderen. Haar wens is om zelf de regie te voeren over het einde en betrekt haar kleinzoon in haar plannen. Dit gegeven en het feit dat zijn dierbare vriend, Adriaan de Ridder ernstig ziek is, doen hem besluiten weer te geloven in de liefde.

Het meisje A.

Wanneer hij een meisje behoedt voor een ongeluk, door haar voor een voorbij razende taxi weg te sleuren, raakt hij volledig in de ban van haar.

Op dat moment neemt hij zich voor nooit haar echte naam uit te spreken, zolang ze van hem is. Hij zal haar voortaan het meisje A. noemen. Op die manier hoeft hij haar nooit helemaal te delen. - Een heel apart gegeven wat mij in eerste instantie wat afstandelijk over kwam, maar gaandeweg wel wende -.

Hij herkent haar als zijn achter-achter-achternichtje en realiseert zich dat ze elkaar 14 jaar geleden voor het laatst hebben gezien tijdens een familiediner. Het meisje A. was toen 4 jaar oud. Dat ze nu 18 is is voor beiden geen beletsel om zich in een passionele relatie te storten.

Het meisje A. is een bijdehandje, veeleisend, impulsief, lichtzinnig, raadselachtig en heeft het hart op de tong, waardoor ze ook weer ontwapenend is. Hierover zegt Tomas dat ze het heerlijk vond om hem af te troeven, maar is zich ervan tegelijkertijd bewust dat hij zichzelf wil bewijzen dat hij meer is dan haar slaaf. Ze tergt hem, daagt hem uit en wil vooral alles weten over de tijd vóór hun hernieuwde ontmoeting. Opvallend is de manier waarop ze beiden tegen de liefde aankijken. Het leeftijdsverschil is 16 jaar, maar hier zie je toch onvermijdelijk al een generatiekloof.

'Ze vond dat ik mijn baard moest laten staan. Ze wilde dat ik harig was, zei ze, als een man. Het woord 'als' raakte me , kort maar hevig, een wespensteek. Het gif uitzuigen en gehoorzamen, iets anders zat er niet op.'

Een voorstel

Omdat hij in die tijd geen werk of inkomen heeft en haar laat denken dat hij ruim in zijn slappe was zit, wordt de financiële toestand nijpend. Van zijn grootmoeder krijgt hij te horen dat zijn deel van de erfenis bijna op is, wat betekent dat hij zijn huur niet meer kan betalen. Hierdoor houdt hij er wat dubieuze praktijken op na, om toch wat geld te genereren. Netjes is dat natuurlijk niet, maar ik kan het hem eigenlijk niet eens kwalijk nemen. Tomas is behoorlijk zoekende.

Bij een bezoek aan Adriaan, lucht hij zijn hart. Zijn vriend doet hem een voorstel waar hij een bedrag mee kan verdienen.

''[...] Ik wil dat je je ogen openhoudt. Ik wil dat je jouw geliefde observeert en jezelf onderzoekt. Ik wil dat je binnendringt in wat jullie twee liefde noemen. Ik wil zien wat jij ziet en nog één keer voelen wat jij voelt.' Zijn borstelige wenkbrauwen gingen verwachtingsvol omhoog.

Hoe zag hij dat voor zich?

'In concrete zin; maak overal aantekeningen van, van alles wat jullie meemaken, en alles wat je daarvan denkt. En denk bij niets; o, dat onthoud ik wel, want dat doe je niet. Laat me het van binnen zien. Alsjeblieft.''

Als scenarist zijnde bedenkt Tomas zich nog wel dat de story-telling-goeroe Robert Mckee het waarschijnlijk niet met deze gang van zaken eens zou zijn, maar het schoorsteentje moet toch roken, dus gaat hij akkoord met het voorstel.
Om het meisje A. beter te leren kennen en te begrijpen gaat hij wel ietwat onorthodox te werk. Ze zegt hem dat ze vermoedt dat hij geheimen voor haar heeft.............

'Ik kon er niet omheen: vanaf dit moment was ik een dubbelagent in de liefde.'

Structuur

Het boek is opgebouwd uit vier delen, die de fasen en ontwikkeling weergeven van Tomas en zijn relatie tot het meisje A.

Het eigenlijke verhaal is één grote flashback - maar wellicht zijn het de aantekeningen waar Adriaan om heeft gevraagd? - en het boek heeft een cirkelstructuur; op het einde bijt de slang zich in de staart.

Perspectief

Het vertelperspectief is geschreven vanuit de belevende-ik. Hierdoor is het makkelijker om in de huid van de ik-verteller te kruipen en de gebeurtenissen door zijn ogen te zien. Het is echter niet altijd betrouwbaar, omdat je de gebeurtenissen alleen vanuit zíjn blikveld ziet. Ook rijst de vraag aan wie hij zijn verhaal eigenlijk vertelt.

Op enig moment in dit boek keert het vertelperspectief echter, bijna ongemerkt, naar de derde persoon en spreken we op dat moment van een personale verteller. Dit gebeurt op een heel bijzondere manier, omdat er geen sprake is van een nieuw hoofdstuk of een nieuwe alinea. Ineens kijk je als lezer niet door zíjn ogen naar wat er wordt verteld, maar staat de verteller verder van de protagonist af.

Conclusie

Dit is een boek dat goed moet indalen, bezinken wanneer je de laatste bladzijde hebt gelezen. Even stil zijn en nagaan wat je hebt gelezen. En vooral teruggrijpen naar het eerste hoofdstuk om de kwartjes te laten vallen. Althans zo heb ik het ervaren.

In eerste instantie had ik het idee een eenvoudig liefdesverhaal te lezen, maar schijn bedriegt, daar kwam ik al snel achter. Door het hele boek laat de auteur kleine ballonnetjes op. Informatie over dingen, omstandigheden en gebeurtenissen die aan het einde naadloos verklaard worden.

Het is ook een gevoelige roman, de mooie proza, de bezinning worden afgewisseld met ironie en cynisme.

Duidelijk komt naar voren dat 'maar' 16 jaar leeftijdsverschil wel degelijk een heel andere kijk kan geven op de wereld om ons heen en in het bijzonder op het fenomeen Liefde.

Door de ogen van Tomas wordt helder hoe moeilijk het kan zijn om een relatie te hebben en om voor de volle 100% oprecht te zijn ten opzichte van de ander. Ik neem tenminste aan dat er meer mensen zijn die wel eens dingen doen omdat ze denken dat de ander het verwacht of graag wil en er later achter komen dat dat helemaal niet noodzakelijk is geweest.

16-05-2018: Love Night bij De Bezige Bij
De auteur in gesprek met Daan Boom en Stijn van Vliet

De auteur vertelde tijdens de 'Love night' bij de uitgeverij, dat Tomas uit hemzelf voortkomt, maar is dat eigenlijk wel een belangrijk gegeven? Is het belangrijk om te weten of er autobiografische elementen in een boek verwerkt zijn? Nee, voor mij is dat een loos gegeven. Het lezen van een roman is een ervaring an sich en wanneer ik meer wil weten over iemand, pak ik de eventuele biografie.

Wat me wel nieuwsgierig maakt is de reden waarom hij heeft gekozen voor de naam 'Tomas Wolf'. Zie ik hier een 'speaking name' in relatie tot de schrijvers Thomas Wolfe en Thomas Wolf? 'Wolf' ten opzichte van 'Voss'? 'Tomas' ten opzichte van broer 'Thomas'? 

Betoverend? Ja, absoluut, maar ook confronterend door het besef dat mijn kijk op de liefde zo kan verschillen van de ideeën van onze kinderen. Ouderwets, oubollig, niet van deze tijd? Er komt in ieder geval duidelijk naar voren dat er generatiekloven bestaan en dat elke generatie de liefde anders beleeft, voelt, ervaart. De tijdgeest is ook hierin zeer bepalend.

Het besef bekruipt me dat ik een ambassadeur lijk te worden die het direct herlezen van een boek aan het promoten is. Het is zo mooi om zoveel mogelijk uit een boek te halen en te merken dat er nog veel meer in zit dan je in eerste instantie ziet. 'Noem het liefde' is een boek met heel veel, héél veel inhoud. Ik zou nog veel meer over dit boek kunnen schrijven, maar dan zou ik me schandelijk bezondigen aan spoileren.

Voor mij is 'Noem het liefde' een regelrechte TOPPER en een knap staaltje werk. Maar ja, Daan HvV is er dan ook 6 jaar mee bezig geweest!

'Soms begrijp je het verhaal pas echt als het bijna is afgelopen'

Auteur

Daan Heerma van Voss (1986) is romanschrijver en historicus. Hij heeft geschreven voor verscheidene nationale en internationale tijdschriften en kranten, zoals NRC, Humo, De Morgen, Vrij Nederland, Das Magazin, De Volkskrant, de Israelische krant Haaretz, het Zweedse dissidentbloggen, Svenska Dagbladet, PEN International, The New York Times en de Amerikaanse Vogue. Hij is tevens columnist bij De Morgen  en NRC Handelsblad. Voor zijn interviews voor De Groene Amsterdammer kreeg hij in 2012 De Tegel uitgereikt, de prijs voor het beste journalistieke werk van het jaar.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Daan_Heerma_van_Voss

(Bron: http://www.daanheermavanvoss.nl)

Titel: Noem het liefde

Auteur: Daan Heerma van Voss

Pagina's: 299

ISBN: 9789403110400

Uitgeverij De Bezige Bij

Verschenen: 17 mei 2018

Philipp Blom-De opstand van de natuur

Recensie door Tea van Lierop

Uitgeverij De Bezige Bij

Klimaat, klasse en kapitaal

Ooggetuigen

‘Een geschiedenis van de kleine ijstijd (1570-1700) en het ontstaan van het moderne Europa.’

Wat was de invloed van de natuur op het Europa van de zeventiende eeuw en wat zijn de overeenkomsten met de huidige klimaatveranderingen? Dit is heel in het kort waar Philipp Blom in dit boek een antwoord op probeert te geven.

Aan de hand van ooggetuigen, kunstenaars, filosofen, economen en andere denkers en wereldhervormers is een consistent verhaal ontstaan dat leest als een historisch verhaal met een flinke maatschappijkritische toon.

Het gaat ook over de relatie tussen een veranderend wereldbeeld en de rol van de godsdienst.

Meedogenloos

Dat klimaat een gesel voor de bevolking kan zijn is van alle tijden. In het raadgevend werk, Werken en dagen uit 700 v.Chr, geeft de Oudgriekse dichter Hesiodes les aan zijn broer Perses over de agrarische kunsten. Ook toen had men te maken met tegenslag, er was een landbouwcrisis en de Grieken moesten op zoek naar nieuw land.

Christopher Marlowe beschreef in 1587 het Europese levensgevoel tijdens de kleine ijstijd in Tamburlaine

'Europe where the sun dares scarce appear/ For freezing meteors and congealed cold.’

Een van de ooggetuigen waarvan de aantekeningen bewaard zijn gebleven is Wouter Jacobsz, een monnik uit Gouda die moest vluchten voor de geuzen naar het katholieke Amsterdam. Hij schreef in zijn dagboek over alledaagse zaken, maar vooral riep hij God op niet langer werkeloos toe te zien, maar in te grijpen in de loop van de geschiedenis. In de roerige tijden van oorlog, terechtstellingen, hoge prijzen van brood en koren maakte het veranderende weer het leven wreder.

'Het was in deze tijd bitterkoud weer. Het vroor streng. Het hagelde, het sneeuwde en waaide ruw en het duurde van Allerzielen [2 november] tot nu toe [maart]. Onze genadige Heer, begrijpen we daaruit, is vertoornd en wil ons tonen hoezeer we zijn afgedwaald, maar de mensen veranderden niet en gedroegen zich alsof ze Zijn vijanden waren.'

Winterlandschap met ijsvermaak, Hendrick Avercamp, omstreeks 1608.

Shakespeare, Armada en branden

Door de hoge graanprijzen kwam het tot onlusten en protesten in Engeland. Shakespeare schreef tegen deze achtergrond in 1595 zijn tragedie Richard III: 'Nu is het de winter onzer grieven' (begin van Richards grote monoloog)

Dat het verloop van de historie afhankelijk kan zijn van klimaatveranderingen blijkt ook uit de ondergang van de Spaanse vloot de Armada. Door ongekend heftige stormen kwamen de op de vlucht geslagen schepen van de Armada in nood, een deel van de vloot sloeg op de rotsen of zonk. Een ander verschijnsel van het veranderend klimaat was de extreem droge en hete lente en zomer van 1666, niet alleen de landbouw leed hieronder, maar ook gebouwen. Houtwerk droogde uit met als gevolg dat een kleine brand al een vlammenzee kon veroorzaken.

Spaanse Armada (Wikipedia)

Rusland

Ook Rusland werd niet gespaard, hier speelde een vulkaan een belangrijke rol. De mislukte oogst in 1601 en die van daarna, leidden tot een rampzalige hongersnood. Drie miljoen mensen stierven van de honger of aan epidemieën. Deze crisis staat bekend onder de 'Tijd der Troebelen'. De veroorzaker van de Russische hongersnood was een vulkaanuitbarsting in Peru. In februari 1600 barstte de Huaynaputina uit en het zwavelzuur, dat in de atmosfeer kwam veroorzaakte een vulkanische winter, die ook op het noordelijk halfrond een aantal jaren voor afkoeling zorgde.

Sociaal

De auteur legt uit dat het verdwijnen van de meent, de commons een enorme rol gespeeld heeft op sociaal gebied. Een meent was een gemeenschappelijk stukje grond waarop iedereen, ook de allerarmsten, hun vee mocht laten grazen en wintervoer mocht maaien. Met het afschaffen daarvan, het gevolg van markteconomisch denken, werden de armen beroofd van hun bestaansmiddel. Visionair Thomas More zag dit in 1514 al aankomen, in Utopia schreef hij:

"'Jullie schapen," zei ik, "die zo vredig waren en zo weinig hoefden te eten, zijn zo vraatzuchtig en teugelloos geworden dat ze de mens zelf opvreten en de akkers, huizen en gezinswoningen verwoesten en ontvolken'"

Welke enorme gevolgen deze transformatie had beschreef Karl Polanyi in The Great Transformation. Hij hekelt een puur vrije markt, waarin alleen geld telt en hij wil terug naar een systeem waarin economie is ingebed in sociale relaties. Nog steeds actueel in onze huidige wereld met zijn enorme ongelijkheid van middelen en macht.

Wereldbeeld

Onderwijs, boekdrukkunst, vlugschriften zorgen voor ontwikkeling en verspreiding van het nieuws, volgens kardinaal Richelieu en Filips IV een bron van rebellie.

Door het dalen van de temperatuur deed zich een verschijnsel voor dat tot de verbeelding sprak. Tussen 1570 en 1650 strandden veertig potvissen op de Nederlandse kust. Hoe keken de mensen hier tegenaan? Volgens Hugo de Groot is de reactie afhankelijk van de mate van de ontwikkeling van de toeschouwers.

'Maar onder het gewone volk [parmy le vulgaire] (…) zei de een dat het lot van dat buitengewone dier een grote zege over de vijanden met rijk plundergoed voorspelde, (…)'

Iets soortgelijks is te zien wanneer er in de winter van 1680 een komeet verschijnt boven Europa, het zou een hemels teken zijn, velen waren doodsbang. Die winter was ijskoud, met heldere nachten en strenge vorst, het hoogtepunt van de kleine ijstijd in Europa.

Ruina mundi

De angst en vermoeden van de ruina mundi (het instorten van de wereld), vroeg om verklaringen van de geheimen van de natuur. Naast erkenning van de Bijbel, als enige bron van alle kennis, was er ook aandacht voor andersdenkenden. De Romeinse filosoof Lucretius schreef in de eerste eeuw na Chr. in de rerum natura (De natuur van de dingen) over een wereld waarin de goden geen plaats meer hadden.

Het wereldbeeld van Michel de Montaigne (1533-1592) werd beschreven in zijn Essais, hij gebruikte geen enkel citaat uit de Bijbel, maar putte uit geschriften van denkers uit de heidense klassieke oudheid.

Conclusie

Dit toegankelijk geschreven boek geeft een interessant beeld van de relatie klimaat/historie. Er staat wel erg veel gecomprimeerde informatie in waardoor het vooral een vol boek geworden is. Ik vind dat geen bezwaar, de auteur heeft zo volledig mogelijk willen zijn. Kortom, een fijn historisch boek in een goed leesbare vorm.

 De auteur

Philipp Blom (Hamburg, 1970) is historicus, romanschrijver, journalist en vertaler. Hij studeerde in Wenen en Oxford en schrijft voor tal van Britse en Duitse kranten en tijdschriften, zoals The Times Literary Supplement, The Independent, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Die Zeit, en voor Vrij Nederland. Bij De Bezige Bij verschenen De duizelingwekkende jaren (2009), Het verdorven genootschap (2010), Alleen de wolken (2014) en De opstand van de natuur (2017).

Titel: De opstand van de natuur

Titel oorspronkelijk: Die Welt aus den Angeln

Auteur: Philipp Blom

Vertaler: W. Hansen

Uitgever: De Bezige Bij

ISBN: 9789023449089

Pag.: 320

Genre: Geschiedenis & Politiek

Verschenen: 2017

Svealena Kutschke-Een stad, het meisje en de duivel

Recensie door Tea van Lierop

Uitgeverij Atlas Contact

De Duitse geest in drie generaties met een snufje magie

De Trave

Een familie-epos in het Lübeck van de 20ste eeuw. Zo zou deze lijvige roman omschreven kunnen worden. Lübeck leent zich kennelijk voor zo'n epos, want in 1901 schreef Thomas Mann ook een roman over Lübeck en een familie. Het verschil zit in de achtergrond. In tegenstelling tot het gegoede milieu van Mann's Buddenbrooks, schreef Kutschke over de armen, de verschoppelingen van Lübeck. Zo ontstond een totaal ander verhaal over dezelfde stad. Drie generaties worden gevolgd in hun, vaak miserabele, leven, toegeschouwd door de goedaardige duivel. 

Messcherp worden de personages geportretteerd in het sterk veranderde Duitsland. Hun noodlot is een motief dat meandert door de hoofdstukken en de kleurrijke verhalen zijn doorspekt met elementen uit sagen en legenden waaraan Noord Europa zo rijk is.
Een centrale rol is weggelegd voor de rivier de Trave, die net als het noodlot slingert door het hele boek.

Lucie 

Door een mirakel wordt Lucie gered uit de dood, haar hoogzwangere moeder koos voor verdrinking in de Trave. In haar ogen was Lübeck 'de hel'. De afbeelding op de cover laat een vrouw zien met lange haren die gelukzalig en onwetend onder water drijft met boven zich een veld van bloemetjes.

'De duivel stond aan de overzijde van de Trave, klopte een sigaret uit het pakje, stak die tussen zijn lippen, nam een doosje lucifers uit de zak van zijn rokjas en streek er een aan. Het schijnsel van de vlam schilde zijn gezicht uit de nacht, zijn zwarte achterovergekamde haar, de volle baard, de felblauwe ogen, de roodgeverfde lippen. De hand met de lange, roodgelakte nagels. Hij stak de sigaret op en het schijnsel van de gloed verlichtte de hele wijk.' 

Haar dochter, Lucie, wordt uit de baarmoeder gered, en in liefdevolle herkenning door de duivel opgewacht. Deze leeft al eeuwenlang in Lübeck en maakte de vele hoogte- en dieptepunten van de stad mee. Hij komt regelmatig in beeld met z'n karakteristieke trekjes. Het moederloze meisje groeit op bij haar vader, hun behuizing is zeer eenvoudig, er is geen enkel comfort en ook de inkomsten van vader laten te wensen over. 

Chronologie 

Om wat spanning aan te brengen lopen de verhaallijnen door elkaar heen. De lezer wordt geacht bij de les te blijven en snel te schakelen bij de wisseling van het decor. Met de stamboom voorin het boek is het makkelijk even terug te bladeren voor het plaatsen van de personages. Dat is wel nodig, want er komen nogal wat verschillende namen voor. Afwisselend brengt het verhaal de lezer van de verschrikkingen in WOI via de muitende matrozen in Kiel in 1918 naar onlusten bij een asielzoekerscentrum in Lübeck 1996 en weer terug. In vogelvlucht komt het veranderende Duitsland aan bod met al zijn maatschappelijke gevolgen en keuzes die mensen soms maken. Niet altijd is er sprake van kiezen, soms overkomt hen iets. En soms is er wel een keuze, maar pakt die compleet verkeerd uit omdat de gevolgen niet te overzien waren. 

Vlammen 

De auteur heeft een uitgebreide stijl van beschrijven. Gedetailleerd wordt verslag gedaan van het wel en wee van de personages. De nadruk ligt op wee, want veel vrolijkheid zit er niet in het boek. Hoewel de ironische toon wel af en toe zorgt voor glimlach. Net als het Duitsland van de 20ste eeuw hebben de ook de personages het zwaar. Sommigen hebben talent, maar slagen er niet in dit om te zetten naar een zinvol bestaan. Het blijft bij experimenteren en een enkeling krijgt geen voet aan de grond omdat hij de pech heeft dat zijn levenswerk net door een ander volbracht is. Dit is het geval bij Willnauer die elke keer dat hij met een boek bij de uitgever komt te horen krijgt dat Thomas Mann hem net voor was. Bij de boekverbranding offert hij zijn hele oeuvre vrijwillig op aan de vlammen. 

Dochters en zonen 

De personages van de familie stammen uit twee lijnen die later bij elkaar komen doordat er een verbintenis ontstaat uit elk van de twee families: Christoph en Lucie. Zij krijgen dochter Freya, die op haar beurt trouwt met Jürgen, Jessie is de naam van hun dochter. Het lijkt alsof de nadruk gelegd wordt op de vrouwen, de titel lijkt ernaar verwijzen, maar de mannen krijgen een net zo belangrijke rol toebedeeld. Het kunstenaarschap zit meer in de mannen, er is een schilder en een acteur/tekenaar. Maar daarnaast zit ook een flinke brok agressie in de mannen. Een van hen is oorlogsinvalide en een paar van hen laat hun oren hangen naar het nationaalsocialisme, in het geval van Christoph pas in tweede instantie.
Het magische, de sterkste band met de duivel, zit bij de vrouwen. 

Punkers 

Lucies kleindochter Jessie komt in aanraking met een groep linkse anarchisten. Bijzonder is dat ze daar haar jeugdvriendje Bjarne ontmoet. De groep woont in een schaftwagen en schetst het leven zoals het moet zijn geweest, realistisch en rauw, maar ook liefdevol en overtuigend in het uitdragen van hun idealen. 

'Lasse grijnsde. Die ochtend had hij het beddengoed gewassen. Onder de douche. De anderen gingen naar de wasserette, maar Lasse vond het inconsequent om in een schaftwagen te wonen en dan zijn spullen in een machine te stoppen. Kapitalisme begon volgens hem niet pas bij merkspijkerbroeken. Anarchie begon niet pas waar de luiheid ophield.' 

Conclusie 

Dit boek las ik in feuilletonvorm (mogelijk gemaakt door Hebban) met een groot aantal lezers. Het is een boek dat naar mijn mening het best niet in delen gelezen wordt, maar gewoon in zijn geheel met zelfgekozen rustpunten.
De auteur heeft jarenlang gewerkt aan het boek en dat is te merken. Een roman met een enorme hoeveelheid details en verhaallijnen, die niet chronologisch verteld worden en het raadselachtige optreden van magische elementen vergt concentratie en continuïteit.
Voor mij is was het een enorme intensieve leeservaring met duizelingwekkende passages, soms enorm schokkend, maar altijd tot de verbeelding sprekend.
Ik zal de naam Lübeck nooit meer kunnen lezen of horen zonder te denken aan de vriendelijke duivel, 'Sympathy for the devil', die al rokend de stad en zijn inwoners volgt.

De auteur 

Svealena Kutschke (1977) is in Lübeck geboren en woont tegenwoordig in Berlijn. Een stad, het meisje en de duivel is haar derde roman.

Titel: Een stad, het meisje en de duivel
Titel oorspronkelijk: Stadt aus Rauch
Auteur: Svealena Kutschke
Vertaler: Goverdien Hauth-Grubben
Uitgever: Atlas Contact
ISBN: 9789025447700
Pag.: 704
Verschenen: 2018
Genre: literaire fictie

Camillo José Cela-Mrs. Caldwell spreekt met haar zoon,

Recensie door Roosje

Uitgevrij Meulenhoff

Moeder en Zoon

Geen gewone roman, dit vijfde - meen ik - boek van nobelprijswinnaar - 1989 - Cela. Ik geloof dat dit misschien een van de eerste Spaanse romans is die ik lees, afgezien van Don Quichotte.

Dit is geen roman in de zin van een doorlopend verhaal met een bepaalde structuur, chronologische gebeurtenissen en personages die zich ontwikkelen. Het is een vreemd boek, een zeer apart boek. Ik kan me zo 1, 2, 3 geen ander boek herinneren dat zo ongewoon is als dit. Die zijn er ongetwijfeld. En ik heb wel een voorkeur voor afwijkende romans.

Twee grote motieven

Het gegeven is dat mrs Caldwell, een Engelse dame, maar ook een kosmopoliet, haar zoon, Eliacim, verloren heeft. Hij stierf in de Aegeïsche zee. Door middel van brieven die zij aan hem schrijft, houdt zij de herinnering aan hem levend en misschien zit er ook wel een Orfeusmotief in: zij probeert hem terug te krijgen van Poseidon en Hades door middel van deze smartelijke, poëtische en humoristische pennenvruchten.

Een omgekeerd Oidipouscomplex is dit boek absoluut. Op allerlei manieren verklaart mrs Caldwell, de moeder aan haar zoon de liefde: geestelijk, emotioneel en fysiek. Behalve moeder is zij absoluut ook zijn minnares.

Structuur

Deze ‘brievenroman’ bestaat uit 213 ‘hoofdstukken’: aforismen, parabels, poëziefragmenten, taalexperimenten met woorden - bijv taille, gedetailleerd (‘zonder taille’), als mrs Caldwell schrijft over zwangerschap , experimenten met grammaticale verbanden en zinsvolgorden. Cela schrijft ons nog een woord vooraf, sluit af met ‘Nog een mededeling’ en een ’Postscriptum’; dat laatste past natuurlijk in de idee van de brief en brievenroman.

Experimenteel

Het heeft er de schijn van dat Cela de lezer werkelijk iets serieus wil mededelen in dit voorwoord, maar gaandeweg krijg je in de gaten dat hij je ook bepaald in het ootje neemt. Deze brievenroman is een amfora vol associaties en zaken uit het ongerijmde, het absurde. Misschien een beetje zoals de schilderijen van Dalì.

Talloze motieven drijven de lezer tegemoet: zee, water, rivieren, zwemmen, vissen, schipbreukelingen - je kunt hier natuurlijk ook niet om de Odyssee heen -, verdrinken, lijken in het water, zwembad, foetus in utero, etc.

‘ Zee is een woord waar ik ziek van word, waarover ik niet rustig kan praten. De zee is een mooi en onuitstaanbaar jong meisje die (sic! rdv) het al te zeer voor de wind is gegaan in het leven. Een zee, zomaar een zee, ook al is het een concrete, duidelijk omschreven zee, is geen zee. Een zee, een liefde, een ezel, een fluweelachtige bloem, een kind dat verdwaald is in een grote stad, een ambtenaar die achternagezeten wordt door een woedende personeelschef, een kogel die door de lucht suist boven een slagveld. Dit is allemaal erg vaag, erg onbepaald. Misschien omdat eigenlijk alle dingen een naam nodig hebben. ‘ (1970: 43)

Arnold Böcklin: Odysseus en Kalypso (1883)

Meer motieven: water met Odysseus weer; Kirke, Calypso, Medea, en toegiftje Medusa

Dat water is het belangrijkste motief, denk ik. Het heeft ook te maken met het puur vrouwelijke element, het oceanische, het voorgeboortelijke: het onbewust gelukzalig ronddrijven in de moederlijke zee (in utero); het is onbewust en onvrijwillig.

Ik zie hier wel een link met vrouwelijke verslindende heksen, zoals Kirke en Calypso uit de Odyssee, die onze Griekse held gevangen nemen om voor zichzelf te houden, hem verslinden als het ware.

Ik denk aan Medea, die haar kinderen offerde op het altaar van de versmade liefde om haar ontrouwe echtgenoot genadeloos te straffen. Ik denk uiteindelijk ook aan de Schikgodinnen, die in elke mythologie, de levensdraad van de mensen weven en als ze het goed vinden, knippen ze die draad door en ben je er geweest. Die Schikgodinnen moet je te vriend houden!

Ook denk ik aan Medusa, het vrouwelijk monster dat mannen doet verstenen; als mannen haar aanzien, raken zij totaal in haar ban (worden tot steen; hebben geen eigen wil meer).

Verslindende moeder en jaloerse minnares

Mrs C is ook een verslindende moeder - denk ook aan de Italiaanse moeder of de Jiddische mama. Heeft mrs C misschien schuld aan de dood van haar zoon?

Ondanks deze ‘ongezonde’ moederliefde kun je je als lezer heel goed verplaatsen in haar onmetelijk verdriet. Vrouwen die moeder zijn, kunnen zich voorstellen of weten misschien zelfs, hoe erg het is als een kind vóór jou sterft.

Maar mrs C is natuurlijk ook de minnares van haar zoon en in die zin voelt ze zich enorm in de steek gelaten door hem en kan zij hem niet loslaten. Met hem verdrinkt zij in de zee van haar eigen tranen.

‘De meest eigenaardige en gezonde vrouwen, Eliacim, hebben een nest schorpioenen in hun decolleté, een krioelende hoop schorpioenen, die kloppen in hun hoge machtige boezem.

Het is een grote geruststelling voor mij dat jij ver uit de buurt van deze eigenaardige en gezonde vrouwen bent, de meest eigenaardige en gezonde vrouwen, die nog nooit iemand zwanger heeft kunnen maken.’ (ibid.: 118)

Dit oceanische staat tegenover het mannelijke element, het Apollinische, de kunst, de wetenschap (die zien dan bijvoorbeeld terug in het Postscriptum van Cela in de meetkundige vergelijkingen; en in zijn kunst van het schrijven wellicht).

Eliacim

Eliacim is een figuur uit de Bijbel, ook uit de Hebreeuwse Bijbel - zoals dat op Wikipedia genoemd wordt -. Deze Eliakim is minister onder de rechtvaardige koning Hezekiat, 715-686 v Chr. Mij zegt het niks en ik weet niet of het werkelijk de bedoeling is dat deze naam symbolisch is. Misschien ook wel.

Faits divers

Er zit ook heel veel humor in; absurde situaties.

Het boek eindigt met hoofdstukjes die de naam dragen van de vier elementen: lucht, aarde, vuur en water. Dat is het leven! De vier elementen.

De mededeling dat mrs C is opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis vind ik jammer. Voor mij had die mededeling niet gehoeven. Ik heb in de loop van het boek heel goed begrepen dat er een steekje los zit bij deze vrouw, maar dat hoeft de schrijver toch niet zo expliciet te zeggen?

Het Postscriptum lijkt me een proeve van het ongerijmde. Ik heb weinig verstand van meetkunde, maar het is duidelijk dat het absurd is, zoals de perspectieven in het werk van Esscher, denk ik.

Ik heb me er wel een beetje toe moeten zetten in dit boek door te lezen. Ieder hoofdstukje is een wereld op zich, een juweeltje. Maar je moet ook wel een beetje doorlezen om je te laten betoveren door deze magister magicus Camillo José Cela.

De nobelprijs kreeg Cela: "Voor rijk en intensief proza, dat met ingehouden compassie een uitdagende visie op de kwetsbaarheid van de mens vormt."

Titel: Mrs. Caldwell spreekt met haar zoon

Titel oorspronkelijk: Mrs. Caldwell habla con su hijo

Auteur: Camilo José Cela

Vertaler: Mariolein Sabarte Belacartu

Uitgever: Meulenhoff

ISBN: 978-90-290-2824-0

Pag.: 206

Genre: literaire fictie

Verschenen: oorspronkelijk 1953

Verschenen: deze uitgave 1989

Dina-Perla - Exodus uit de vuurtoren

Recensie door Andrea

Uitgeverij Dina-Perla Business

Opgroeien met angst en agressie

In haar boek 'Exodus uit de vuurtoren' vertelt Dina-Perla haar levensverhaal. Het grijpt je bij je strot wanneer ze beschrijft hoe ze als klein meisje werd mishandeld door haar moeder en haar broer.

Maar dit boek is veel meer dan een persoonlijk levensverhaal: Dina-Perla stelt zaken aan de orde binnen de orthodox-joodse gemeenschap, waar niemand tot nu toe over wilde of durfde te praten. Wellicht uit angst, maar waarschijnlijk veel meer door de loyaliteit aan een religieuze samenleving die door oorlogen en antisemitisch geweld, toch nog steeds een houvast lijkt te bieden. 

Dina-Perla nam hiervan afstand om te kunnen overleven, want de gewelddadigheden waren ook voor een dapper meisje te veel. Wie het boek heeft gelezen, zal dat begrijpen. Het heeft niets te maken met het afdoen van een religieus leven als zodanig, maar wel alles van doen met hypocrisie en een fundamentalistische levensvisie.

Zorgen voor moeder

Dina-Perla, haar eigen naam, groeit op in een gezin dat nauwelijks structuur of verbanden kent. Haar vader is in haar jeugd verdwenen omdat hij niet met haar moeder kon samenleven. In het gezin wonen bij tijd en wijle ook haar twee oudere halfbroers uit een vorig huwelijk van haar moeder. De jongens zijn vaak afwezig, omdat ze in joodse internaten worden opgevoed, in Parijs en in Antwerpen. Moeder is door haar invaliditeit aangewezen op de verzorging door haar kinderen. Naarmate Dina-Perla opgroeit, is het steeds meer haar taak om voor moeder te zorgen. Ze slaapt ook altijd met moeder in een bed, wat haar steeds moeilijker valt, want moeder ruikt niet erg fris. Onthullend is hoe ze vertelt dat moeder haar geurtjes met eau de cologne probeert te maskeren, hoe ze een pruik draagt over haar vrijwel kaal geknipte hoofd, een van de regels bij orthodoxe joden die aangesloten zijn bij de gemeenschap van de Lubavitcher rabbijn.

Krankzinnigheid en agressie

Moeder is door polio in haar kinderjaren in Algerije verlamd geraakt en kan zich alleen met krukken verplaatsen. Maar in haar buien van achterdocht die grenzen aan krankzinnigheid, gaat ze Dina-Perla ermee te lijf. Ze slaat het kleine meisje bont en blauw. Toch gaat Dina-Perla, ook als ze het geweld voor even ontvlucht, weer terug. De loyaliteit aan haar moeder maakt dat ze steeds opnieuw vertrouwen probeert te stellen, ook al wordt dat keer op keer beschaamd.

Moeder mishandelt haar niet alleen met de krukken, maar ook met woorden: ze vernedert haar, scheldt haar verrot en vertelt alleen maar leugens over haar dochter aan iedere buurvrouw of bezoekster die haar oor daar aan leent. Dat doet ze ook tegen de oudste broer van Dina-Perla. Haar broer, uit domheid en angst, maar zeker ook loyaliteit aan moeder, laat zich opstoken om haar gruwelijk te mishandelen. En dat blijft niet bij één keer, maar steeds als deze jongeman thuis komt, is hij er om haar in elkaar te slaan, te bedreigen of te achtervolgen. Ze kan geen kant op en vlucht soms voor een nacht de straat op.

Extreem huiselijk geweld

Ondanks dit extreme huiselijke geweld, slaagt Dina-Perla erin om het goed te doen op school. Ze is door haar moeder naar de orthodoxe meisjesschool het Cheider gestuurd. Docenten zien wel aan haar dat er iets mis moet zijn, een blauw oog of blauwe plekken e.d. op haar armen en benen, maar niemand vraagt iets. De onderwijzeres die uiteindelijk bij moeder op bezoek gaat, laat zich met een kluitje in het riet sturen door moeder.

Dina-Perla trekt als jong meisje al de conclusie dat haar moeder niet goed bij haar verstand is en dat haar kwaadaardige oudste broer het verschrikkelijke product is van moeders opvoeding. Daarom zoekt ze ook steun bij vriendinnetjes van school, bij aardige buren die wel in de gaten hebben, dat er iets mis is in deze familie. Maar het gezin is zo afgesloten van de buitenwereld, dat niemand vermoedt hoe ernstige de situatie is. Op een dag loopt het helemaal mis en kan ze nog net het vege lijf redden. Vrienden en haar vriend Max brengen haar naar het ziekenhuis. Ze gaat daarna nooit meer terug naar haar huis, maar leeft altijd met de angst dat haar broer haar nog eens achterna zal komen.

Ondanks het aangrijpende drama dat Dina-Perla vertelt, zitten er ook leuke momenten in het boek: hoe ze heel precies beschrijft hoe haar moeder met een zwaar Frans accent praat: 'Jai maghu niet in mai huis komen'. Je kunt je zo die klanken voorstellen. En hoe ze met haar vaak afwezige vader en diens nieuwe vrouw weet om te gaan. De beschrijving van haar bezoek aan New York voor een meeting in Crowns Height met de Lubavitcher rebbe is treffend, vooral hoe haar moeder aan die overbelaste man veel vragen en eisen blijft stellen, totdat hij er ook genoeg van krijgt en haar wegstuurt.

Verborgen leed

Het is een buitengewoon opmerkelijk verhaal, nog nooit op die manier naar buiten gebracht. Het zal ook de eerste keer zijn dat de joods orthodoxe gemeenschap in Amsterdam met deze praktijk wordt geconfronteerd en dat men zo langs de ernstige problemen van een gezin heeft heen gekeken. De hoogste tijd om binnen deze geloofsgemeenschap orde op zaken te stellen.

Met Dina-Perla komt het uiteindelijk wel goed, als ze trouwt met Max, maar niet zonder  bescherming te regelen voor haar gewelddadige moeder en broer. Dat is een ervaring die haar leven lang bij haar zal blijven. Ze is er een sterke vrouw door geworden, die nog veel te vertellen zal hebben.

Titel: Exodus uit de vuurtoren

Auteur: Dina-Perla

Categorie: Non-fictie

Pagina's: 244

Uitgeverij Dina-Perla Business

Verschenen: november 2017

Maran Olthoff - Herinneringen aan de Onvergetelijke ROALD DAHL

Recensie door Truusje
Uitgeverij Aspekt

Een eigenzinnige en bijzondere verhalenschrijver

Herinneringen laten zich niet leiden zoals

een trein die volgens de dienstregeling rijdt,

ze komen op in willekeurige volgorde.

Herinneringen van een redacteur

Maran Olthoff (1942) was vanaf 1974 werkzaam als redacteur bij Uitgeverij De Fontein en begeleidde de productie van alle jeugdboeken van Dahl. Daardoor had ze regelmatig contact met hem, wat zich niet alleen beperkte tot zijn boeken. Ook op het persoonlijke vlak bleek er een klik te ontstaan tussen de schrijver en de redacteur. Ze heeft ook een aantal uitnodigingen geaccepteerd bij Dahl thuis in Great Missenden, waar hij zijn sjofele schrijfhut had in de tuin van zijn huis 'Gipsy House'.

Ter nagedachtenis heeft ze haar herinneringen opgeschreven en uitgegeven in het jaar van Dahl's honderdste geboortedag.

'Om die bijzondere man nog even bij me te houden'

'En die herinneringen wil ik graag delen met iedereen die de boeken van Roald Dahl heeft gelezen'.

De auteur Olthoff heeft heel warme herinneringen aan de schrijver van vele, vele boeken. Roald Dahl. Wie kent deze schrijver eigenlijk niet? Hij schreef niet uitsluitend voor de jongsten onder ons, maar hij heeft ook de nodige boeken geschreven voor de volwassen lezer. Denk hierbij onder andere aan 'Mijn liefje, mijn duifje', 'Ooit en te nimmer' en 'Oom Oswald'. Voor het merendeel van de lezers zullen zijn kinderboeken echter verser in het geheugen liggen. 'De GVR', 'Sjakie en de chocoladefabriek' en 'Mathilda' zijn ook verfilmd en de volwassenen hebben daar natuurlijk ook stiekem van meegenoten.

Zijn schrijfstijl is soms bizar, grappig, griezelig en een ietwat sadistisch te noemen. De kinderboeken zijn allemaal door Sir Quentin Blake voorzien van illustraties.

Dahl werd op 13 september 1916 geboren in Landaff, Cardiff (Wales) uit Noorse ouders. Zijn kinderjaren heeft hij verwerkt in 'Boy: Verhalen van Kinderjaren'.

Toen de tweede Wereldoorlog aanbrak meldde hij zich bij de RAF, maar al tijdens zijn eerste vlucht crashte hij boven de woestijn in Libië. In 1941 werd hij afgekeurd vanwege blijvend letsel dat hij had opgelopen. Toen hij naar Washington werd overgeplaatst is hij begonnen met schrijven. Zijn korte verhalen verschenen in de 'Saturday Evening Post' .

Op 23 november 1990 overleed hij aan leukemie.

De vijf Zilveren Griffels

Vele malen maakte hij in Nederland 'acte de présence' om zijn boeken te signeren wanneer hij weer een Zilveren Griffel had gewonnen. Een Gouden exemplaar is het helaas nooit geworden, hoewel hij er zelf stellig van overtuigd was dat hij die wél verdiende, maar die was helaas slechts voorbehouden aan een Nederlandse auteur. Het bleef ook bij maximaal vijf Griffels, omdat er een limiet aan was gesteld voor een vertaald boek.

Tijdens de signeersessies had Dahl voor ieder kind tijd en een praatje. Een pauze en een borrel halverwege was wel gewenst, vanwege de pijn die zijn been hem altijd nog gaf door de vliegtuigcrash.

Geel gelinieerd papier en zes geslepen potloden

Amerikaans geel papier. Gelinieerd moest het zijn, 'anders schrijf je scheef', en voor hij zijn schrijfdag begon sleep hij zes potloden......voldoende voor twee uur schrijven. Zijn advies luidde:

'Heel belangrijk is discipline. Discipline en nogmaals discipline. Neem vaste uren en hou je daaraan. Probeer helemaal alles te weten te komen over alles waar je over wilt schrijven'.

'A stuffy place'

Maran Olthoff coördineerde steeds zijn reis en onderkomen. Zo schreef Dahl haar in een brief dat hij stond op 'een kamer in een eersteklas hotel met uitstekende service'. '[.....] a large double bed (I am a large fellow) [.....]'  en voldoende privacy en integriteit, omdat hij niet in de openbaarheid wilde gooien dat hij en Liccy (nog) niet getrouwd waren.

'Het Amstel Hotel' vond hij echter maar niets en wilde heel snel weer zijn 'eigen' kamer.

'Hello, Maran, this is a stuffy place and I already booked us back to the Pulizer'

Eigenzinnig man

Dahl was een heel opmerkzaam man. Wanneer hij iets zag wat hem vreemd voorkwam, schuwde hij het niet om gewoon te zeggen wat hij op zo'n moment dacht.

'Ook stond er een man met een baard, hij was een bekende kinderpsycholoog. Dahl keek naar hem en zei gewoon hardop in het Engels, binnen gehoorsafstand: 'Mannen met baarden verhullen hun gelaatstrekken. Je kunt nooit zien of ze menen wat ze zeggen'.

Na een interview in 'Hier is...van Dis' vertelde Adriaan van Dis:

[.....] Roald Dahl, de enige man die me tijdens een vraaggesprek tranen met tuiten heeft laten lachen. Ik was me er niet meer van bewust dat er publiek bij was'.

Conclusie

Met deze ode aan Roald Dahl geeft de auteur de lezer een  inkijkje in het werk van en haar vriendschap met de sympathieke en eigenzinnige meester-verteller. De korte, fragmentarische en niet chronologische hoofdstukjes beschrijven telkens een andere gekoesterde herinnering. Ze getuigen van het droogkomische, sympathieke, soms onbeholpen, ietwat naïeve in Dahl, die zelf het kinderlijke in zich nooit heeft verdrongen. Het betreft hier echter geen biografie.

Een onderhoudend, vlotlezend boek, om te lezen en te genieten van de vele foto's en tekeningen waar het boek mee is gelardeerd.

Herinneringen aan de Onvergetelijke ROALD DAHL

Auteur: Maran Olthoff

Categorie: Non-fictie

Pagina's: 152

ISBN: 9789461538901

Uitgeverij Aspekt

Verschenen: november 2016

Francisco Umbral-Sterfelijk en roze

Recensie door Tea van Lierop

Uitgeverij IJzer

Ontroerend, literair en puur

De titel 'Sterfelijk en roze' is afkomstig uit een citaat van Pedro Salinas*. Het volledige citaat, tevens het motto, luidt:

'Dit sterfelijke en roze lichaam, waardoor

de liefde zich de eindeloosheid schept'

Deze ene zin verwoordt goed wat de auteur wil zeggen met dit, in dagboekvorm gegoten, requiem voor zijn op tragische wijze gestorven zoon. Slechts vier jaar werd het jongetje dat geen enkele keer bij zijn naam genoemd wordt, maar zo liefdevol aangesproken wordt door zijn vader, dat het soms pijn doet om te lezen.

Stijl

Het boek is dus in dagboekvorm geschreven, het bestaat uit fragmenten. Waarom deze vorm? Om de grote eenvoud te vinden, niet te vervallen in kunstmatigheid, aldus de auteur. De hoofdstukken hebben geen nummer of datum. Het eerste gedeelte is optimistisch van toon, hij beschrijft zijn eigen lichaam, vaak hilarisch: 'De aap in mij komt in opstand', zolang de aap domineert is het leven primair, wanneer de aap wordt losgelaten slaat de stemming om in wat latinisten 'tristitia post coitum' noemen. Soms diepzinnig en zo waar: over het bot, waar 'de liefde niet kan komen'. Naar het midden toe wordt het proza wat donkerder, ondergronds, de metro, catacomben, openbare toiletten, opgesloten, gevolgd door de wanhoop en de burn-out van de vader. De seizoenen spelen hierbij een ondersteunende rol, het boek begint in de zomer.

Omzichtig

Alsof het kind in het midden van het universum aanwezig is, wordt alles wat de vader bezighoudt om de jongen heen gesponnen als een licht weefsel van gedachten en herinneringen. Heel voorzichtig, vaak poëtisch, soms filosofisch, maar altijd ongrijpbaar en daardoor zo voorstelbaar, want het één lokt het ander uit, voor een buitenstaander niet te bevatten. Er zit niet echt een lijn in, het is meer associatief proza dat toch een samenhang kent omdat veel terug te leiden is naar het kind. Soms met een enorme omweg wanneer de liefdes aan bod komen,

'Een middelmatige vrouw is als een slecht boek: het doet je twijfelen aan de hele literatuur, aan de vrouw in het algemeen'.

Van de vrouwen naar de kunstschilder die:

'blindelings schept in zijn kader, het doek geselt, de zweep erover haalt om tot leven te laten komen, om te voorkomen dat het sterft, om het bloed zwart te laten vloeien uit verse wonden'

Literatuur

Achterin het boek staat een lijst van 72 voetnoten die verwijzen naar proza, poëzie en schilderijen. Ze vormen samen het weefsel van het dagboek. Het zijn allemaal steunpunten en maken het boek bijzonder en troostrijk, alsof de auteur door het werk van anderen zijn onmetelijk verdriet kan verwoorden. De tweede voetnoot verwijst naar Jean-Paul Sartre, die de droom elke betekenis ontzegt. Hij schrijft de droom geen enkele mogelijkheid toe om ook maar één samenhangend beeld te kunnen formuleren omdat, wanneer je dat probeert, al wakker bent. De auteur citeert Sartre omdat dromen hem niets dan chaos brengen, hij stelt dat alleen mensen zonder verbeeldingskracht steun zoeken bij de droom, hiermee krijgt Freud het verwijt dat hij geen fantasie zou bezitten.

Vagevuur

Het donkere komt op veel plaatsen terug in het boek, graven, grafplaten waar het jongetje overheen fladdert, de catacombe:

'Nee, de stad bestaat niet, is een dwaze gril, een verzinsel, een hoop, een leugen. De stad wordt gedroomd door mensen die daarbeneden in de metro zitten, massa's gelovigen, zielen in het vagevuur, dat brandt in de buizen, dampend voorgeborchte, catacombe waar de snelheid heerst. We bestaan niet, drinken geen koffie, bedrijven geen liefde. We worden enkel gedroomd door een stille man die in de diepte reist.'

Wit

Tegenover het donker staat het wit van de sneeuw, de witte gevangenis van het ziekenhuis, waar het kind gekweld wordt en waar de vader moet denken aan de woorden van Albert Camus, die in De Pest zei; ‘Ik weiger van een schepping te houden, waarin kinderen gekweld worden’. ‘De witheid van de doodsangst’, zo beschrijft Umbral de reactie op iemand die aangevallen wordt door de dood, huiveringwekkend.

Conclusie

Dit boek beklijft, ik las het twee keer. De tweede keer om erachter te komen waarom het bijblijft. Het antwoord hierop is niet eenvoudig te geven. Ik denk omdat het een hartverscheurend dagboek is, maar door de manier waarop het is geschreven minder hard overkomt. Het boek roept geen tranen op. Door de manier waarop de auteur vertelt, hij beroert zonder rake klappen uit te delen, wordt het draaglijk voor de lezer. Vreemd om een boek zo te ervaren, het is ten slotte niet het leed van de lezer zelf, maar de lezer is wel nauw betrokken bij de inhoud. Precies daarom is het te dragen en daarbij komt een flinke dosis respect voor de auteur. Het is een verdienste om zo'n precair thema zo mooi onder woorden te brengen!

De auteur

Francisco Umbral is een Spaanse schrijver, geboren 11 mei 1935 in Madrid - overleden 28 augustus 2007.

Umbral schreef meer dan tachtig boeken. Mortal y Rosa (1975) en Trilogia de Madrid (1984) behoorden tot zijn bekendste werken.

Umbral schrijft dagboeken, romans, verhalen, monografieën en essays. Daarnaast is hij bekend als columnist, de laatste jaren voor El Mundo.

Francisco Umbral is in zijn vaderland Spanje een waar fenomeen. Dat is niet alleen te danken aan zijn virtuoze pen maar ook aan zijn duizelingwekkende productie en zijn recalcitrante optredens in de media. Toch lijkt de inzet van Umbrals werk serieus te zijn. Hij is een schrijver die - in het voetspoor van de romantici en de decadenten - zijn heil in de kunst en de literatuur zoekt, als alternatief voor het gewone, banale leven. Umbral doet dit niet alleen door in zijn werk heel veel te verwijzen naar kunst en literatuur, maar ook door lyrisch en barok te schrijven. (Kunstbus.nl)

*Pedro Salinas y Serrano ( Madrid, 27 november 1891-Boston, 4 december 1951) was een Spaans dichter. Hij behoorde tot de Generatie van '27.

Auteur: Francisco Umbral

Titel, oorspronkelijk: Mortal y rosa

Titel, vertaald: Sterfelijk en roze

Vertaling: M. Vanderzee

Uitgever: Uitgeverij IJzer

ISBN: 9789074328418

Pag.: 226

Genre: Dagboek

Verschenen: oorspronkelijk 1975

Verschenen: vertaling 2001