Wouter van Wingerden - 'Maar zo heb ik het geleerd!'

Beoordeling 4 sterren

Met dank aan Uitgeverij Van Dale

'Wouter van Wingerden doet iets met taal'

De waarheid achter 50 taalkwesties

Om dit boekje te schrijven heeft de auteur zich voorbereid door middel van een enquête waarin hij bijna 17.000 mensen heeft gevraagd wat ze vinden van vele lastige taalkwesties. Het laat zien dat taal steeds aan verandering onderhevig is en dat houdt een taal juist heel levendig.  Wie in een oud stadsdeel loopt en omhoog kijkt naar de gevelspreuken, ziet meteen dat onze taal door de eeuwen heen ook is veranderd. Zelfs in de tijd dat onze grootouders schreven en lazen werden er bepaalde woorden anders geschreven. Denk hierbij aan het woord zoo in plaats van zo. Zelfs kortgeleden nog werden we geconfronteerd met de pannenkoek terwijl we vroeger gewoon een pannekoek aten.

De meeste mensen hebben hun schrijftaal op school geleerd en de regeltjes zijn er door de leerkracht zo 'ingehamerd' dat we het merendeel blijven onthouden. Wanneer er nieuwe taalregels worden geïntroduceerd blijkt het soms lastig om je dit eigen te maken.

Het is vaak pijnlijk om door iemand verbeterd te worden, wanneer je stellig denkt te weten dat je iets op de juiste manier hebt geschreven.

De Nederlandse taal is onderhevig aan de invloed van andere talen. Nu is dat voornamelijk het Engels. Het is zelfs zo dat de meeste woorden in het woordenboek leenwoorden of leenvertalingen zijn.

Er is een duidelijk verschil tussen schrijf- en spreektaal. Een boek kan heel mooie poëtische zinnen bevatten die prachtig zijn om te lezen, maar overdreven over kunnen komen wanneer je ze op die manier gaat uitspreken in een gezelschap.

Kunstmatige taalregels ontmaskerd

In zeven hoofdstukken, die ingeleid worden met een verklarend stukje tekst, worden vijftig taalregels op een glasheldere manier besproken. Elke taalkwestie wordt geïllustreerd met de uitslag van de enquête, wat de experts ervan vinden, hoe het precies zit én wat je zou moeten onthouden.

Enkele voorbeelden die uit de doeken worden gedaan zijn:

-je kan of je kunt?

-hen of hun?

-veel wegen of zwaar wegen?

-een miljoen mensen is of zijn?

-gelijk of meteen?

-handvaten of handvatten?

-doordat of omdat?

Conclusie

Dit boekje laat de taalmist op een heldere manier verdwijnen bij een ieder die liefde heeft voor taal. Door de overzichtelijke inhoudsopgave is het 'probleem' waar je tegenaan loopt snel en eenvoudig even na te lezen.

Een bijzonder toegankelijk en leerzaam boekje om de puntjes op de I te leren zetten en foutjes te leren zien en vermijden. Een boekje dat je altijd bij de hand kunt hebben. (Ehhhh....of is het kan?) Een eyeopener voor de taalliefhebber. Er zijn een aantal extra hoofdstukken te downloaden via de link die in het boekje te vinden is.

'‘Maar zo heb ik het geleerd!’ is onmisbaar voor wie graag bijblijft over het Nederlands!'

Auteur

Wouter van Wingerden (1977) is neerlandicus en is (mede-)auteur van diverse taalboeken en zit in de Commissie Spelling. Deze commissie doet voorstellen over de officiële spelling van Nederlandse woorden die worden opgenomen in het Groene Boekje.

Zoals hij zelf zegt: hij doet 'iets met taal'. Hij schreef columns voor NU.nl, is werkzaam geweest bij het Meertens Instituut en bij het Genootschap Onze Taal was hij taaladviseur.

Bij Omroep MAX heeft hij een wekelijkse taalrubriek op NPO Radio.

'Maar zo heb ik het geleerd!'

Auteur: Wouter van Wingerden

Categorie: Taal

Pagina's: 144

ISBN: 9789460773266

Uitgeverij Van Dale

Verschenen: mei 2017

Henk Spaan - De binnentuin

Gastrecensie Roosje
Beoordeling: 3.5 sterren
Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdamse babyboomers: geen spaan blijft ervan heel

De hoofdpersonen

Sam heeft het er maar moeilijk mee. Hij woont noodgedwongen alleen in een luxe maar nog nauwelijks bewoonbaar huis; zijn belangrijkste bezit, zijn boeken, zitten nog in dozen. Het lukt hem maar niet zijn boekenkast in elkaar te timmeren. De zwerver die onder zijn huis slaapt en op zijn fiets past krijgt het wel voor elkaar. Die zwerver ontvangt iedere dag vijf euro van Sam. Meer heeft hij niet nodig. Sam is een loser en een lulletje-rozenwater.

Sams vrouw, Marjolein, woont in een net zo’n chic huis van de - ongetwijfeld sociaal-democratische - woningbouwvereniging De Coöperatie, een gewilde plek voor de Amsterdamse babyboomersscene. Lekker goedkoop en gezelling ‘onder ons’. Een van Sams vrienden heeft zijn koophuis aan het Vondelpark voor 6 miljoen euro weten te verkopen aan een voetballer en is nu de buurman van Marjolein.

Alle figuren uit dit boek zijn onsympathiek. Dat leest wat lastig. Voor Sam kan ik weinig interesse opbrengen maar voor Marjolein net zo min. Soms is de hoofdpersoon onsympathiek of zelfs walgelijk, zoals bijvoorbeeld de hoofdfiguur in AFTh van der Heijdens Kwaadschiks. Het is mogelijk: een goed boek met een onsympathieke hoofdfiguur.

Sleutelromantische zedenschets

In zijn eenzaamheid en depressie probeert Sam zijn ex, die eigenlijk nog gewoon zijn vrouw is, want de scheiding is er nog niet door, terug te winnen. Dat wil nog niet zo opschieten. Hij denkt terug aan de dingen die hij met haar gedaan heeft, hoe hij haar ontmoet heeft en waarom het fout is gegaan. Dat was natuurlijk iets futiels. Hij had een korte affaire met een jonge vrouw ten tijde van de misgeboorte van hun kind. Dat kwam jaren later pas uit, toen een kennis een boek geschreven had waarin die specifieke gebeurtenissen een rol speelden. Dit is een weinig subtiele aanwijzing van Henk Spaan dat De binnentuin gelezen moet worden als een sleutelroman en als een zedenschets. Een sleutelromantische zedenschets, als het ware.

Tegelijk speelt er een kwestie van asielzoekers en vooral hoe die te gelde te maken. Een hilarisch en tenenkrommend verhaal waarin ironie dikwijls over de top gaat en hier en daar een glimp sarcasme en een grotere glimp cynisme zijn te bekennen.

Die babyboomers, de Maagdenhuisbezetters van weleer met hun idealistische praatjes zijn in de loop van hun PvdA-carrière met topbaantjes als gemeentelijke bestuurders met hun billen vastgeplakt op het Amsterdamse pluche, veranderd in een stelletje eurovreters in hun oude-jongens-krentenbrood-netwerk en met hun inside relaties bij kranten, de televisie, het hele linkse mediagebeuren. Wat hun interesseert zijn de pecunia - non olet, immers -, de honderden euro’s kostende wijnen, die zij onder betaling van kurkgeld in het café, openbaar dus, vooral voor iedereen zichtbaar, opdrinken, hun oude vingers nog steeds in de sociaaldemocratische pap, terwijl persoonlijke ressentimenten uit een ver verleden bij voortduring opspelen.

‘’Ik heb altijd geweten hoe belangrijk het was om Maagdenhuisbezetter te zijn geweest. Het staat nog steeds boven aan mijn cv. Hoewel het nog maar zelden voorkomt dat ik ergens een cv moet overleggen,’ zei Gerrit. Hij lachte erbij. (...) ‘Ik bedoel marketingtechnisch. Voormalig Maagdenhuisbezetter is een eretitel. Hij opent deuren die voor anderen gesloten blijven,’ zei Gerrit. (...) ‘...Je hebt een leuke vrouw, trouwens,’ zei ik. // ‘Dina” Ik kwam haar in 1977 tegen in Beiroet waar ik een Nederlandse opvang voor adoptiekinderen aan het opzetten was. (...) Geld verdienen met altruïsme is mijn motto.  Die kinderen waren hun ouders kwijt en in Nederland zaten onvruchtbare echtparen te smachten naar een kind. (...) Ik bemiddelde en vroeg vijfentwintig procent voor mijn bemoeienissen....’’ (p. 83-84)

Heel sterk is het über-ironische, de cynische zedenschets, van het hele asielzoekersgebeuren en het geldelijk - moreel verwerpelijke - slaatje dat het stelletje voormalige salonsocialisten slaat uit deze wrange vluchtelingenproblematiek. Uitgebuite vluchtelingen, die onderling ook nog eens op de vuist gaan, want de een voelt zich toch de meerdere van en bedreigd door de ander. Neonazistische nare kaalkoppen bemoeien zich er ook nog eens mee. Geweld en chaos alom

‘Ik heb een idee (...). Buitenlandse vrouwen die het tegen elkaar opnemen (als tv-format, rdv) in typisch Nederlandse cultuuruitingen als ramen lappen, de vloer in de was zetten, strijken en de stoep vegen. Over integreren gesproken. Ze worden overhoord over kinderboeken van Annie M.G. Sschmidt. Wie kan de meeste figuren opnoemen uit Jip en Janneke? Welke rivier stroomt er door Rotterdam? Hoe heet de hoogste toren van Utrecht? Ik ga er meteen werk van maken. Wie heeft de rechten?’ (aldus Gerrit op p. 85).

Liefdesverhaal

Te midden van deze hoofdstedelijke couleur locale speelt Sam langzamerhand en behoedzaam onder het oog van het asielzoekerstententkamp in de binnentuin van Het Hof, waar Marjolein woont, zijn troeven uit. Aanvankelijk krijgt ons lulletje-rozenwater geen poot aan de grond, tot Marjolein twee asielzoekersmeisjes aan de ouderlijke macht onttrekt en bij haar in huis neemt. Dat is blijkbaar haar scharnierpunt, maar dat komt wel een beetje als een deus-ex-machina. De twee zwarte meisjes, die al zo goed Nederlands praten en op de laptop tv kijken, hebben de plaats ingenomen van haar gestorven vrucht.

Het liefdesverhaal vind ik minder dan de cynische zedenschets maar toch nog best de moeite waard. Het laatste hoofdstuk had wat mij betreft ongeschreven kunnen blijven.

Auteur

Spaan studeerde van 1968-1973 Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Hij behaalde zijn eerstegraads lesbevoegdheid, maar maakte hier nooit gebruik van. Tijdens zijn studie was hij redacteur van het studentenweekblad Propria Cures. Zo belandde hij in de journalistiek. Al op 23-jarige leeftijd was hij columnist van Het Parool en het in die dagen gezaghebbende weekblad Haagse Post.

Spaan publiceerde vier dichtbundels:

-Een lach en een traan (1973)
-De zoon van Cruijff (1995)
-Maldini heeft een zus (2000)
-De kop van Kuijt (2006)

Van hem verscheen een aantal columnbundels en in 2007 het boek Alle dagen voetbal. In mei 2009 verscheen De rapen zijn gaar (Les carottes sont cuites), een boek over zijn huis in Frankrijk. In 2014 debuteerde hij als romanschrijver met 'Oude vrienden'.

'De binnentuin'

Auteur: Henk Spaan

Pagina's: 272

ISBN: 9789025450311

Uitgeverij: Atlas Contact

Verschenen: mei 2017

Paolo Cognetti - De acht bergen

Recensie door Truusje
Uitgeverij De Bezige Bij

Vriendschap; onvoorwaardelijk, ondanks verschillen

Met dit debuut heeft Paolo Cognetti een meeslepende roman geschreven. Een ode aan de bergen en een onvoorwaardelijke en oprechte vriendschap met als decor de Italiaanse alpen.

De ouders van Pietro hebben beiden een voorliefde voor de bergen; de arctische wereld hoog in de bergen. Hun eerste liefde waren de Dolomieten. Na hun vlotte berghuwelijk vestigden ze zich in Veneto, op het platteland. Haar zwagerschap en zijn arbeidscontract leidden tot een verhuizing naar Milaan waar Pietro wordt geboren.

Vader is werkzaam als chemicus in een fabriek waar hij zich voortdurend opwindt over het beleid en stakingen. Dat komt zijn humeur thuis niet ten goede en leidt nogal eens tot hevige woede-uitbarstingen. Moeder heeft de taak op zich genomen hem te kalmeren.

Grana

Wanneer Pietro elf is huren zijn ouders een huisje in een van de dalen van Noord-Italië, het dorpje Grana. Ze brengen daar voortaan elke zomer door. Pietro en zijn moeder genieten daar volop van het eenvoudige leven. Vader komt alleen de weekenden en gaat dan graag de bergen in. Een enkele keer gaat zijn zoon met hem mee. Hij is erg dwingend tijdens de tochten, volgt met een woeste uitdrukking, gedreven zijn pad en wil van geen rustpauze weten. Pietro heeft steeds last van hoogteziekte en wordt hierdoor danig op de proef gesteld.

'We gaan pas weer naar beneden als we ergens komen waar we niet verder omhoog kunnen'

Vriendschap

Tijdens een ontdekkingstocht in de omgeving van het dorp ziet Pietro Bruno in de weiden langs de oever waar hij zijn koeien laat grazen.

De moeder van Pietro bemerkt een zekere verlegenheid bij hem en nodigt Bruno bij hen thuis uit voor een ontbijt. Er ontstaat een hechte vriendschap en de jonge jongens beleven eindeloze dagen van eindeloos spelen bij de beek. De grote droom van Bruno is om later kaasmaker te worden met een eigen boerderij en zijn eigen kudde.

Zowel Bruno als Pietro hebben geen goede verstandhouding met hun vader. Pietro breekt uiteindelijk met zijn vader en vertrekt naar Turijn. Met de liefde wil het steeds maar niet lukken, want wanneer het te benauwend wordt verbreekt hij de relatie.

Bruno wil vooral op zijn alm blijven.

Nepalese wijsheid

Toch blijven de bergen Pietro trekken en hij reist af naar de Himalaya als documentairemaker. Daar ontmoet hij onderweg een oude Nepalees die hem de betekenis van de acht bergen uitlegt.

" 'Aha,' zegt hij. 'Ik snap het. je maakt een toch langs de acht bergen.

''De acht bergen?'

De man pakte een stokje en tekende ermee een cirkel op de grond. Het was een volmaakte cirkel, je kon zien dat hij het vaker deed. Daarna tekende hij een diameter in de cirkel, toen een tweede haaks op de eerste, en toen nog twee deellijnen, zodat hij een cirkel met acht stralen kreeg. [.....] Heb je ooit zo'n tekening gezien?' vroeg hij.

'Ja,' antwoordde ik, 'In mandala's.

'Precies,' zei hij. 'Wij zeggen dat er in het centrum van de wereld een hele hoge berg staat, de Sumeru. Rond de Sumeru bevinden zich acht bergen en acht zeeën. Dat is voor ons de wereld'. [.....] 'En we zeggen: wie zal meer hebben geleerd, hij die de tocht langs de acht bergen heeft gemaakt of hij die de top van de Samuru heeft bereikt?

'Goh, dacht ik bij mezelf, dit moet ik Bruno vertellen."

Een stuk grond en een vervallen hut

Omdat hij zich schriftelijk beter kan uiten houdt hij per brief contact met zijn moeder. Langzamerhand kreeg hij het idee om het in de toekomst toch weer eens te proberen met zijn vader, maar die toekomst verdwijnt op het moment dat hij het bericht krijgt dat zijn vader is overleden.

Het blijkt dan dat zijn vader hem in Grana een stuk grond met een vervallen hut heeft nagelaten. Hij besluit de bergen in te gaan en de paden te volgen die ook zijn vader heeft gelopen en zo komt hij na al die jaren weer in contact met Bruno. Als vanzelfsprekend knappen de mannen gezamenlijk de hut op. Dan ontdekt Pietro dat er in de achterliggende jaren contact is gebleven tussen zijn vader en zijn vriend.

Conclusie

Cognetti weet op weergaloze wijze verstoorde familiebanden, het rauwe van het leven in de bergen en het melancholieke van een dertig jaar durende vriendschap, samen te weven tot een prachtige coming-of-age roman. Het laat zien hoe nietig de mens is in de zoektocht naar geluk en hoe een mens kan worstelen met bindingsangst.

De betovering ligt in de prachtige natuurbeschrijvingen die als vanzelfsprekend zijn verweven in het verhaal. Je kunt moeiteloos visualiseren en alles glashelder op je netvlies laten verschijnen. Dit is mede op het conto te schrijven van de vertalers die dit op zeer treffende wijze hebben gedaan. Een ongelooflijk mooie roman.

Auteur

Paolo Cognetti (Milaan, 1978) is een Italiaanse schrijver en documentairemaker.

'De acht bergen' betekenden zijn definitieve doorbraak als auteur in Italië en verschijnt in dertig landen. Het werd beloond met de Premio Strega Giovannie en de Premio Strega 2017, de belangrijkste literatuurprijs van Italië.

'De acht bergen'

Auteur: Paolo Cognetti

Originele titel : Le otto montagne

Vertaling: Yond Boeke en Patty Krone

Categorie: Literaire roman
Pagina's: 224

ISBN: 9789023466413

Uitgeverij Bezige Bij

Verschenen: augustus 2017

Donald Ray Pollock-De hemelse tafel

Beoordeling 5 sterren 

Met dank aan uitgeverij De Bezige Bij 

'Stormachtig filmisch verhaal met satanische taferelen' 

De setting

Het is 1917 en we bevinden ons in de VS, om precies te zijn op de grens van Georgia en Alabama. In de verzengende augustushitte maken we kennis met Pearl Jewett en zijn zoons, Cane, Chimney en Cob. Met z'n vieren leven ze in een een compleet verwaarloosde houten éénkamerwoning, alles even smerig, aangekoekt, vet en schurftig. De jongens lijken niet op elkaar, ze hebben elk hun uitgesproken karakter en rol in het moederloze gezin. Vader Pearl doet zijn naam geen eer aan, hij is gewelddadig en moet zich regelmatig inhouden.

Het draait allemaal om de drie broers die zich vasthouden aan zo'n beetje hun enige bezit: een compleet uit elkaar gevallen pulpromannetje met de titel The Life and Times of Bloody Bill Bucket. Dit stukgelezen boekje is één van de motieven in dit verhaal. Het zal ingepakt worden wanneer ze na de plotselinge dood van hun pa besluiten hun lot in eigen hand te nemen en te vluchten. Dat het 'wildwestgehalte' in dit deel van het boek een rol gaat spelen is te verwachten, maar het gaat natuurlijk om de invulling hiervan. De auteur weet het smeuïg te verwoorden met zinnen als deze: 

'Hoewel hij aanvankelijk van plan was geweest eerlijk te zijn, kreeg zijn verlangen om aan dit leven te ontsnappen – dat natuurlijk alleen gestalte kon krijgen als hij Cob ervan wist te overtuigen dat dit een goed plan was – de overhand en al snel minimaliseerde hij de risico’s en stelde hij de mogelijke opbrengsten steeds rooskleuriger voor. Hoe meer hij het erover had, hoe beter het klonk, en tegen de tijd dat hij klaar was, zou waarschijnlijk het halve land smekend op de knieën zijn gegaan om zich bij hen te mogen aansluiten' 

Meer spelers 

Een tweede gezin doet zijn intrede, alweer een triest gezelschap. In het zuiden van de staat Ohio wonen Ellsworth en Eula Fiddler met hun zoon Eddie. Ellsworth heeft zich laten misleiden, berooid van hun opgespaarde centjes proberen ze zich het hoofd boven water te houden. 
Buiten deze familie worden er meer exotische personages geïntroduceerd, zoals George Milford, alias Suger. Hij heeft een alcoholprobleem en slaagt er iedere keer weer in op de zak te teren van een bemiddelde vrouw, maar nooit blijvend. 
En niet te vergeten Jasper Cone, een kleurrijk personage met een lichamelijke anomalie waardoor hij ernstig lijdt. Als 'sanitair inspecteur' geniet hij van zijn dagelijkse controleronde, een verantwoordelijke baan vergeleken bij het putjesscheppen dat hij in z'n vorige functie deed.
Dan hebben we nog Frank Pollard, eigenaar van kroeg 'De Blinde Uil', geen aimabel figuur, meer het sadistische type. Bij het lezen van deze passages moet je als lezer een sterke maag hebben. 

Oorlog 

In de buurt van de Fiddlers wordt een trainingskamp van het leger opgezet. Zo'n kamp heeft meestal aantrekkingskracht op vertier van heinde en ver, zo ook hier. Het duurt niet lang of er is een goedlopende 'hoerentent' gevestigd in de buurt van het kamp. Het wordt een aparte verhaallijn met kleine linken naar de andere verhalen, maar met grote thema's als (heimelijke) homoseksualiteit, depressie en het verlangen naar een uitweg door naar het front te mogen. 

De kluizenaar 

'Een gebogen en misvormde vreemdeling die een essenhouten stok bij zich droeg en niets anders dan een smoezelige, gescheurde jutezak aanhad' kruist Pearls pad. Als een soort prediker houdt hij een betoog en legt uit dat wanneer je verlost wilt worden, je al het leed dat jouw kant opkomt moet verwelkomen, pas dan mag je aanschuiven aan de hemelse tafel. Deze boodschap geeft Pearl door aan zijn zoons, niet iedereen zal uiteindelijk een plekje krijgen aan 'de hemelse tafel' 

Conclusie 

Typerend voor deze roman van Donald Ray Pollock zijn de ironische en soms ook uiterst gevoelige elementen. Aan de buitenkant een keiharde, meedogenloze overlevingsstrijd van personages die schreeuwen om aandacht, medelijden en gevoelens van minachting, aan de binnenkant een softe laag, die je als lezer doet smelten en je mening over een personage totaal doet omgooien. In het bijzonder de relaties tussen de drie broers, het is aandoenlijk om te lezen hoe Cane de belofte aan zijn moeder nakomt. Deze tweestrijd geeft het verhaal een enorme vaart en laat je van 'a tot z' heen-en-weren alsof je in een duizelingwekkende kermisattractie zit. De korte hoofdstukken helpen mee dit effect te bereiken, elk hoofdstuk is een wisseling van spelers en decor. Het onsterfelijke witte vogeltje dat door het boek fladdert wordt gebruikt als wegwijzer in leven van de passanten.  

Auteur: Donald Ray Pollock 

Vertaald door: Luc de Rooy  

Categorie: Vertaalde fictie 

Pagina's: 448
Uitgeverij: De Bezige Bij 
ISBN: 9789023410850

Verschenen: 2017